Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

LiberQuia cum homo ceteris animalibus ſit erectior. cibus eius ſemper ad inferiora deſcēdit.vtilis fuit eius inferior latitudo. vt in eo recipipoſſit cibi multitudo. Item neruoſus eſt propter maiorem ſenſibilitatis et appetitus vigoroſitatem. Epate etiam circūdatur. vt ei calormaior ad ciborum decoctōnem ab eꝑate miniſtraretur. Epar enim ſuis quinqꝫ fiſtulis ſtomachum circūcingit et ei calorē tribuens ſuccoſitatem et humoreꝫ vnde ſanguis generaturquaſdaꝫ venas quas muſaydas medici vocāt.recipit et a fortiori caloris actione in ſaguinemalterat et conuertit. Ad hec dicit Conſtanti.ſi ſtomachus fuit ſubſtātialiter calidus. cibosgroſſos bene digerit. delicatos ꝟo conſumit etplus digerit qͣꝫ appetit. et propter ſimilitudinēcibos calidos maxime querit. nec famem ſuſtinere poteſt. Frigidus ꝟo ſtomachus groſſi cibi non eſt bene digeſtiuus et ex eis cito grauatur et eos cito mutat in humores acidos corruptos. Stomachus ꝟo ſiccꝰ cito ſitit nec parum aque ſufficit. que ſi ſuperflua fuerit rugitūin ventre facit. Quod ſi fuerit humidus ſtomachus: non ſitit hmidum cibum appetit. ſꝫ parum digerit. Hucuſqꝫ Conſtanti. li. j. capi. xiiijaccidunt autem ſtomacho vt dicit idem libroix. capi. xxvj. diuerſe paſſiones ſcilicet mala digeſtio. fumoſitas diarria. vomitus ſingultus. īflatio ructuatio et hec ex diuerſis accidūt cauſis. Quia quādoqꝫ ex mala complexione. quādoqꝫ ex nimia inanitione. quādoqꝫ ex nimia repletione. quandoqꝫ ex nimio humorum acumine. quandoqꝫ ex cordis putrefactione. quādoqꝫ ex virtutis digeſtiue defectione. quandoqꝫex cibi qualitate qui ſi fit pungitiuꝰ ſtomachpungitur ad exeundum compellitur. aūt ſi viſcōſus lubricatur et ſic defacili egreditur. quandoqꝫ ex virtutis expulſiue nimia debilitate.ſolum ex ſe patitur. verum etiam ex alioruꝫbrorum colligantia et vicinitate. Stomachusem̄ eſt totius corporis pater familias. omniummēbrorum nutrimentum recipiens ſingulormembroruꝫ prout expedit adminiſtrans neceſſitati. vt dicit idem Conſtan. De epate. Capitulum. xxxix.Par ſiue iecurnomen habet. eo ignis in eo ſedēhabet qui vſqꝫ ad cerebrum ſubuolat et deinde ad oculos et ceteros ſenſusbra ſe diffundit calore ſuo ſuccū ſibi attractūin ſanguinem tranſmutat quem ad vſuꝫ paſcē.V.di nutriendiqꝫ corpus ſimul membris adminiſtrat vnde epar dr̄. quia talia mēbra paſcit. Iniecore ſedes ē voluptatis ꝯcupiſcentie. cuiusextremitates fibre vocantur que ſunt quaſi lingue eminentes et ſtomachuꝫ amplectentes. calorem ad ciboꝝ digeſtionem deferentes. vel exhibentes dicuntur fibre. quia ad aras phebiab ariolis deferebātur. quibus oblatis ſuccēſis reſponſa dabantur. Hucuſqꝫ Iſi. Eſt aūtepar vt dicit Cōſtan. mēbrum calidum ꝯcauūet lubricoſum. in dextro latere animalis collocatum. ſtomacho ſuppoſituꝫ vt ſuo calore primāiuuet digeſtionē. Eſt em̄ ſanguineum et inlore rubicunduꝫ. quia ſuccoſitas eius nimia caliditate in humorē ſanguineum eſt tranſuerſa.Aliquātulum ē etiam durum ne defacili ledat̉variatur em̄ epar in hominibꝰ in quantitate etpartium multitudine. qꝛ in hominibꝰ eſt maiusqͣꝫ in alijs beſtijs eiuſdē quātitatis. Numerusꝑtium eius in quibuſdā ē duplex hoc ad minus. in quibuſdam triplex vel quadruplex velad maximū quintuplex inuenitur. Alata auteꝫeꝑatis ꝯcauitate ꝓgreditur quedā vena que amedicis porta nūcupatur hec anteqͣꝫ exeat inquinqꝫ diuiditur venulas quinqꝫ ꝑtes epatisintrātes. Epar em̄ ſuccoſitatē prime digeſtionis quaſdā venas in ſua ꝯcauitate attrahit. caloris naturalis ebullitōem celebrat digeſtionē. ſecūdo in maſſam ſanguincā et quatuorhumoꝝ naturā ꝯuertit. Quod em̄ calidū eſthumidū trāſit in materiā ſanguinis. cuius receptaculū ſunt vene. qd̓ aūt calidum ſiccum eſtin naturā colere cuiꝰ ꝓpriū receptaculuꝫ ē ciſtafellis. qd̓ ꝟo frigidū ſiccum in materiaꝫ ceditmelācolie cuiꝰ ꝓpriū receptaculū ē ciſtula ſplenis. ſꝫ qd̓ ē liquidū et aquoſum in humorē tranſit fleumatis cuius ꝓpriū receptaculū ē pulmo.Ex quo patet ep̄ar naturalis ꝟtutis ē principiū fundamētū prime digeſtionis ſtomachomaximū iuuamētum. ſecunde vero digeſtiōisin ſubſtātie ſue ꝯcauitate ē ꝑfectiuū puri ab impuro ſeꝑatiuū. ſingulis mēbris nutrimenti trāſmiſſiuū amoris venerei excitatiuū. diuerſarumpaſſionū receptiuuꝫ. Patit̉ em̄ qn̄qꝫ ex nimiacaloris intenſione. Unde pori aperiūtur interius ex quorum apertōe virtus euaneſcens remiſſius oꝑatur. quandoqꝫ ex nimia frigiditatecōuerſionem attracte ſuccoſitatis in naturamſanguineā impediente et ex hoc ſepiſſime ꝯtingit ydropiſim generari. ydropiſis nihil alid̓ſit ẜm ph̓m niſi error virtutis digeſtiue in epatis cōcauitate. hac em̄ virtute errante et in ſuaoperatōne deficiēte. neceſſe eſt ſanguinē corrū