Libertre illo tamē ſuperfluo vtit̉ natura ad aliquodiuuamentum. in illis autem qui habent naturāepatis ſanam et quorum ſanguis naturaliter ēdulcis non inuenitur fel. aut ſi inuenit̉ erit paruuꝫ ⁊ hoc in venis valde gracilibus et propterhoc erit epar eorum qui carent felle boni coloris ⁊ dulcius alijs. quando autem habet aliqd̓animal fel inuenitur ꝙ eſt ſub felle valde dulce. nam per collectionem fellis ad locum vnumalie viciue partes redduntur dulciores. Fel etiam ex ſue ſubſtantie ſubtilitate et acumine eſtgroſſorum humorum inſciſſiuum ⁊ ſua ſiccitate conſumptiuum. Unde in collirijs oculoruꝫeſt neceſſarium ad viſum clarificandum et acuendum ad impedimentum ſpiritus vitalis remouendum ⁊ maxime fel accipitris et aliarumvolucrum viuentium ex rapina ſicut in viaticoCōſtantini tangitur. ex feruore autem nimio ⁊ebullitione fellei humoris ad epar redeuntis inficitur ſanguis qui infectus ea que ad nutrimētum membrorum trāſmittantur immutat ⁊ etiam ea inficit et cuti croceum colorem vel viridem. ſiue etiam nigrum ſuperinducit. Cuiuspaſſionis quedam ſigna ſunt iſta. totius corporis infectio. ſitis adeſt et oris amaritudo. dolor frontis. aurium videlicet tinnitus. et vrinacrocea cum conſimili ſpūma continua. vomitus croceus. Aliquando etiaꝫ contingit porosciſtis fellis opilari. Un̄ colera inficit ip̄m epar.ac conſimilem inducit paſſionem. vnde Conſtanti. in viatico dicit quando patitur fellis ſubſtantia id eſt ciſtis et deficit virtus eius qua ſolet ab epate coleram rubeam extrahere remanēte colera cum ſanguine tingitur et alteratur.Idem etiam contingit quando apoſtema eſtnatum in vijs per quas colera ad fel tranſit. vn̄de ad epar rediens per totum corpus cum ſanguine ſe diffundit. quia ſi porus inferior opiletur aſcendit ad viam ſuperiorem ſcilicꝫ ad ip̄mſtomachum. vnde facies fit citrina. os amaruꝫet ſiccum. in ſtomacho ardor et ſitis. vrina cumegeſtione albeſcit propter elongationem colereab epate et renibus vbi vrina ſolet tingi. ſi ꝟoporus ſuperior opiletur colera tingit inferiora.⁊ apparent ſigna que prioribus ſunt contraria.vt idem dicit Cōſtantinus. Et hec de felle dicta ſufficiant et cetera..V.¶ Capitulum. xlj.¶ De ſplene.Plen eſt dictuma ſupplendo quia partem ſiniſtramiecori contrariam ſupplet ne vacuaexiſteret quem quidam cauſam riſus eſſe exiſtimant. nam ſplene ridemus. felle iraſcimur. corde ſapimus. cerebro ſentimus. iecore amamus.quibus conſtantibus ſanum eſt animal ⁊ integrum vt dicit Iſido. Et ẜm Conſtantinū ſplēin ſiniſtra parte collocatur cuius forma naturaliter eſt oblonga et parum verſus ſtomachumꝯcaua et verſus cōſtas ē gibboſa. In his duobus locis quibuſdam panniculis colligata. Etdicitur ſplen duas habere venas. per quarumvnam coleram nigraꝫ a ſanguine epatis ſibi attrahit. per aliam ꝟo quantum ſibi ſufficit adſtomachum traſmittit vt eius appetitus cōfortetur. Splenis igitur eſt iuuamentuꝫ vt ei in ſiniſtra parte corporis defectuꝫ ſuppleat ⁊ ex oppoſito ad conſeruationem ſtomachi iecori reſpondeat vt ꝓpter mundificatōnem epatis ſāguinis feces ſibi attrahat et qͣꝫtum ad appetitum ſufficit et ad confortationeꝫ ſtomachi tͣnſmittat. Eſt igitur ſubſtantia ſplenis rara ⁊ ſpōgioſa propter faciliorem humoris feculenti attractōnem et remiſſionem. et eſt nigra proptermelancolie cuius eſt receptaculum aſſimilationem. Eſt etiam a ſiniſtris inter coſtas et ſtomachum poſita propter ſiniſtre partis temperantiam et infrigidationem ac propter conſeruandam ſtomachi cui coniungitur calefactionem.aliquantulum eſt dura ne defacili ex qualitatehumoris feculenti contrahat leſionem. contingit autem etiam ſplenem pati quandoqꝫ ex virtutis contentiue defectione. et hoc quando nōſufficit humorem attrahere vel attractum adlocum alium deſtinare. Item quandoqꝫ ex opilatione quando ſcilicet humores groſſi et viſcoſi in vijs ſplenis opilantur et adunantur.Unde et eius actiones impediuntur. Itē quādoqꝫ ex nimia humorum repletione quia humores ad ſplenem confluentes propter ſui ſimilitudineꝫ attrahuntur et ſufficienter nō euacuantur vnde inuiſcantur et in cōcauitate ſplenis indurantur intantum vt ipſius ſplenis ſubſtantia creſcere videatur ſed ſcd̓m ſententiamypocratis ſi ſplen ſit magnus: corpus marceſcit. et ſi ſplen marceſcit: corpus impingueſcit.Unde ipſius ſplenis mediocritas ad paruitate potius qͣꝫ ad magnitudinē intēdēs bonitatē