Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

tur circa axem. vnde axem vocat ariſto. quādāliniam intellectualem porrectā a polo vſqꝫ adpolum dyametraliter et extenſam. circa cuiusmedium totius celi ambitus equaliter circūfertur ſicut ibidem dicit cōmentator. De iſtius celi natura dicit̉ in libro de ce. et mun. ẜm nouamtrāſlationē. Celum inquit eſt vnū compoſituꝫex materia qm̄ continet naturam ex qua et celūnomīatur. que eſt vltimus inceſſus totius ſcilꝫvniuerſi. et ſequit̉ in eodem. Non ſunt neqꝫ fuerunt. neqꝫ erūt celi multi. Celum em̄ eſt vnumꝑfectum completum cui eſt ſimile. neqꝫ ē locus extra celum neqꝫ corpus. neqꝫ vacuitas. neqꝫ plenitudo. neqꝫ tempus quod eſt numerusmotus. vnde illic eſt vita fixa ſcꝫ extra vltimuꝫet eſt ſemꝑiterna. que neqꝫ deficit neqꝫ finit̉. etilla eſt vera vita. Item idem ibidem. celuꝫ neqꝫfabricatū eſt neqꝫ generatū. ſed ſimplex eſt. cuiꝰmotus eſt equalis in quo eſt diuerſitas eſtmotus eius ſingularis circularis cuius motoreſt ſpūs qui mouet illud ſua volūtate. et continuatur radius celi cum radio ignis et cōiunctꝰeſt illo ad vtilitatem hoīm propter ꝑmanentiam vite. Firmamētū itaqꝫ vocatur celum. qꝛſolidum eſt et firmum. quia terminū habet intranſgreſſibilē vnde nimia firmitatis ſui permanētia incorruptibilis eſt res et immutabilistam in ſubſtātia qͣꝫ in forma. Eſt aūt forma eiꝰſperica et cōuexa quo ad ea que ſunt ſupra celum cuius motꝰ eſt naturaliter circularis mouetur oblique et circulariter ab oriente ad occidentem. voluitqꝫ ſecum et circūducit motū ſimplici et vniformi infra diei et noctis ſpaciuꝫ totum qd̓ ſub ipſo eſt. vſqꝫ ad ignis regionē. vnde orbes ſeptem pſanetarū ſecum rapit et circūducit. Ome aūt qd̓ ſub ipſo eſt vt dicit rabanvirtuti eiꝰ motiue obedit ordīe vniformi et imꝑturbato. virtꝰ qͦꝫ eiꝰ motiua ſic̄ ip̄emet dīc ſuper expoſitōe gen. extēdit ſe vſqꝫ ad inferiorahec elemēta. vn̄ et ignē ſuꝑiorē credit̉ ſecū circūrotare. ꝑueīt qͦꝫ hꝰ motiue ꝟtutis actio vſqꝫad aerē vſqꝫ ad aqͣs in qͥbꝰ ad fluxū refluxum. maxīaꝫ facit exuberatōꝫ. Hec aūt tria elemēta ſcꝫ aer ignis et aqͣ obediūt qͥdē motui celi ſed vno neqꝫ vno ordīe ip̄m īmitāturſed ẜm magis et minus et qd̓ ſuperius ē leuius puriꝰ obedit magis et qḋ eſt minus tale ſequit̉ tardiꝰ et obedit minus. Terra huic celeſtimotui obedit et ꝟtuti vt ab eo ſuſcipiat localē motōnē qͣꝫuis ad ꝓducēdas ex ſe ſpeciesdiuerſas eiꝰ ſuſcipiat imp̄ſſiōes. habet igit̉ firmamentū ſic̄ dicit idē rabanus ad motū īceſſum vniformē. ordinatū et imꝑturbatū. omniūtamē motuū velociſſimū. vnde ne ꝓpter velocitatem motus eius mūdi machina diſſoluat̉. retardat̉ ordinato motu planetarū. et ſic motuseius impetus motu cōtrario moderat̉. Mouetur quoqꝫ quieſcit. quia licet in ꝑtibꝰ mutet ſitum. tn̄ in toto neqꝫ ſitū mutat neqꝫ variat locūTurbatis igit̉ inferioribꝰ. et qͣſi caſualiter fluctuātibꝰ celū ſuis orbibꝰ ordīs ſui tenoreꝫ inpuncto nullatenꝰ derelinqͥt. Un̄ motus celi eſttociꝰ tꝑis primū ſubiectum et modus et regulaoīm motuū alioꝝ. Eſt igit̉ firmamētū mediātemotu ſuo generatōnis et corruptōis in mundoinferiori principiū effectuū. Cuius eſt vt dīcrabanus. qm̄ firmamentū ſui lumīs virtutē generatōnis effectiuā ad terrā tanqͣꝫ ad ꝓpriūtrum dirigit et deſtinat. et radios ſuos in terreſuꝑficie aggregat maxime et coadunat. ſic̄ on̄ditur ī ſcīa ꝑſpectiua. Om̄e em̄ corpus ſpericūconcauū et lumīoſum in quolibꝫ puncto ſui dirigit vnam lineā radioſam in centrū illiꝰ corꝑislumīoſi ad ſuꝑficiē illiꝰ centri. et quāto quelibꝫlinea radioſa eſt vicinior alteri linee exeunti adſuꝑficieꝫ centri. tāto ex vicinitate vnius ad aliāeſt fortior ad imprimēdū in cētro effectū ſuumEx quo maīfeſtū eſt corpus celi ſit ſpericum. cōuexū et lumīoſū. et terra iſta magnitudinis celi obtineat niſi vicē puncti ſit cētrū.in terra neceſſario fit maxīa aggregatō celeſtiūradioꝝ. Ex quoꝝ ꝟtute cōtactu fit maximageneratio et ꝓductio rerū generabiliū in terraque ē centrū ip̄ius firmamēti. qͣꝫuis ſit principiū generatōis celū. non tn̄ recipit generatōemin ſe vel corruptōem vel diminutōem vel augmentū. Nam celū in ſua ſubſtātia habet ſummam ſimplicitatem vniformitatē. et puritateꝫnullam habens ꝑtium diuiſionem nec contrarietatem. et ideo nullam habet ex ſe potentiamad corruptibilitatē. vnde ſic arguit. Ariſto. ī libro de ce. et mun. Omis inquit corruptio eſt excōtrarijs. celo aūt nihil inuenit̉ cōtrarium quare celum corrūpitur. Celum etiam qͣꝫuis ſit īſe et ex ſe vniforme tn̄ habet neceſſario pluresorbes et circulos in figura et magnitudine longitudinis et latitudinis differentes propter diuerſas manſiones quibus indigent mortales.vt dioit. Ariſtotiles in libro de cauſis elementorum. Nam ſi ſcd̓m vnam diſpoſitionem etſuram reciperet mundus inferior influentiamradiorum periret alimentum mortaliū et generatio omnium inferiorum. Et ideo neceſſariuꝫfuit motū celi eſſe obliquū vt ex eleuatōe depreſſiōe orbium nunc calor nunc frigꝰ in cētrogeneretur vnde ſi directe celum moueret̉ quo