Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Libertiliatur. Item virtute ſua ē depuratiua metallorum rubiginis ip̄orum conſumptiua. Namagendo in ſubſtantiam ip̄ius metalli illam diſſoluit ſi quid inuenit feculentie rubiginis ſeꝑarat conſumit. ſi autem fuerit aurum omninopurum violentia caloris quidem diſſoluit̉. ſednon conſumitur. vnde aurum ꝑfecte depuratūqͣꝫuis calorem diſſoluat̉ non tn̄ in ſuo pondere minoratur. Item caliditas eſt accidentalitercorruptiua vt eſt videre quando calor plus diſſoluit qͣꝫ conſumat. ip̄i humores putrefiunt etcorrumpunt̉ vt patet in cumulo frumēti aquaaſperſo vbi calor intercluſus aquam reſoluit infumoſitatem que incluſa retēta grana remollit putrefacit ac corrumpit. Item naturalitereſt grauium alleuiatiua. dum .n. humiditas percalorem reſoluta conſumitur. pondus minoratur ſic ſubſtantia rei leuiatur. propterea calore agente in humiditatem fumus generaturfumus alleuiatur depuratur in ſpm̄ .ſ. ſubſtantiam leuem aeream mutatur rem ī quacontinetur reddit leuiorem. Hinc eſt corpora animalium viuentium incōꝑabiliter ſunt leuiora qͣꝫ corpora mortuoꝝ propter calorem etſpm̄ contentum in arterijs in venis. Sic eniꝫcorpora animantium ſunt leuiora poſt prādiūqͣꝫ ante propter caloris confortatōnem. Itemaccidentaliter eſt caliditas aggrauatiua. Agendo enim in ſubſtantiam rei. ſubtiliores leuiores partes conſumit remanētibꝰ partibꝰ groſſioribus fit compactio conſequens aggrauatio. Per poroꝝ etiam apertionem exvi caloris fit ſpirituum euaporatio ex quoꝝ preſentiacorpus leuiatur quibus euaporatis ip̄oꝝſentiam aggrauatur. Item caliditas eſt colorisrubei generatiua. agens enim in materiam partes terreſtres reſoluit in aquoſas illas in aereas in igneas. vnde ex circunfuſione ignearumpartium imitantium rei ſuꝑficiem color igneusſcilicet rubeus generatur ſicut eſt videre in roſis. Propterea dum calorem calidi humoe̓sin corpore generantur ex eorum diffuſione percorporis ſuꝑficiem color rubeus generat̉. Itoaccidentaliter eſt diſcoloratiua quia caliditatem poros aperientem exalant humores ſpiritus euaneſcunt ex quoruꝫ preſentia fiebat coloratio eorum abſentia color diſcolor generat̉ſicut eſt videre de roſa que de fumo ſulphurisalbeſcit. Item nimis intenſa naturaliter ē mortificatiua. quia vltimus motus caloris agitin ſubſtantiam. eam ad vltimum reſoluit. reſoluendo in fine deſtruit conſumit. Item accidētaliter ē viuificatiua. qꝛ caliditatem preſtan.III.tem motum cordi in ſpiritibus fit ſpirituum incorpore reſtauratio nutrimenti membrorumfit competens adminiſtratio/ ſic conſequēscorpus regitur viuificat̉. Recollige itaqꝫ exp̄dictis caliditas ē elementaris ꝓprietas ſumme actiua penetratiua ſumme mobilis motiua generata ex motu radiorum ſuip̄ius multiplicatiua ſiue cōmunicatiua. illorum in quoruꝫſubſtantiam agit in ſuam ſpēm tranſformatiuailloruꝫ que frigiditate mortua ſunt deſtructaviuificatiua renouatiua vt ptꝫ in radicibusin plantis que hyemali frigore mortificate vernali calore reuiuiſcunt. inferiorum ad ſuꝑiorareductiua. attractiua ſuꝑfluorum cōſumptiua ſordium purgatiua. in materijs diuerſis diuerſorum īmo oppoſitoꝝ ē effectuū ꝓductiua. ideo nunc inuenitur rarefactiua remollificatiua liquefactiua aperitiua econuerſo. nunccondenſatiua induratiua conſtrictiua opilatiua. nunc etiam ſaluatiua nunc corruptiua.Eſt etiam virtute propria ſaporuꝫ īmutatiua acetoſa agreſtia ꝯuertit ī dulcia vt ē vide̓in fructibꝰ in vuis. nimiam autem intenſionem exceſſum dulcia conuertit in amara inſalſa. Nam ex calore intenſo exurente ſanguinem. ſanguis in coleram conuertitur. eundem aqua fortem exbullitōem ſubtiliorestes aereas conſumentem terreſtribꝰ manentibus in ſalis ſubſtantiam tranſmutatur. Eſt at̄caliditas crudorum indigeſtorum maturatiua maturitatis in fructibus celerius perfectiua. vnde in regionibus calidis fructus citiꝰ matureſcunt qͣꝫ in frigidis plus dulceſcunt. et̄formarum ſpecierum potentia in materia latenter exiſtentium ad actum deductiua vt patet in minerabilibꝰ. nam caloris actionem aurum es argentum cetere metallice ſpēs de lapidibus educuntur forma nobiliori veſtiunt̉Per calorem etiam diſſoluentem ſubſtantiaꝫciuerum depurantem cineres in vitrum conuertuntur. vnde ptꝫ calor aeris nature eſtminiſter. qꝛ mediante calore nobiliſſime ſpēs etforme tam naturales qͣꝫ artificiales de potētiaad actum ꝓducuntur. Eſt inſuꝑ caliditas impreſſa in aere plurimarum paſſionum vtputanubium corruſcatōnum fulgurum ymbriumhmōi generatiua. Nam vi ſua actiua attractiua vapores varios ſiccos hūidos ad diuerſaaeris interſticia eleuat qͥbus aggregatis condenſatis in nubes. calor incluſus eas alterat invarias ſpēs trāſmutat quas diuerſimodedem diſſoluit diſſolutas nunc in ſpeciem niuis vl̓ grandinis nunc in ſpēm pluuie ſeu ym-