Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

LiberEnti autem ſūt.xij. quorū quatuor dicunt̉ eſſe carIdinales. octo collaterales. Primꝰcardinaliū d̓r̄ ſubſolanus qui orit̉ in oriēte ſubequin octiali paralello. ibi em̄ qn̄qꝫ fit maximꝰaeris impulſus ex trāſuerberatiōe terre aquein aera ex qua fit ventus. Et dicit̉ ſubſolanusqͣi ſub ſole natus. qꝛ naſcit̉ in torrida zona ſubqua ſemꝑ mouet̉ ſol. Iſte ventus habet duoscollaterales ſcꝫ vulturnū verſus ſeptrētrioneꝫ eurū verſus auſtrū. et pn̄t retineri in hoc verſu. Sunt ſubſolanus vulturnus et eurus eoy.Hi venti ſunt calidi et ſicci. calidi. qͥa ſub ſolediu morant̉. ſicci aūt qꝛ mare oriētale ē a nobisvalde remotū. vnde anqͣꝫ ventus orientalis adnos veniat ſi quid habet de humore humido:totū calore ſolis ē ꝯſumptū. Uentus ꝟo ſubſolanus ē in calore tꝑatus ſed qn̄ declinat ī vulturnū oīa deſiccat. qn̄ aūt in eurum generat nubes. Uenti aūt oriētales ẜm Cōſtan. ſunt ſalubres in ortu diei. qꝛ ab aere veniūt tꝑato ſubtiliato. vt dicit idem. regionū orientaliuꝫ eſtaer clarus parū ſiccus. inter calidū hūidumtꝑatus. vn̄ talis ventus aquas clarificat et eisſaporē ſuauem adminiſtrat. vn̄ vēti orientalescorpora in ſanitate cuſtodiūt ꝓpter ſuarumperiem qualitatū. ꝓpter hoc etiā orientales maxime fructibus floribꝰ abundāt plus qͣꝫ aquilonares vel occidētales. Item flumina ꝯtra orientē fluentia mare orientale ſubintrantia ſūtmeliora et ſaniora ac clariora. qꝛ ventoꝝ orientaliū occurſione ſolis orientis reuerberationeaque ſubtiliantur et depurant̉. Secūdus ventus cardinalis ē fauonius orit̉ in occidēte ſubꝑalello equinoctiali. hꝫ iſte ventus duos collaterales .ſ. circiū ꝟſus ſeptētrionē. zephirumꝟſus auſtrū retinent̉ hūc ꝟſum. Circiꝰ occaſu zephiruſqꝫ fauoniꝰ afflant. Dicit̉ aūt fauonius. eo fouet ea que naſcunt̉. vt dicit Ildo. hyeme em̄ reſoluit germina flores ꝓducitEſt aūt fauoniꝰ tꝑate frigidus humidus. frigidus ē quia ꝑuā morā facit ſol in occidente etad nos venit an̄qͣꝫ a ſolaribus radijs incaleſcatventi itaqꝫ occidētales in fine diei ſunt ſalubriores et tꝑatiores. qꝛ ſol ī occidēte ſubtiliat eos depurat. qꝛ regiōes occidētales aerē habēt ꝑfecte tꝑatū in calore et hūore ideo eorumaqua mutabilis ē et turbida. eo in principiodiei radijs ſolaribꝰ digerat̉. nam in pͥncipiodiei ventꝰ ibi nimis ē frigidꝰ in veſꝑe ꝟo calefitvt dic̄ Cōſtan. Tercius vētus cardinalis ē auſter oritur ſub polo antartico eadē de et.XI.pͥmi. hꝫ duos vētos collaterales .ſ. nothū verſus orientē. affricū verſus occidentē notantur verſu. Atqꝫ die medio nothus heret affricꝰ auſtro. Auſter aūt ab hauriēdo aqͣs eſt dictus. ē aūt calidus humidus fulmineꝰ. denſum facit aerē atqꝫ ſpiſſuꝫ nebulas nutrit. ſuocalore poros aꝑit ſua hūiditate pluuias multiplicat et adducit. vt dicit Iſi. tempeſtatem inmari generat qꝛ ab ymo flat vt dicit Beda. poros corpoꝝ aꝑit. ꝟtutes aīales impedit. gͣuita in corꝑe facit. vt dicit Ipo. vēti inqͥt auſtrales grauat auditū. caliginoſi ſunt capita grauātes. pigri diſſoluētes ⁊cͣ. diſſoluunt em̄ ventiauſtrales hūores ab interioribꝰ ad exteriora ſēſus grauitatem faciūt. colorēqꝫ corrumpūt etegritudinē faciūt. recidiuatōeꝫ podogrā pruritū cōmouēt epilentiā acutas febres. Uentus itaqꝫ auſtralis orit̉ in zona iuxta polum antharticū nimia eius frigiditate ē inhabitabilis. vn̄ ſimiliter eſt frigidus ſiccꝰ qͣꝫtuꝫ eſt deſuo ortu ſicut et ſeptētrio qui flat in axe oppoſito. ſed trāſit torridā zonā ibi calorem aſſumit. qꝛ verſus meridiē venit vbi ē maior aqͣꝝcopia loca vapore rore plena humiditatemꝯtrahit ⁊acqͥrit. vn̄ apud nos calidꝰ humidꝰ inuenit̉ ip̄o inflante aer p̄dicto vapore repletꝰ in pluuias reſoluit̉. qꝛ de ampla zona ae impellit ad nr̄am anguſtiā ꝯdēſat aerē vn̄nubes generant̉ quarum obiectu ſolares radijobſcurat̉ vt dic̄ Iſi. multas itaqꝫ hꝫ auſter laudabiles ꝓprietates. qꝛ ē vētus mollis remollitiuꝰ calidus hūidus pluuie roris miniſtratiuus. poroꝝ terre aꝑtiuus. germinū ſeminūductiuꝰ nutritiuus augmētatiuꝰ ſuꝑficiei terre renocatiuus. pēnaꝝ veteꝝ plumaꝝ in auibus mutatiuꝰ. humorū frigidoꝝ ꝯpactoꝝ incorꝑe diſſolutiuꝰ. ſudoris euaporatōis fumoſitatū humoꝝ ſuꝑfluorū ꝓuocatiuꝰ. reptiliū vermiū terreſtriū interioribꝰ terre eductiuꝰ.Quartꝰ vētꝰ cardinal̓ dr̄ boreas ortū hꝫ ſubpolo artico eadē de p̄cedētes et hꝫ iſtoscollaterales .ſ. aquilonē ꝟſus occidētē chorūꝟſus orientē. notant̉ hūc ꝟſuꝫ. Ac boreasaꝗlo veniūt chorꝰ ab alto. dr̄ boreas ab ypboreis mōtibꝰ a qͥbꝰ flat. vt dic̄ Iſi. ſic̄ auſter dr̄affricꝰ de ꝓuintia affrice a frequētiꝰ ſolꝫ flaredr̄ ſeptētrionalis. qꝛ flat a ꝑte aeris ſeptētrionis orit̉ ex locis aquoſis ꝯgelatꝭ ꝯſtrictꝭꝓpter nimiā remotōꝫ a circulo ſol̓ ex mōtibusexcelſis ex ꝗbꝰ ad nos venit ab illis locꝭ nequeūt vapores diſſolui ꝓpt̓ nimiā ꝯgelatōꝫ ae ſerenū reddit peſtilētiā ab auſtro ortā repͥmit repellit. vt dic̄ Iſi. vehemētia ſui frigoris