Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

continuus impulſus. Mare aūt vt dicit ideꝫibidem: qͣꝫuis oīm fontium in ſe recipiat aquas flumina: ex tanto tamen aquaꝝ cōcurſu nonſuſcipit incrementū. quod accidit ex hoc. vl̓ qꝛeius magnitudo influentes vndas non ſentiatvel quia amara vnda fluentū cōſummat. vl̓ qꝛipſe nubes multā aquoſitatē ad ſe attrahunt.ſiue illas auferāt partim venti partim ſol exſiccet. ſeu quia aque dulces occulta quedamforamina ꝑcolate redeant ad capita fluuioꝝfontium reuolute. Hucuſqꝫ Iſi. li. xiij. Scd̓mambro. aut baſiliū in exameron. mare ē aquarum aggregatio multiplicata diuerſa locanoīa: ſed tn̄ continuatōne vna ſemꝑ mota vaga ſonora ſpūmoſa ī fluxū refluxū lune naturam imitans. cuius virtute influentia cohibetur. Eſt aūt mare caput hoſpitiū fluuiorum.fons ymbriū. quo ſibi diſcrepantes populi copulant̉. ſubſidiū in neceſſitatibꝰ. refugiū in periculis. ītineris compendiū. laborantis lucruꝫ.De mari etiam dicit ariſto. in li. meth̓oꝝ. oīmaquarū mare eſt principiū origo. eſt aquaꝝquies. diuidit̉ in reliqua maria. Cauſa autemꝓpter quā fit in mari ſalſedo amaritudo ē. qͥaduo ſunt vapores. humidꝰ vapor ſiccꝰ. ſubtilis aquoſus. reſoluit̉ ꝑs ſubtilior motū ſolis remanet groſſior. caloe̓ ſolis calefacitefficitur ſalſum quod remanet amarū. vt ſudor vrina ex aduſtiōe. Fit .n. res amara qn̄ remanēt partes terreſtres aduſte aqueis inſipidis partibus conſumptis. de amaritudineaduſtionis intēſionē fit ſalſedo. vt pꝫ in cinerein quo aqua colata ſentit̉ ſalſa. Item ariſto. ineodē. Aqua maris ſalſa grauior eſt aqua dulciquia hec groſſior: illa ꝟo ſubtilior. cuius ſignūeſt. quia ouū natat in aqua ſalſa in dulci.ꝓfundius ſubmergit̉ nauis cadens in aqͣ dulci qͣꝫ in ſalſa. Et ideo in mari mortuo mergitur animal nec generat̉. qꝛ vincit in eo ſiccitas.Item in libro de anīalibꝰ. In mari eſt aqͣ pōtab eo extrahi ſalſedo. qm̄ ſi homo acciꝑet vasterreū nouū crudū clauſerit eius orificiū. eijceret ipſum vacuū in mari diem noctē: intrabit in ipſum aqua dulcis. Itē ideꝫ in li. meth̓oꝝ. Aque dulces eleuant̉ ꝓpter leuitatē ſuāſurſum: aque ſalſe deſcendūt ꝓpter grauitatēſuam deorſum. quod ſalſum eſt remanet ī terra dulce euaporat. Iteꝫ idem libro de elemētis. Mare in actionibꝰ ſuis imitatur naturā lune. quod patet. qꝛ qͥn̄cunqꝫ luna oritur in aliqͣhora diei vel noctis: tunc flumē ingrediēs mare in illa regione in qua oritur luna extēdit ip̄mmare ita aqua illius fluminis redit ad partēloci a quo cucurrit ac ſi eſſet violentiam reꝑcuſſa. cum eſt luna in cardine inferiori: incipitaqua diminui ſicut qn̄ luna vult oriri aqua incipit augmentari. vnde ſicut ferrum ſeqͥt̉ adamantē: ita mare curſum lune ſequit̉ virtuteꝫ.quere ſupra in ca. de luna. Item inſpiſſatur qͦꝫmare poſt aſcenſum ſtelle que vocatur canicula. mutat colorem efficitur nūc viride nuncceruleum nūc turbidū nūc clarum. Itē macro.in libro ciceronis. Occeanus ī incremēto luneordinem iſtū tenet. primo die creſcētis lune fit copioſior ſolito. quia tunc mare plenū eſtin ſummo. deinde minuit̉ ſecundo. ſic deſcēdēdo minuit̉ vſqꝫ ad diem ſeptimū. tunc ē maxime in vltimo defectu. Incipit autē paulatimcreſcere iterū vſqꝫ ad diem ſeptimū. Dīe itaqꝫquo luna eſt. xiiij. qn̄ totaliter eſt plena: eſt iterato mare in ſuo augmento ſummo. iteꝝ incipit minui dies ſeptem alios. Ita qn̄ luna eſtxxj. eſt iterum in ſuo minimo. Et iterū creſcendo incipit aſcendere per ſeptem alios dies. ita qn̄ luna eſt. xxviij. tunc iterū eſt in ſuo ſūmo.Et ſic ſemper mare quatuor recipit immutationes quolibꝫ menſe. duas ſcꝫ creſcēdo: duasin decreſcendo ẜm augmentū vel decremētumipſius lune. Semꝑ itaqꝫ eſt mare ī ſuo augmēto vigore qn̄ luna plena eſt lumine vel verſuscelum vt in nouilunio. vel ꝟſus terrā vt in plenilunio fieri conſueuit. quanto luna ī ſuſceptione ſiue in amiſſione lumīs ſui plus ꝓfic̄ vl̓ deficit: tanto mare creſcit amplius aut decreſcit.Item mare ẜm ariſto. in li. vegetabiliū. fundaꝫ litus habet durum. ſolidum arenoſum. ſignum huius mare ſit ſalſum ſuꝑ arenas eſt.qꝛ obtinuerūt in eo partes terree ſicce qꝛ ſuntſalſe. exiſtentia aque diuiſit lutuꝫ per partesſuas. ideo terra mari ꝓpinquā arenoſa ē. Int̓partes ꝟo eius arenoſas diuerſi lapidesme mire virtutis ꝓcreant̉. arenaꝝ attritu polite vndarum maris motū ad litora iactātur.Pret̓ iſtas aūt maris ꝓprietates ſunt quedamalie cōmunes omībus fere note. quas tn̄ ꝓpt̓ſimplices bonum putaui hic apponere: vt materiā habeant aliqua myſtica eaꝝ ſimilitudinem ſimplicibus ſuadere. Eſt itaqꝫ mare ſuiipſius purgatiuū. omīa enim cadauera īmu mortua diſcutit motus violentiā et expellit vt dicit Greg. Item mare eſt occultiſſimas venas ſui abyſſi diffuſiuū. tam fontibꝰqͣꝫ fluminibꝰ materiā ſui fluxus cōtinue mīſtratiuū vt dic̄ hiero. ſuꝑ Eccͣi. Itē mare ē aīantiū mōſtroꝝ multiplicꝭ forme ꝓductiuū. marelōge plura ꝓduc mōſtra mira qͣꝫ facit. pͥa t̓ra