Liberceteris faciliores. Alij ꝟo tres pulſus quorumprimus diuiditur in pōdus laudabile ⁊ nō laudabile. Secundus qui diuiditur in concordeꝫ⁊ in non equalem. Et tercius qui ẜm ꝑcuſſionēmaiorem vel minorem diuiditur in ornatum ⁊in non ordinatum. tamen vix valent a peritiſſimis medicis deprehendi. ⁊ iō de eis ad pn̄s ſuꝑſedendum eſt. ſi quis tamen eas ſcire volueritin ſeptimo libro pantegn̄. Conſtantini capitulo tercio de quo hec exprimimus inueniet determinata ſufficientiſſime omnia ⁊ expreſſa ibi depulſu caprizante marcellino ſerrino vermiculoſo formidāte eſtuāte ⁊ tremente diffuſius diſputatur de quibꝰ nihil ad pn̄s tum ꝓpter difficultatē. tum etiam ꝓpter ſingularium pulſuummultiplicitatem. tum etiam quia preſenti opuſculo multum neceſſaria non videntur.¶ De varietate pulſuum. ¶ Capitulū. xxiiij.Ariatur aūt pulſus propter multa. Primo ꝓpter ſexus diſcretōneꝫ. nam in maſculis qͥvalidioris ſunt nature ⁊ fortioris fortior ē pulſus qͣꝫ ī feminis que ſunt nature magis debiles⁊ hoc ē quia natura ſepe iterando nititur ſupplere in feminis quod ꝑ fortiorem pulſum ſemel in maſculis oꝑatur. Item variatur pulſusꝑ complexionem quia ſi fuerit calida facit pulſum fortiorem maiorem ⁊ velociorem. ſi ꝟo frigida facit ꝑuum debilem atqꝫ tardum. ſi auteꝫhumida mollem reddit ⁊ ſpiſſum. ſi ſicca aſperum atqꝫ durum. Item diuerſificatur proptervariam corporis diſpoſitionem quia in macilētis generaliter ē pulſus fortior ⁊ viuatior qͣꝫ incraſſis. ⁊ hoc forſitan ꝓpter minorem arterie ꝑmolem carneam occultatōem. vl̓ ꝓpter maiorecaloris naturalis qui abundat in macilentis intētiōeꝫ qui quidem calor pulſum efficit fortiorem. Item ꝓpter etatis diuerſitatē qꝛ pueri habent velociorem pulſum ad innati caloris refrigeratōem. qꝛ in talibus plus abundat nā velocitatem facit magnitudo caloris ⁊ debilitas virtutis que ad attrahendum frigidum aerem ſemel non ſufficit vt ſupradictum ē. iuuenes ꝟoꝓpter abundantem in eis virtutem pulſum habent fortem ⁊ velocem. Senes ꝟo econuerſoꝑuum tardum debilem ⁊ rarum. ⁊ hoc qꝛ eorūcompulſio appropinqnat frigiditati. vnde noneſt neceſſe multum attrahere aerem frigidū cārefrigerationis. Alie autem etates his affinesẜm ea cui magis approximant pulſum ſimiliorem ſunt habentes ⁊ hoc tam in maſculis qͣꝫ infeminis. Item propter temporis immutatio.III.nem. nam ver propter temperantiam frigiditatis ⁊ caliditatis pulſum facit fortem. ſimiliter etautumnus. Omne enim temperamentum virtuti naturali adhibet incrementum. Eſtas ꝟoqꝛ calidiſſima eſt debilem pulſum reddit ⁊ paruum propter nimiam pectoris dilatatōem ꝓpter quam euaneſcit virtus ⁊ debilitatur. ⁊ idopulſus debilitati non ſufficit vt magnus efficiatur. hyemus autem qꝛ frigida ē facit pulſuꝫ tardum. ſꝫ tamen multum fortem. tarditas autemꝓuenit ex hoc ꝙ non oportet multum refrigerari. fortis autem eſt quia calor naturalis ad interiora refugit corporis. vnde virtutem ⁊ pulſum confortat quando non excedit. Calor ꝟoeſtiualis vtrunqꝫ diſſoluit. Item propter diuerſorum climatum ⁊ regionum inhabitatōemquia in calida regione habitantes vt in ethyopia pulſum habent velocem quaſi eſtiuum. habitantes ꝟo in frigida pulſum habent ſemilemhyemali. Inhabitantes ꝟo ſub linea equinoxiali pulſum habent mediocrem ſicut in tempore vernali ⁊ autumnali. Similiter aer calidꝰ frigidus ⁊ ſiccus ſiue temperatus pulſum variat⁊ immutat. Item propter impregnatōnem. nāpregnantes in pulſu ſunt mutabiles. quia in pͥncipio vſqͣꝫ ad ſextum menſem pulſum habentfortem ſpiſſum ⁊ velocem. quia calor fetus calorem augmentat nataralē ⁊ vires mulieris vſqꝫ ad hoc tempus ſunt mediocres ⁊ fetus adhuc paruus vnde parum nutrimenti abſtrahitab earum corporibus ⁊ ideo eſt pulſus adhuctemperatus. In ſeptimo ꝟo menſe fetus maioratur ⁊ ideo maius nutrimentum requirit vnde natura grauatur ⁊ ꝑ conſequens pulſus debilitatur. Item propter ſomni ⁊ vigiliarum alteratōem quia tempore ſomni ꝑuus eſſe ſolet ⁊tardus. ſed poſt ſomnum fit fortis ⁊ magnꝰ qꝛtunc calor naturalis confortatur. verūtamen ſiſomnus nimis prolonget̉ pulſus rareſcit ⁊ debilitatur. Propterea ſi quis a ſomno exciteturſubito natura diſcutitur ⁊ pulſus velox ſpiſſꝰtremens ⁊ inordinatus ſubito inuenitur. ſed cūquieſcit iterum reuertitur in priſtinum ſtatum.Item propter laborem ⁊ corporis exercitatiōꝫquę ſi fuerit temperata pulſum facit fortem magnum velocem ⁊ ſpiſſum. quia calor naturalispoſt huiuſmodi excitatur. ſi ꝟo exercitium exiuerit temperamentū accidit econtra pulſus ꝑuus durus tardus ⁊ rarus quia in fine laborantibꝰ virtus deficit ⁊ calor naturalis diſſoluitur⁊ pulſus ꝑ conſequens minoratur. Item propter balneoꝝ aſſuefactionem. Nam in aqua calida balneantes temperate pulſum habent for-