Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

tibus reſultant. tam rugaꝝ qͣꝫ aliaꝝ maculaꝝ deformitates ſe in aque fontane tranſparētia manifeſtant. Item fons eſt ẜm qualitatemtꝑis hyemis .ſ. eſtatis ſue qualitatis immutatiuus. nam ẜm macro. in hyeme fons caleſciteſtiuali temꝑe refrigeſcit. Cuius ratio eſt: quiacalor in hyeme fugies dominiū contrarij ſui petit interiora fontium. ex cuius preſentia conculcatione continua ora fontium caleſiunt. Ineſtale ꝟo contingit ex cauſa cōtraria econuerſo. nam ex dn̄ante caliditate in aere fugit frigiditas ad interiora meatuū venaꝝ fontium.ideo aque emanantes tunc tꝑis inueniunt̉ frigidiores. Item fons eſt ẜm ſitum ſue originisaquaꝝ ad ſuꝑiora emiſſiuus. ita enim alte in ſiſtulis ducit̉ ſicutoritur. ſi enim in montis vertice ſcaturit: ad eandem altitudinis equalitatemin altitudine in alio monte conduci per fiſtulasconſueuit. nec altius niſi violētiā defacili ducitur qͣꝫ ī ſuo ortu primo erumꝑe inuenit̉. Itēfons qͣꝫuis in ſuo ortu ſit paruulus: tn̄ ꝓpt̓ ſuaꝫindeficiente emanatōꝫ multoꝝ magnorū flunioꝝ eſt originaliter cauſatiuus. Nullus eſtfluuius quin ab aliquo fonte occulto vel manifeſto oriatur vt dicit Iſid̓. Item fons eſt aqͣrūlacualiū al̓s quieſcētiū melioratiuus quaſiviuificatiuus. qn̄ enim fons eſt modicꝰ: vbi ſcaturit tranſit magnū ſtagnū: aquas ibi ſtantes efficit ſaniores. etiam piſces degētes reddit ſimpl̓r meliores. Item fons ē a venis meatibus terre quos tranſit coloris virtutisſaporis receptiuus vt dicit Iſi. ideo fontesnūc ſūt calidi. nūc frigidi. nūc ſulphurei ⁊cͣ. ẜmdiuerſas ſcꝫ qualitates terre quaꝫ tranſit vtdicit Iſi. li. xij. Eſt fons in Italia cuius aqͣ ſanare oculoꝝ vlcera conſueuit. Item eſt fons inafrica cuius aqua voces canoras facit. Itemfons eſt in boetiā duplex. vnus enim memoriāalter obliuionē inducit. Iteꝫ in ethiopia ē fōsrubei coloris ex quo qui biberit ſtatim limphaticus erit. Item in ſicilia ſunt duo fontes qͦruꝫvnus ſterilem facit: alter ſterilē fecūdat. Fonseſt in Idumea quater in anno mutās coloreꝫ.nam tribus menſibꝰ videt̉ puluereus ac ſi eſſetcum puluere mixtus. tribꝰ ſanguineus. tribꝰ viridis tribꝰ limpidus. hic fons ab incolis fonsiob nuncupat̉. Item fons eſt in ſyloa ad radices montis ſyon fluēs: qui vniuerſalibꝰ aqͥsſꝫ certis diebus horis ebullit. Iteꝫ ī ſardiniaſunt fontes calidi qui oculis medent̉. fures arguūt. nam cecitate eoꝝ facinus detegit̉. Itē inegipto dicunt eſſe fontē in quo faces accēſe extinguūtur extincte accēdūt̉. Itē apud gara-mantes dicunt fontem eſſe ita algenteꝫ de die bibat̉: ita ardentē nocte tāgat̉.Hacuſqꝫ Iſi. Ex quo patet fons ſapit naturam ſui fundi. nam ſi dulcē purum habuerit fundū: dulcis pura erit aqua. ecōuerſoſi ſulphureꝰ fuerit fundꝰ atqꝫ limoſus: ſulphuraut limū ſapit aqua. vnde ſi fons ī ſuo ortu ſitcorruptus vicioſus: totū quod inde effluxerit vicioſum erit corruptuꝫ. De puteo. Capitulū. j.Uteus eſt lacusdefoſſus a potū dictus vt dic̄ Iſid̓.de ſudoribus enī terre cataractisoritur aque. quia ruptis terre venulis inferioribus aqua quaſi fumādo euaporat. ex cuiꝰ euaporatione aqua putealis generat̉. vt dic̄ ideꝫ.Aqua ꝟo putealis ẜm ꝯſtan. inter aqͣs ē groſſior indigeſtibilior. tum ꝓpter terre ſalſuginētum etiam ꝓpter ipſius quietem ꝓpter nimiāelongatōꝫ ab aere. Iuxta fluuios aut aqua putealis defacili inuenit̉. illius aque ſubſtantiacomplexioni aque fluuialis aſſimilatur. qn̄ ꝟoputeus fit iuxta puteū: ille qui ſitualiter eſtfundior aquam vicini puter minus ꝓfundi attrahit in ſe recolligere conſueuit. a terra autēcircūſtante ſaporem attrahit. ideo nūc ſalſaꝫnunc dulcē ſe oſtendit. Item aqua puteal̓ frequenter corruptōꝫ contrahit qn̄ mouetur. ideo vt depuret̉ ſubtilietur neceſſe hꝫ vt ſepius moueatur hauriatur. quāto autē terreviue eſt vicinior: tanto aqua putealis frigidior dulcior cōmunit experitur. Item ī hyeme raro vel nunqͣꝫ congelat̉. nam pn̄tiaꝫ aeris frigidi hyemali tꝑe calor frigori cōtrarius ad interiora putei repellitur. ideo aqua ipſiꝰ ex vapore calido immutata cōgelari ꝑmittitur.immo calidior in hyeme qͣꝫ in eſtiuo tēꝑe inuenit̉. Itē aqua putealis ꝓpt̓ ſitū eius in ꝓfundo difficultate acqͥritur. ſine magno laboreartificio vix hauritur. Capitulū. ij. De fluuio.Luuius a fluendo eſt dictus. ẜm Iſi. enī fluuiꝰ eſtꝑhēnis fluxus: qꝛ continue fluit. etniſi eius intercipiatur origo fluere non deſiſtit.Eſt igit̉ ꝯſiderare in fluuio quo ad fluxū ꝑhēnitate. quo ad ſitum ꝓfunditatē. quo ad motūcircularitatē. longiſſima .n. terraꝝ ſpacia currere fluuius cōſueuit. Itē quo ad ortū ſiue ſuūorientale principiū finalē terminū amaritudiuis qualitatē. omne enī flumen originaliter per