et alijs in quibꝰ vſus rationis ſepius nō habetlocum. ⁊ hoc eſt qꝛ p̄dictoꝝ ſpirituuꝫ humorevel vulnere ledit̉ inſtrumentū. Iſtis igit̉ ſpiritibꝰ ꝯfortatis aīa cōfortat̉ ⁊ iſtis debilitatis vl̓deficientibꝰ ipſa aīa quo ad regimen corꝑis deficit vel in ſuis actionibꝰ minorat̉ vt plane dic̄Conſtant. ⁊ hec de iſtis ſpiritibꝰ ſufficiant qͣꝫtūad preſenteꝫ ꝑtinent tractatū.Ca. xxiij.¶ De pulſibusUm pulſus ſpiritus vital̓ ſit effectꝰ. reſtat vt d̓ pulſibꝰ ⁊ eoꝝ ꝓprietatibꝰ aliqua dicamus. Eſt itaqꝫ pulſus ẜm dyaſcolem ⁊ ſiſtoleꝫid eſt ẜm dilatatōnem ⁊ ꝯſtrictionem cordis ⁊arteriaruꝫ motꝰ. Cū igit̉ cor ī ꝯtinuo motu exiſtens a centro vſqꝫ ad circūferētiā ī ſanguinis⁊ caloris motu ac in pulſu ſpūs vitalis cōtinuemoueatur ex tali motu vſqꝫ ad extremitates dilatat̉. qn̄ ꝟo ecōuerſo ab extremitatibꝰ ad centrum mouet̉ conſtringit̉. cordis igit̉ dilatatioad frigiduꝫ aereꝫ attrahendū ⁊ conſtrictio adaerem fumoſum expellendum ſunt cā pulſus.ad hoc at̄ neceſſarius eſt pulſus vt diſpoſitioſpūalis virtutis intelligat̉ ⁊ eius oꝑatio ꝯgnoſcat̉. Hic itaqꝫ pulſus a corde incipit ꝑ arterias ⁊ ad extremitates corꝑis ſe diffundit. vndeꝯſiſtentiaꝫ cordis et eius actionē on̄dit. ſolꝫ at̄a medicis nō in omnibus partibꝰ corꝑis ſed inbrachialibꝰ ꝑ arteriaruꝫ motus pulſus ꝯmuniter inueniri quoniā in quibuſdā nō poſſꝫ benediſcerni ꝓpter eaꝝ a centro cordis elongationēin quibuſdaꝫ autem propter cordis regētis occultationem. in quibuſdā autem ꝓpter oſſiū cōſtrictionē. Et ideo antiqui ſapientes ad diſcernendū pulſuꝫ arterias brachij eleger̄t. ⁊ hoc ſiquidem fuit facilius vtilius ⁊ honeſtius. faciliꝰquia carnoſe ꝑtes arteriā non occultāt. vtiliusqꝛ brachiales arterie cordi magis approximāt.honeſtius. qꝛ nec egro nec medico aliquaꝫ verecundiam generant ſeu miniſtrant. Indecensem̄ eſſet ⁊ verecundum occulta membra corporis denudare. Diſcernit̉ aūt pulſus ꝓprie ꝑ digitoꝝ appoſitionem ſuper locum pulſatileꝫ qd̓fieri ꝯſueuit cum mediocri impreſſione aliter īforti aliter in debili. quia in forti ⁊ carnoſo fortius in debili ⁊ carnibꝰ denudato. remiſſius ⁊ leuiori preſſione fieri ꝯſueuit. Ad hoc eſt ſcienduꝫvt di. Conſtant. multe ſunt pulſuuꝫ diuerſitates que tamen ad decem referūt̉ vel reducunt̉.Primus attenditur ẜm dimenſiones qͣntitatē⁊ hec eſt triplex. magnus qn̄ ꝑ longum latū etꝓfundū arterie ſe diffundit ⁊ peruenit iſte pulſus fortis ⁊ groſſus ex fortitudine ſpūs qͦ dilatat̉ pulſus ⁊ eſt