Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberad noſtrū ſitum. om̄iā calore vel frigore in nr̄oſitu habitabili cōſumerent̉ vt dīc Ariſto. Necſolum attenditur in celo puritas et incorruptibilitas ex parte materie verūetiā pulcritudo etclaritas ex parte forme vt dicit. Ariſto. in librode ſenſu et ſenſato. Celum in ſui natura ſplēdidum eſt. ſed in ꝑtibꝰ eius ē differētia. ī ſtellis eſt maior aggregatio lumīs qͣꝫ in alijs ꝑtibꝰip̄ius celi. Unde ex parte forme habet rotūditatem cōuexitate ꝯuexitatē claritate. dyaphaneitatem ſiue trāſparentiā et ꝑſpicuitateꝫvniformitatem in toto ſed in partibꝰ diuerſitatem. ex mutuo cōcurſu orbium et motu cōtrario planetarum dicunt ſapientes generari concentum armoniacam ſuauitatem. vnde Macrobius in libro ciceronis. exponens ſcipionisſomniū ī. vj. de rep. libro. Impulſu et motu ip̄orum orbium efficit̉ ſonus ille qui acuta grauibus temperās. equalē ſonū facit concentuꝫ⁊cͣ. Preter hec dicit̉ in libro de ce. et mun. ī fine celum motus ſui cōtinuitate inflāmat illudſuper quod mouet̉. vn̄ ether ex motu celi ignitur. Motus em̄ cauſat calorem. vnde ibidē dicitur per ſe et ſenſibiliter inuenit̉ ex motu fitcalor et ex quiete frigiditas calor materiasemollit. et diſſoluit frigiditas vero aggregat etcōſtringit vnde partes elemātares motui celi vicinius exiſtētes ceteris partibꝰ mūdi inferiorisſunt calidiores vt patet in igne et ī aere. In tercio aūt elemēto ſcꝫ in aqͣ eſt motus debilitatuset ī ea ē frigiditas ſed in vltimo. In qͣrto at̄ſcꝫ in terra propter elongatōem a motu celi fitcōſtrictio in vltimo propter caloris abſentiamdominium frigiditatis. Et id̓o terra permanetquieſcens et perhēnis vt moueat̄ ſicut dīcAriſto. ibidem. Nobilitas itaqꝫ celi attenditurin materia et ſubſtātia in forma in motu in ſitu.in ſubſtantie ſue ſimplicitate puritate et ꝑpetuitate. In forme claritate dyaphaneitate ſiueꝑſpicuitate et in ſperica orbicularitate. In motus vniformitate velocitate et in virtuoſitateſitus ſublimitate. qꝛ ad ſitum a centro terre maxime diſtat in dimenſiua quātitate. quia eiusmagnitudo imagīatōem. immo rationis menſuram ſuperat in poteſtate. quia om̄ia inferiora ſibi ſubdita regulat ordinat menſurat. Etqd̓ ſuꝑ om̄ia mirabile eſt. omnia inferiora celūordinat et immutat et tamē a nullo inferiori ſeimmutatōꝫ aliquā recipit. nec aliqͥd ſibi diſſimile ī natura ꝟtute aliqͣ ip̄o celeſti corꝑi ſe cōfor.VIII. De celo aq̄o ſiue criſtallio. Cap̄. iij.Extum celumaqueū ſiue criſtallinuꝫ qd̓ ex aquispoſitis ſuꝑ firmamētū dīnitatis potētia ē formatū. aqͣs em̄ eſſe ſuꝑ celos collocatas diuine ſcripture auctoritas nobis tradit.ita ſunt leuigate et ſubtiliate. in materiā celeſtem ſunt cōuerſe. et ꝑmanent ibi fixe. Beda tn̄ dicit aque ille celeſtes non vaporali tenuitate. ſed gratiſi quadā ſoliditate virtute diuina ſuꝑ firmamētū ſunt ſuſpēſe. et hoc ad impetus firmamēti moderatōꝫ vel ad caloris generati ex eius velociſſimo motu repreſſionem.Opinio em̄ fuit Bede celū ignee ſit natureſicut platonici poſuerūt. Un̄ dicit Beda. Ce eſt ſubtilis et ignee nature rotūdum a centroterre equalibꝰ ſpacijs collocatū. Et forte bede videbat̉ ideo fuit neceſſe ibi eſſe aqͣs vt calor ille celeſtis ad tēꝑamētū duceret̉ ex tali inflāmatōe mūdus inferior diſpēdiū pateret̉. ex frigiditate em̄ naturali illarū aquaꝝ ſuꝑfirmamēti verticem poſitarū dicūt aliqͥ ſtellaꝫſaturni eſſe frigidā ꝓpt̓ illā quā hꝫ rōne ſui ſitꝰcum firmamēto vicinitatem. Dicunt etiā firmamentū virtutē aquarū illarū infrigidatuꝫinfrigidat orbē ſaturni ſibi magis proximū vicinum. Sed qͣliter iſtud poſſet fieri rōnabiliter ē ꝑſpicue rōne vtētibꝰ iudicandū. Namaquoſa ſubſtātia rōne vtriuſqꝫ qͣlitatis ſue ſcꝫhuīditatis et frigiditatis celeſti ſubſtātie penitus ſit ꝯtraria. eſt bene liquidū philoſophātibꝰ qualiter int̓ corpora tam diſparia et cōtraria poſſit vnitas aut cōcordia aliqualiter cōueniri. Et tamē ſcriptū ē Iob. xviij. Qui facitcordiā in ſublimibꝰ ſuis. Ideo alio ſentiuntet opināt̉ moderni īteriora philoſophie ſpectamina profundius vt arbitror ſunt ſcrutati.Dicit em̄. Alexāder aq̄ ille que ſuꝑ celos ſūt ſunt ibi poſite vt frigide et fluxibiles et huīde vel etiā ſic̄ ſolide. cōgelate. et pōderoſe. Iſteem̄ ꝓprietates ſunt etiā int̓ ſe hn̄tes cōtrarietatem et ſibi mutuo repugnātes. ſed potius ordinatōeꝫ diuīe ſapiētie aque ille ſuꝑ firmamē ſunt ſub mobiliſſima nature ſue cōditōe diuinitꝰ collocate. ꝓut nature celeſti maxime ſūtꝓpinque. Et hec qͥdē eſt ꝓprietas ꝑſpicuitatiset trāſparētie que principaliter et ſubſtātialit̓inuenit̉ in natura aque ratione cuius habetuenientiam et cum celo empireo et etiam cumfirmamento. Et ideo poſuit dominus aqͣs inferius ſub rōne frigidi et humidi. cum alijs cōditionibꝰ neceſſarijs ad generatōem corruptōꝫ