Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

dificationem totius corporis propter nutrim̄tum ipſius fellis. iuuat etiam ſtomachum inteſtina calefaciendo pungendo vt a ſuperfluisſe exonerent ideo em̄ ſepe accidit torſio vētrꝭdolor et colerica paſſio qꝛ viā opilatur que ē inter fel et inteſtina. Innaturalis colera eſt egreditur a natura propter aliquod extraneum ſibicommixtum. nam ꝯmixto cuꝫ colera rubea fleumate aquoſo generatur colera citrina que preceteris eſt nimis calida nociua. ſi vero fueritfleuma groſſioris eſſentie et ſpiſſioris inde colera vitellina. iſte due ſpecies ſunt note. Terciaſpēs ē colera quedā praſſiua in colore viridisamara acuta. ſicut herba que praſſium id ē marubium vel porrus nuncupatur. naſcitur auteꝫin ſtomacho illorum qui continue vtuntur herbis nimis calidis vt porris cepis alleis vaſtratijs huiuſmodi. forſitan a talibus herbis viridibus crudis in colore contrahit viroremſic Gal. viſū ē. Auicen. aūt viſuꝫ fuit praxiuagenerat̉ ex colera vitellina qn̄ nimis adurit̉ei adurit̉ aduſtio in ea facit nigredinem ex cuꝫcitrinitate mixta viriditas introducitur. Eruginoſa ꝟo colera eſt quarta ſpecies que per vlteriorem aduſtionem generatur ex praſſiua. qn̄enim tantū adurit̉ eius humoroſitas deſiccatur tunc declinat color eius ad albedinem qualis eſt color cineris. nam calor in humido corpore primo nigredinem efficit. deinde conſumptatotaliter humiditate albiorem quondam introducit vt eſt videre in lignis que priuſqͣꝫ conuertantur in cinerem conuertuntur in carbonē. frigiditas ꝟo econuerſo in humido facit albedinēin ſicco autem nigredinem operatur. ſed hec vltima in omnibus alijs peior eſt venenoſior cꝰvenenoſa qualitas peſſimas mortiferas inducit in corpore paſſiones ſicut heriſipilam nolimetangere et cetera. huiuſmodi igit̉ colericꝰ naturalis excedens terminos nature eſt aliorūhumorum ſubtiliatiuus digeſtionis confortatiuus fecis et putredinis mundificatiuus corporis ẜm dimenſionem longitudinis latitudinisdiſtenſiuus animoſitas audatie generatiuusmobilitatis et leuitatis effectiuus ad iram adappetitum vīdicte excitatiuus. venerei appetitꝰprouocatiuus virtutis expulſiue adiuuatiuusmaterie groſſe attenuatiuus a centro vſqꝫ adcircūferētiā diffuſiuꝰ ẜm citrinitatē vel nigredi ſuperficiei ſubſtātie in colore mutatiuꝰ. Unde colerici generaliter ſolent eſſe iracūdi animoimmanſueti leues inſtabiles impetuoſi in corpore longi tenues macillenti colore fuſci in crinibus nigri criſpi pili hiſpidi hirſuti tactu calidi pulſus fortis et velocis. eorum vrina in ſubſtantia eſt tenuis ſubtilis in colore ignea rutilans clara. Hec colera ſi in alia parte corporis fuerit corrupta moleſtiſſimas infert corporipaſſiones. quarum hec ſunt generalia ſigna ſicut em̄ dicit Conſtan. in pategn̄. li. ix. cap. ij. Sicorpori dominetur colera corrupta erit cutisglauca vel citrina erit defectus appetitiue virtutis. amaritudo ſentitur in ore ita dulcia videntur amara et ſapida inſipida punctura ardor in ſtomacho ex calido fumo pungente neruos ſtamachi mordicante. abominatio cumvomitu colerico cum ſiti lingue ſiccitas ex fumocalido. traheā arteriam deſiccante humoremſaliualem circa neruos lingue conſumētem. oculorum concauitas cum humido aſpectu pulſusſubtilis velox ſpiſſus. vrina rubea intenſadolor capitis grauis. vigilia et alienatio mentishorribiles viſiones in ſomnis tales enim ſomniant de igne fulgore ſtupenda aeris inflamatione quod fit ex igneo fumo potente cerebruꝫet imaginatiuam immutante. Et tantum de colera et ſpeciebus eius. diuiſe ẜm GalienumetAuicennam ad preſens dicta ſufficiunt. Seqͥtur vltima proprietas ſubſtantie corporee qͣrti libri que dicitur Melancolia. De melancolia. Capitulum vndecimumElancolia eſt humor ſpiſſus et groſſus ex fece et turbulentia ſanguinis generatur. et dicitur a melon quod eſt niger et colim quod eſthumor. inde dicitur melancolia quaſi niger humor. Unde a phiſicis colera nigra nuncupaturnam color eius declinat ad nigredinem. Eſt autem melancolia alia naturalis alia innaturalisnaturalis eſt frigida et ſicca que fit in ſanguineſicut fex in vino habet generari cꝰ ſb̓a ē ſpiſſaterreſtris cꝰ ſapor inter dulcedinem ponticitatē exiſtit vicinꝰ accipiēti. Hec melācolia ī duas ꝑtes hꝫ diuidi qͣꝝ vna remanet ſanguinepenetrat ſecū ad mēbra et ncc̄itas iuuam̄ti