Liberoſtendit ventum a qua parte veniat. qꝛ illic fumus tēdit quo ventus ip̄m agitat ⁊ impellit. vtdicit Greg. domos denigrat ⁊ inficit. ⁊ in parietibus generat fuliginem atqꝫ nutrit. loca anguloſa petit ⁊ in eis infectionis veſtigia imprimit⁊ derelinquit. Fumus etiam aromaticus a ſpeciebus aromaticis reſolutus eſt ſenſui oīfatusdelectabilis ⁊ amicus. Cerebri nanqꝫ eſt confortatiuus ⁊ ſpirituū cordis ⁊ capitis reparatitiuus. reumatis ⁊ nociui fluxus reſtrictiuus deſiccatiuus conſtrictiuus ⁊ poroꝝ obſtructoruꝫapertiuus ⁊ ad confortationē neruoꝝ ad interiora penetratiuus. ſerpentum ⁊ venenoſorumanimalium ⁊ reptilium fugatiuus. Omnem etiam fumum ⁊ maxime ocloriferum odiunt tamcolubri qͣꝫ ſerpentes. vtdicit Greg. Fumus inſuper a cibo vl̓ potu reſolutus vi caloris aſcendens ad cerebrum neruos ſenſibiles opilat ⁊ ſōnum generat ⁊ ſenſus exteriores ligat ⁊ ꝑ conſequens calorem naturalem ad interiora reuocat ⁊ virtutem in interioribꝰ adiuuat ⁊ confortat. Si ꝟo fuerit fumus melancolicus vl̓ nimisacutus aut venenoſus ex cibo vel potu aut exmedicina nociua reſolutus ad cerebrum aduolat virtutem animalem aggrauat timorem generat vt in melancolicis freneſim ⁊ furorem excitat. vt in freneticis ⁊ ebrioſis. obliuionē ⁊ ereſipilam generat. vt in letargicis. ſenſus ⁊ rōnisvſu priuat. vt in epilenticis ⁊ caducis. Has etmultas alias īfert corpori fumoſitas peſſimaspaſſiones ⁊ nociuas. fumi etiam a terra ⁊ a mari virtute caloris ad ſuꝑiora attracti aerem inficiunt ⁊ ꝯdenſant. nubes ⁊ nubila generant vētis tempeſtatibus ⁊ alijs aeris paſſionibus fomentum ⁊ materiaꝫ āminiſtrāt. radios ſolaresintercipiunt ⁊ obumbrant. ⁊ hec de fumo nuncſufficiant.¶ De carbone. ¶ Cap. vj.Arbo ē ignis actualiter incorporatus terreſtri materie. vt di. Raba. vn̄ ignis per ſui īcorporationem partibus groſſioribus terreſtribꝰ admixtus per quandam violentiā inferiꝰ detinet̉. vn̄ ſic̄ ignis ⁊ flama mouet̉ ſurſuꝫ ſic carbo crepitando ⁊ ſcintillādo gͣuitate materie deorſum inclinatur. carbo itaqꝫ qn̄ ignit̉ vertiturin ruborem. ſꝫ qn̄ extinguit̉ in nigredinem ⁊ oīnō perdit p̄ſtinam ignis ſpēꝫ ⁊ decoreꝫ. vn̄ q̇nto fuerit pulcrior ex ſui ad igneꝫ pͥma vnitate ſiue vnione tāto apparet d̓formior ⁊ vilior in ip̄ius ignis extinctione. in carbone at̄ ſubſtātialishumiditas totalit̓ ꝯſumit̉. ⁊ iō defacili rūpitur⁊ frangitur quando humor qui fuit cā coahde.X.rentie partium ignis totaliter violentia exhauritur. ⁊ ideo in carbone extincto pars a ꝑte defacili rumpit̉. qꝛ nihil humiditatis ꝑ quā partes cohereant in ipſius ſubſtantia inueīt̉ ſicutdi. Greg. partibus terreſtribus ſolum remanētibꝰ propter dominiū ſiccitatis defacili igniturſeu accenditur. Sed poſtqͣꝫ accenſus fuerit faciliter reextinguit̉ ita ꝙ in eo nihil de ignis veſtigio preter nigredinem reperit̉. nigredine em̄ſua polluit ⁊ inficit quidqͥd tangit. carbo etiaꝫignitus acutiſſimum habet igne ⁊ ſumme actiuum ⁊ penetratiuum. vnde ſui acumine ferruꝫcoquit ⁊ partes eius reſoluendo ⁊ relaxādo remollit. ſuo etiam acumine caput ledit. ſub cinere aūt inuolutus in ſe ignem retinet ⁊ cuſtodit.detectus autem ⁊ frigido aeri expoſitus in fauillarum multitudinem redigit̉ ⁊ per ſe ſubitoeuaneſcit. vt di. Greg. Carbo ꝟo ſi ignitus fuerit plantas conculcantis vrit ⁊ ledit. extinctusꝟo qͣꝫuis vrendo non ledit tangentem. ſtridorem tamen ⁊ ſtrepitum magnum facit.¶ De ſcintilla¶ Ca. vij.Cintilla eſt modica ignis ꝑticula ex materia igneavirtute ⁊ impetu caloris diſſoluentis reſoluta. vnde motus ſcintillaris ē ſubitus.vi em̄ ignea ſubito reſoluit̉ ac ſurſū mouetur. ſꝫex grauitate partis terreſtris ad centrum tandem inclinatur. Item motus eius clariſſimus ēad modum ſtelle ⁊ luminoſus. ⁊ ꝑ diffuſionemſue igneitatis in aere apparet viridis radioſus.Eſt preterea motus eius ad modum ignis actiuus ⁊ virtuoſus. nam modica ſcintilla in fungo vl̓ ī ſtipula recollecta in ignem maximū ſb̓ito augmētatur. aeris immutatione ſubito euaneſcit. ⁊ extincta nihil niſi fauillam poſt ſe relinquit. vento temperato ſeu flatu accenditur. impetuoſo autem extinguitur. aerem impellendopenetrat. ⁊ tamen īpetrādo ip̄m aerē parū alterat aut immutat. qͣnto ignis eſt fortior tantoſcintillaris motus ſiue impetus erit maior. Exmateria viridi vel humida ſcintille groſſiores ⁊in ſuo effectu penetrabiliores generātur. verūtamen pauciores. ¶ De fauilla. ¶ Ca. viij.Iuilla a fouēdoē dct̄a eo ꝙ ignē foueat atqꝫ tegat.Eſt cinis modicꝰ d̓ extīctōe ſcītillarꝭ matie de̓lictꝰ. vt di. Iſi. Eſt at̄ fauilla tenuismoll̓ ſb̓albida ⁊ ficca atꝫ leuis ī ſr̄ficie carboīsigniti adhe̓ns fulgorē eꝰ hebetat. ⁊ feruorē eꝰ at̄tenuat ⁊ minorat. Ad modicum venti flatum