vnde et ſpūs viſibilis diuiditur. et vna res duplex videtur et hec eſt cauſa quia lumen ab vnooculo tendit ſurſum. ⁊ ab altero recedit retrorſum. vnde radius ab vtroqꝫ oculo exiens. tangens extrema rei mediū intercidente aere nō penetrat vnde quaſi duo videt corꝑa. cum tn̄ nōſit niſi vnū. Non tn̄ omnis ſtrabo videt̉ ſic qͣꝫuis ſint oculi inequales. qꝛ radiꝰ prramidalis recta linea egreditur ad ſuꝑficiem rei viſe ſic̄ ſupͣdictum ē de ſenſu viſu. li. iiij. Oculus igit̉ bn̄ diſpoſitus cōſiderat̉ qͣꝫtū ad ꝑfectā ꝑtium ſuaꝝcōpoſitionem vt ptꝫ ſupͣ. Item qͣꝫtū ad ſituatōnem. locum enī ſibi vendicat ſuperiorem. ꝓpterſue ſubtilitatis dignitatē ⁊ maximam quam habet cū anima vicītatem vt dic̄ yſi. et Ariẜ. Iteꝫqͣꝫtū ad quātitatis debitam ꝓporcionē. nō eniꝫdꝫ eſſe nimis ꝓminēs et erectus. qꝛ ſignat ꝑturbationem diſcretionis. nec nimis ꝓfundus. qͥaſignat defectum materie et virtutis. Mediocrꝭigit̉ eſt laudabilis Dicit tamen Areẜ. in li. xix.Profundus viſus vide a remotis. Nam motus anteqͣꝫ exeat de organo viſus nō diuiditurneqꝫ cōſumit̉. ſed directe. vadit radiꝰ viſibiſisad res viſas ſicut ſupra patet de viſu. Item cōſiderat̉ qͦ ad motus diuerſificationem. Naꝫ inmotu debet eſſe mediocris. qꝛ ſi fuerit oculꝰ nimis mobilis. ſignat exceſſum caloris et ꝓnoſticat mentis inſtabilitatem et affectionū mutabilitatē. Nimis ꝟo tardus motus. cōtrariā ſignatdiſpoſitionem ſcꝫ exceſſum frigiditatis ⁊ ꝑtinaciam affectꝰ et volūtatis. Mediocritas igit̉ motus laudabilis ē. quia ſignat facilē mētis apprehenſionem ⁊ in apprehenſis debitam fixionemUn̄ dicit̉. Areẜ. li. xij. Clauſura oculi debet eſſemediocrit̓ feſtina qꝛ ſi fuerit multe aꝑtionis etpauce clauſure et verecūdia denotat̉ ⁊ ſtulticiaſicut dicit li. j. Si ꝟo fuerit nimis tarda apertōdeſignat defectuꝫ virtutis ⁊ cōpactionem materie in neruis. que actioni ſpūs non obedit vtptꝫ in litargicis. Item cōſiderantur oculi ꝓpriequo ad ſue actionis ꝑfectionē ſcꝫ ſi fortis ē apprehēſionis ⁊ defacili ſine reuerberatione iudicat de obiectis bonam diſpoſitionem ſignificatvt patet in oculis aquilinis qui ſolem in ſua rota apprehendunt. Actio aūt oculi conſideraturẜm acutū et obtuſum. Nam cuius viſus ſubtilis fuerit ⁊ multus remota ⁊ ꝓpinqua apprehēdit. quia multus videt remota quia ꝟo ſubtiliseſt diſcernit. ip̄a viſa. Oculus em̄ parui viſus ſicut di. Ari ẜ. li. xix. n̄ bene videbit a remotis. ſꝑritus ꝟo groſſus et multus remota videt̉ quiamultus. Sed non ꝑfecte quia groſſus. paucusꝟo ſubtilis videt prope et perfecte. ſed non videt alonge. propter ſpūs viſibilis paucitatē qꝛcum videt ꝑfecte videt ꝓpter eius ſubtilitatemPaucꝰ ꝟo ⁊ gͦſſus n̄ vidꝫ lōge et hͦ ꝓpt̓ ſui paucitatem neqꝫ et videt ꝑfecte propter ſui groſſitudinem. Scd̓m vero ꝙ quis habet ſpiritumviſibilem magis groſſum et turbidum. tanto dificilior eſt ⁊ debiliorem habet actū videndi. Itēconſideratur oculus ẜm coloris variatiōem qͥaẜm. Areẜ. li. xix. Oculi in principio generatiōishabent viridem colorem deinde mutantur ī nigredinem vel glaucitatem vel quemcunqꝫ medium colorem eis condecentem. Nam ſi fuerithumor multus ⁊ ſpiritus viſibilis paucus in aliquo accidente perturbatꝰ. color niger in eo fortificatur. Si vero fuerit humor paucus ⁊ ſpūsviſibilis debilis. erit color glaucus. Nam ſic̄ dicit. Areẜ. Glaucitas quidem oculoꝝ motus debilitatis. Si autem fuerit humor mediocris etſpiritus fuerit temꝑatis ex cauſis conuenientibꝰad albedinem et nigredinem color erit varius.Oculi igitur ſi fuerint nigri d̓ die erūt viſus acuti. ꝓpter luminis et humoris in orgāo viſus aggregationem. de nocte ꝟo erunt obtuſi qꝛ lumnoctis eſt debile ⁊ humor nocturnus naturalit̓eſt grauioris motus vt dicit. Areẜ. Oculus vero glaucus econtrario de die debilis eſt. de nocte ꝟo fortis qꝛ cum materia glaucitatis ex ſe ſitlucida adiūcta luci diurne multum diſgregat etideo in actum videndi manente luce ſpūs viſibilis debilitatur. de nocte ꝟo ſpū viſibili in oculo coadunato. claritate intra humorem paucuꝫcōtenta nōdū r̄cedēte ꝑmanet in oculo potētiavidendi et int̓ obſcura aliqualiter iudicandi vtpatet in murilegis. Item conſiderat̉ per partiūcircumſtantium diſpoſitionem ſicut ex cilijs etſuper cilijs. quia ſi fuerint cilia coopertoria intꝰcarnoſa et humore ſuperfluo repleta viſum impediunt quia huiuſmodi cilia aerem groſſuꝫ ꝓpter paruitatem ſui motus nō intercidunt. dicitur etiam li. j. Si lacrimale quod ſequitur ad angulum oculi fuerīt multe carnoſitatis ſicut accidit oculis milui ſignatur aſtucia et fortunatiomala. Alias proprietates oculi. quere ſupra intractatu de ſenſu viſus. Et hec de oculi compoſitione et effectu dicta ſufficiant.De pupilla ¶ Capitulum ſeptimum.Upilla ſꝫm yſi.Olibro. xij. ca. ij. eſt medius punctꝰ oculi vbi eſt vis videndi in qua quia ꝑue imagines videntur pupilla appellatur. paruuli em̄ pupilli appellantur. Uocat̉ autem pupilla eo ꝙ pura ſit et impolluta vt puella. dicūt