pulſus ex nimio calore qui indiget infrigidatione ⁊ ex mollicie membri obediētis dilatationi dicitur ⁊ paruus occultus ⁊ ſtrictus qn̄ ad cētrū redit. ⁊ hoc fit ex defectu ꝟtutis ⁊ paruitate caloris. dr̄ ⁊ mediocris equal̓ ettemꝑatus qn̄ nec centro nec extremitatibꝰ ē vicinus. hec mediocritas ex magno ⁊ paruo ꝓcedit. Item ꝯſiderat̉ ẜm tempus motiuū ⁊ dicit̉velox tardus ⁊ medius. velox dicitur qꝛ ꝑuotemporis interuallo ſepius mouet̉. ⁊ hoc ꝯtingit ex forti calore ⁊ ꝟtute. tardus. qꝛ magnumcontinet temporis interualluꝫ vl̓ ſpaciū ad ſuimotus ꝯplementū. ⁊ hoc accidit ex defectu ꝟtutis ⁊ caloris minoratione. Medius int̓ hoslaudabilis eſt habendus. Tercio ꝯſiderat̉ pulſus ẜm tenoreꝫ virtutis. ⁊ ẜm hoc eſt fortis debilis ⁊ medius. fortis eſt quando quadā virtute a ſe videt̉ expelle̓ digitu tangentis. ⁊ hͦ accidit ex fortitudine virtutis ⁊ mollicie organi facilis ad mouendū. debilis eſt qn̄ debiliter digitum percutit. ⁊ hoc eſt ex imbecillitate virtutꝭ ⁊duricia organi inobedientis. medius ab vtroqꝫ temꝑat̉. Quarto attendit̉ ẜm ꝯſiſtentiā organi. ⁊ tunc dr̄ durus ⁊ mollis ⁊ medius. durꝰ ēqn̄ cū quadaꝫ aſperitate ⁊ duricia reſiſte̓ videtur. ⁊ hͦ ꝓuenit ex uaſoꝝ ſiccitate. mollis eſt qn̄digiti cum magna ſuauitate ſenciunt ita vt videat̉ ab eis penetrari. ⁊ hoc ꝓuenit ex humiditate medius inter hos duos eſt temꝑatꝰ. Quīto iudicat̉ ẜm plenū ⁊ vacuū ⁊ mediū plenus ēqui quadam humiditate redundare videt̉. ethoc ꝓuenit ex nimia ſanguinis ⁊ ſpiritus r̄pletione. vacuus autem eſt qn̄ apparet inflatus. ſꝫtangitur quaſi vacuis digitis ꝑforat̉. mediusab his eſt temꝑatus. Sexto iudicat̉ pulſus ẜꝫqualitatem arteriarum. ⁊ diuidit̉ in caliduꝫ frigiduꝫ ⁊ mediū. calidus eſt cum digitoꝝ extremitates ſentiunt calidam arteriarum ſubſtātiā⁊ hoc ꝓuenit ex materia intra habita ſcꝫ ex ſpiritu et calore .i. calido ſanguīe. frigidus ecōtrario modo eſt intelligēdꝰ. mediꝰ ꝟo ab his duobus temꝑat̉. Septimo iudicat̉ ex oꝑe quietis⁊ hic diuiditur in ſpiſſuꝫ raꝝ ⁊ in mediū. ſpiſſꝰē qui in ſua dilatatōe digitoꝝ extremitates ſepe percutit ⁊ ſubito recedit. ⁊ hoc accidit ex fortitudine caloris ⁊ defectu virtutis. fortitudo eīcaloris remedium querit refrigerationis. defectus ꝟo virtutis cū nō valeat ſemel bis vl̓ ter īappetendo laborat. rarus ꝟo econuerſo et ex ꝯͣria cā ꝓueīt .ſ. ex tarditate caloris ⁊ fortitudineꝟtutis. medius inter hos erit tꝑatus. Hi ſeptem pulſus ſenſu ſt̓ noͣbiles ⁊ ad diſcernenduꝫ