Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Bedam nihil aliud eſt qͣꝫ aer motꝰ circūagitatus. ex fumoſitatibꝰ em̄ a terra deſcendentibꝰ aerem repellentibꝰ generat̉ ventus. vt dic̄idem. Hanc autem deſcriptionem arguit. Ariſto. in topicis. quia deſcriptum non vniuerſal̓rpredicat̉ de ſua deſcriptōe. quia non omīs aermotus eſt ventus. Oportet em̄ ad vt aer motus ſit vētꝰ ibi ſit maxīꝰ impulſus multūde aere diutius impellatur. Et ideo diffinit ſicConſtan. ventus eſt vapor frigidus ſiccꝰ exterris aquis calorem reſolutus. aerem incorporationem ſui fortiter ꝯmouens impellens. Alij ponunt cauſam ventoruꝫ eſſe nubesin aere exiſtentes ſua mole aerem hīc indementes impellentes ex tali motu nubiū impulſu fit ventus. Alij autem dicūt ventū ꝓcreari ex ꝯflictu brachioꝝ maris in quatuor partibꝰ terre. Nam in aquilone brachium auſtraleconflictum in oriente ꝯmouet mare ex cuiꝰ motu mouet̉ aer fit ventus qui vocat̉ ſubſolanꝰQuando ꝟo confligunt in occidente fit ventꝰqui dicitur fauonius ſiue zephirus. Econuerſo ſi brachium orientale occidentale emittūtconflictum in meridie fit ventus qui vocaturauſter. Si ꝟo in ſeptētrione fit ventus qui vocatur boreas. Ex alijs aūt refluxiōibꝰ maris ītermedijs dicunt ventos collaterales generariAlij adhuc dicunt vt dicit Beda ex cauernis terre fit ventus hoc modo. qꝛ aer labilis eſtnature ſubintrat cauernas terre exit.autem vna pars nitit̉ exire et alia ſubintrare fitꝯflictus mouetur aer fit aer inde ventus.ideo eolea regio eſt ventoruꝫ ē r̄gio cauernoſa. Primā autem rōem generatōnis ventoruꝫapprobat. Ariſto. in li. meth̓. vbi dicit duo ſt̓genera vapoꝝ qui caloreꝫ a terra reſoluūtur.vnus eſt humidus eſt materia pluuiaꝝ acruꝫ maioreꝫ ꝯdenſationem vel minore. altervapor eſt ſiccꝰ eſt materia oīm ventoꝝ. Un̄cunqꝫ autem ꝓuocat̉ ventus ſiue generet̉ hocmanifeſtuꝫ eſt. qꝛ ventus ſumme mobil̓ ē motus inquietus agitationis in aere ꝯcitatiuusEſt etiaꝫ tempeſtuoſus in mari in aere tēpeſtatum generatiuꝰ. Itē ventus qn̄ eſt moderatus nauigantibus in mari non contrarius itineris ip̄oꝝ eſt directiuꝰ ꝓmotiuus. Ecōuerſo ꝟo ſi ꝯtrarius fuerit immoderatꝰ periculū timorem ingerit ſic itineris retardatiuꝰ. Itēventus ſubtilitate ſua impetu penetrat ad interiora maris ꝓcellaruꝫ maris vndarū eſt eleuatiuus extenſiuus in ꝑtes oppoſitas diffuſiuus. Iteꝫ vētus bore al̓ ſit frigidus ſiccuseſt aeris depuratiuus pluuiarum nebularū acnubiū fugatiuus ſerenitatis inductiuus. id̓oꝟo auſtralis cum ſit calidus humidus contͣrios habet effectus. aerem em̄ ꝯdenſat. turbulentiam obſcuritatem generat vt dic̄ BedaItem ventus qn̄ obſtaculū inuenit ſue ꝟtutisſiue fortitudinis eſt on̄ſiuus. tunc eniꝫ maximeapparet fortis violentus. vnde domos arbores ſibi reſiſtentes diruit radicitus ſubuertit. ideo dictus eſt ventꝰ vt di. Iſido. eo vehemens ſit violentus. vis em̄ eius tanta ē vtnon ſolū ſaxa arbores euellat ſed etiā celuꝫ etterram ꝯturbet. mariaqꝫ ꝯmoueat. vt dicit idēItem ventus eſt hūoris ſuꝑflui ꝯſūptiuꝰ lubricitatis ac immūdicie abſterſiuus. vie inundationē pluuiarū effecte ſt̓ lubrice ſordide flatū venti fiunt mūde. Iteꝫ temꝑatusventiflatus eſt ignis flame excitatiuꝰ. Si ꝟofuerit nimis impetuoſus intenſus erit eiuſdēextinctiuus. Item ventus in ſuo ortu inuiſibil̓eſt occultus. ſꝫ paulatim aggregationē ꝑtiūvaporabiliū in aere eſt augmenti receptiuusſuip̄ius maīfeſtatiuꝰ. Et ideo dr̄ in li. meth̓oꝝ. venti qn̄ oriuntur de terra ſunt debiles. ſꝫ pꝰefficiūt̉ fortes ꝓpter multitudineꝫ vapoꝝ quipoſt in aere multiplicantur aggregantur. Itventus mouet̉ circulariter tortuoſe. nam vapor qui aſcendit primo ſurſum flectit̉ poſtea īcircuitu terre. ideo eius motus eſt tortuoſus circulariter ꝓceſſiuus. Item venti impetus ēpalleaꝝ leuatiuꝰ. pulueris cineris diſperſiuꝰ.veſice inflatiuus extenſiuꝰ. ſui ſubintrationem intrat em̄ cauernas ſpōgioſas terre partes. Eſt ventus terremotus generatiuus. exto em̄ intercluſo agitato in vētre terre fit t̓remotus vt dicit. Ariſt. nam poroꝝ tam terre qͣꝫcorpoꝝ aīaliuꝫ eſt ventus apertiuꝰ. ad interiora terre ſubtilitate ſue ſubſtantie penetratiuusper ſui intercluſionem intrans ꝑtes aqueas. eſtvētus in ſuperficie aque eleuatiuꝰ ſpume cauſatiuus. Et eſt ventus in aquarū ſuꝑficie diſſimilitudinis ꝑtiū inequalitatis inductiuꝰ. namaqͣ eſſet equa ſuꝑficial̓r atqꝫ plana ſi vētoꝝ impulſu nullatenus moue̓t̉. vt dic̄ Iſid̓. Iteꝫ vapor vētoſus a cibis potibꝰ ſeu ab alijs huoribꝰ vi caloris reſolutꝰ multaꝝ poſſionū eſt ī corpore illatiuus. incluſus ī ſtomacho vl̓ in interioribꝰ viſceruꝫ torſiones generat quaſi intolerabiles multas alias paſſiones ſicut ydropiſim artheticā hmōi. In auribꝰ etiā facit ſibilum tynnitū vnde inficit impedit audibileꝫſpm̄ ſiue auditū. De vento orient ali ſb̓ſolano. Ca. iij.