Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberautem phiſici eaſdem pupillas quas videmusin oculis per triduū morituros non habere quibus non viſis certa deſperatio eſt. Habet autēcirca ſe quendam circulum qui corona dicitur.quo diſcernente per nigredinē albe partes oculi. a pupilla ſeparantur. Hec corona rotunditate ſui ornat ambitū pupille in ipſa cōſiſtit maxima oculi pulchritudo. Hucuſqꝫ Iſid̓. Sic̄autem dicit Haly. pupilla eſt in qua formāturymagines eorū que videntur in oculo. Omniaautem que ſunt in oculo ex tunicis humoribꝰaūt ſunt iuuantia pupillaꝫ aūt ei ſeruientiaſedet ī medio omniū vt regina. Parua ſiquidēeſt pupilla in quantitate. maxima tamen eſt int̓omnia mēbra in virtute ideo maxima. ſicut etminima comprehendit interius a ſpiritu de cerebro veniēte. exterios vero a lumine īmutaturUnde mediante luce. rei obiecte ſpeciem in ſerecipit receptā anime iudicio tranſmittit.a ſingulis partibꝰ rei viſe confluūt linee que faciunt piramidem. cuius conus eſt ī pupilla baſis in re viſa ſicut ſupra de viſu eſt oſtēſū. Quēibi. Hec pupilla omniū colorum figurarumrerum ſuperficieꝫ exprimentiuꝫ ē diſtinctiua etdiiudicatiua. In medijs coloribꝰ figuris ſiueformis delectatur. Corrūpitur autem in extremis aut ſaltem propter diſcōuenientiam cōtriſtatur vt dicit philoſophus. Item omnia queextra ipſam ſibi ſunt obiecta videt diiudicat.ſeipſam autem nūqͣꝫ videt per lineas ſuꝑ quasvenit ſpeciēs rei viſe ad viſum. Sed quando ſevidet. hoc accidit per radiorum reflexionem .ſ.qn̄ primo multiplicatur ſpeciēs rei a ſe viſe adſpeculum a ſpeculo fit reflexio ad viſum ſicutdicit auctor perſpectiue. Et ideo forſan ſpiritꝰviſibilis in aſpectu ſpeculi delectatur quia radiorum reflexioneꝫ quaſi in ſe reuerſus fortificatur quodāmodo roboratur. Item pupillaomnia ſub angulo cōprehendit. quia ſiue radija pupilla exeant ad rem viſam ſiue a re viſa adpupillam redeant. ſemper in pupille medio ſiuecentro tāqꝫ in cono angulariter vniuntur. Naꝫangulus duarum linearum alterius eſt cōtactꝰ ideo quia omnes linee per quas formatur viſus vniuntur quaſi angulantur in pupilleno. ideo bene proprie dicitur a ph̓o oculus omnia videt ſub angulo. Item inter omnes partes corporis eſt maxime ſenſibilis propter nobilitateꝫ ſue cōplexionis maxime eſt paſſibilis. Et ideo citiſſime ledit̉. ſed difficilime reparatur. Et ideo dedit ei natura defendendi tunicas coopertoria vt ſic reſiſtat facilius carniinterius vel exterius inferentibus leſioneꝫ. De.V.his autem oculi pupille paſſionibus. quereinfra in tractatu ſpeciali libro. vj. De cilijs. Capl̓m. viij.Ilia ſunt oculorum tegmina a celando ſic dicta eo oculos tegant celent tuta cuſtodia vt dicit Iſid̓. li. xj. capi. ij. Sunt autem ciliain ſubſtantia neruoſa tenuia propter facilitatem motus quia ſuo motu continuo aereꝫ intercidunt ſic a leſione aeris exterius cuſtodiūt oculos defendunt. Hec cilia palpebre dicūturquia palpitando ſemper mouentur. aſſidue enīadinuicem concurrunt vt aſſiduo motu reficiātobtuitum. vt dicit Conſtan. Iſid̓. ſunt minute palpebre villis pilorū vt apertis oculis ſi qͥdinciderit vel etiam occurrerit repellatur inuolutis ipſis ſecurius quietius dormiatur. Iteꝫvt aerem mediocriter intercidendo viuificentſic viſum ſerenū cuſtodiant conſeruēt. Hucuſqꝫ Iſid̓. ca. ij. ſupra dicto. ẜm Cōſtan. autempalpebre habent pilos non omnino rectos ſedin extremitatibꝰ mediocriter reflexos hoc adinuenit natura vt abilius ſe claudant fortiꝰ ſiquod impe dimentum occurreret ei efficatiꝰ obuiarent. Item hec cilia in creſcendo determinatam habent quantitatem a natura. ideo eorūpili non ſe extendunt nec creſcunt vt capilli ſeddeterminatam portionem habent. Et ideo ẜmcōſtan. palpebre ſunt molles nec poroſe ſedpotiꝰ dure vt pili creſcētes ſint duri reflexi.n nimis ī creſcēdo ſe extēdāt ſic̄ herba creſcēs int̓ra dura modica fit erecta illa ī t̓ra molliHas palpebras cilia fecit naͣ vt eſſēt corporiornamenta oculis iuuamēta. Un̄ dicit. Ariſ.li. xij. omne animal generans ſolum habet pilos ī palpebris omne animal quadrupes claudit oculum per palpebram ſuperiorē. Auis autem habet loco palpebre quoddam coopertorium ad cuſtodiam ſenſus viſus claudit oculūper telam quandam appropriatam extremitatibus oculorum quia natura oculi eſt aquea ethumida ideo indiget tali cuſtodia. Iteꝫ omnisauis claudit oculum palpebra inferiori. Itemomne animal carens palpebris eſt debilis viſusvt patet in piſcibus leporibus huiuſmodi vtdicit Ariſ. li. iiij. ⁊cͣ. De ſuꝑcilioꝝ ꝓprietatibus. .ix.Upercilia ſuntdicta eo cilijs ſunt ſuprapoſitaideo pilorum multitudine ſunt veſtita vt ſint oculis iuuamenta ad depellendum