non ſeruant̉. vt patꝫ in ſenibꝰ ī quibꝰ deficit calor naturalis. Et ideo dicitur renouatiuus omniū ⁊ etiaꝫ nature cuſtos. ſine em̄ virtute ignisnon pt̄ ſubſiſte̓ ꝟtus alicuius corꝑis naturalisItem virtutem habet immutatiuam. quia naturam in quam agendo ſuperat ꝯuertit in ſuāſpeciem ⁊ tranſmutat. ⁊ ꝓpter hoc dr̄ apprehēſiuus ⁊ immutatiuus. nam materiam in quamagit apprehendens non deſerit. ſed ꝯſumendoin ſuam ſimilitudinem conuertit. apprehendēsautem non apprehenditur. quia conſumpto eoin quod agit in ſe reſilit atꝫ r̄dit. Et ideo dicit̉reſiliens ⁊cͣ. Item virtutem ⁊ naturam ſuip̄iꝰcommunicatiuam hꝫ ⁊ ſine diminutione diffuſiuam. ⁊ ideo dicitur non recipere ignominiamminorationis. quia ſicut cum effunditur nō augetur ſic cum recipitur non minoratur neqꝫ ineo ꝙ videtur augmentum recipere eſt capiensgloriam. neqꝫ in eo ꝙ putat̉ minor ſuſtinet contumeliam. Item naturam habet purgatiuam.metalla enim que non poteſt conſumere a ſcoria ⁊ rubigine mundificat expurgat ⁊ emūdat.Item virtutem habet ſapoꝝ ⁊ humoꝝ alteratiuam. vnde ⁊ humores in corhore excoquit etdigerit ⁊ cibos crudos ꝯſumendo in eis ſuperflua ſapidos ⁊ ſanos reddere conſueuit. Itemvirtutem habet ſue ſubſtantie per rerum omnium ⁊ ꝯmixtoꝝ corpoꝝ eſſentiā diffuſiuam. qꝛin rebus omnibus inuiſibilis eſt incluſus quanqͣꝫ includi actualiter non videat̉ qd̓ inde ē manifeſtuꝫ. quia ex forti corpoꝝ ſolidoꝝ alliſioneignis excutitur in quibus eſſe nullatenus putabat̉. Item ignis ſubtilitate ſua ſubſtantiali hꝫvirtutem ſui cuꝫ alio corꝑe immediatiſſime mumutatiuā. vt patet in ferro ignito et carbone inflamato ⁊ hmōi in quibus ignis ẜm omnes ſuipartes ſingulis ferri ⁊ carbonis particulis ꝯiungitur vt videat̉ vna ſubſtātia ⁊ alterius ſenſibilis diſtantia penitus non ſentitur. Unde ⁊ triplex ignis ſpecies a ph̓is diffinit̉. Eſt em̄ ignislux. ignis flama. ignis carbo. Ignis eī eſt in ſuaſpera lux. ſed flama dicitur in materia aeris. carbo autem in ſubſtantia terrea ſiue in feculentismaterie groſſioris. Has ⁊ multas habet ignisꝓprietates de quibus ſupra libro ſecundo ī tractatu de ordine ſeraphin. ⁊ libro quarto de qͣlitatibꝰ elementaribꝰ ſcꝫ d̓ calore quere ibi. Nāea que dicta ſunt hic ſufficiant.¶ De flama.¶ Ca. iiij.Lama eſt materia ignea in ſubſtātia aerea accenſa. nam aer propter ſue ſubſtantieſubtilitatem ⁊ immediatam quā .ſ. habet cumſpera ignis vicinitatē defacili ignit̉ ⁊ in naturāigneaꝫ ꝯmutatur. ⁊ ẜm ꝙ ſubſtantia aerea eſtpurior tanto flama erit lucidior ⁊ clarior ⁊ nature lucis ſimilior videbitur. Mouetur autemflama naturaliter ſurſum ⁊ ab omni parte reiaccenſe linealiter in acutū tendit ⁊ in conū. vnd̓in ſua extremitate habet formaꝫ pineā ⁊ acutāvnde in ſuo acumine ꝓpter concurſum radiorūin angulo acuto fortius caloris ſui īprimit actionē. ⁊ ideo quia in ſūmo piramidali angulo calidior exiſtit materiā ſibi appoſitā inflamat facilius ⁊ accendit colorem ẜm materiam in quamagit recipit. Unde ſi materia eſt turbida et fumoſa turbidam ⁊ obſcuraꝫ reddit lucem. ⁊ ecōnerſo ſi materia fuerit tranſparens ⁊ pura rutilat ⁊ lumioſos radios vndiqꝫ circūfūdit. tenebroſa illuminat ⁊ abdita prodit. viam ⁊ vie offendicula ambulantibus oſtendit. ꝓpter ſui leuitatem ⁊ materie aeree mobilitatē in quā agitIn motu eſt ꝯtinuo ⁊ nūqͣꝫ penitus requieſcit.venti modicus impulſus flamaꝫ excitat ⁊ accēdit. ſed ſi fuerit nimis vehemēs flamā diſſipat⁊ extinguit. tortuoſe ⁊ amfractuoſe aerem īpellit ꝯtinue. ⁊ ideo mouet̉ circulariter ⁊ incendit.vt dicit marcianus. Unde vulcanus a iunonein terrā ꝓiectus ẜm figmenta poetica claudusfuit. ex violentia ſui motꝰ ꝑtes materie in quaꝫagit inuicem allidēdo ꝯcutit ⁊ ex partiū colliſione mutua ſonū facit locū ſuperiorē q̄re̓ ſatagit⁊ materiā cui ꝑ incorporatōeꝫ adhe̓t ab inferisad ſuꝑiora attrahe̓ nō deſiſtit.¶ Ca. v.¶ De fumo.Umus ē vaporex ꝑtibꝰ mate̓ie ſubtilioribꝰ ⁊ hūidioribꝰ vi caloris reſolutus. Hꝫ at̄ gͦues ꝑtes mixtas cū leuibꝰ ex quibꝰ obſcuritatēꝯͣhit ⁊ fetorē. vn̄ aerē denigrat ⁊ ī naturā fumigabūdā ꝯu̓tit. Amaritudinē em̄ ex materie ſuegroſſicie ꝯͣhit. ex cꝰ acumīe ocl̓os amaricat ac lacrimas ꝓuocat. ſēſibil̓r viſū ledit ſuo acumīe ⁊ad ce̓bꝝ penetrat ⁊ ſpm̄ aīalē gͣuat ⁊ ꝑ ꝯn̄s naturalē. vn̄ dr̄ ī li. aīaliū ꝙ fumꝰ cādele extīcte ledit p̄gnātes ī tātū ꝙ ſi eqͣ ꝑturiēs tl̓eꝫ fumū ſēſerit faciet abortiuū. ſumᵈ ⁊ apibꝰ et̄ ē inimicꝰ ⁊⁊ ledit accipitres ⁊ alias p̄de aues vt idē di. fumꝰ inſuꝑ cito morit̉ poſtqͣꝫ orit̉. vt dic̄ glo. ibi.Sic̄ ꝟgula fumi. Cito enim in altum aſcendit⁊ ſubito euaneſcit ex igne oritur ⁊ anteqͣꝫ appareat ignis apparere videtur. a vento mouet̉et diſpergit̉ multipliciter circūfert̉. fumꝰ etiam