Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

LiberItem qꝛ tactus eſt ſenſus vniuerſal̓ adhereusſingulis ꝑtibus. ad vniuerſalem deſtructioneꝫtactus deſtruit̉ ſubiectū totius aīal̓. ſic eſtde alijs ſenſibꝰ. deſtructo ſenſu viſꝰ alie ꝟtutes aīal̓ ꝓpter hoc deſtruūt̉. īmo qn̄qꝫ ī ſuisactionibꝰ fortius intēdūt̉. ſꝫ deſtructo tactu deſtruit̉ omnis ſenſus. vnde patet ſenſus tactꝰeſt ſubiectū oīm alioꝝ ſenſuū fundamentumItem cum qͣtuor ſenſus alij ſingulare ꝓpriuꝫſenſatuꝫ habeāt obiectū .ſ. ſic cadit in vnoſenſu in alio ſicut calor in viſu. ſapor ī guſtu ⁊cͣ. Solꝰ tactus ē qui oībꝰ alijs orgaīs ſenſuū ſuas imprimit paſſiones. Eſt ꝯmunebꝰ ſenſibꝰ ꝓpria hn̄t obiecta ſenſata in quibꝰ errant niſi caſu. ꝓpter ꝗdā em̄ accidentiatingit ſenſum ꝑticulareꝫ errare. qꝛ vt di. Ariſ.hmōi faciūt ſepe fantaſiam mentiri vt ptꝫ in viſu qui iudicat ſtellam magnā eſſe paruaꝫ ꝓptermagnam diſtantiā ſitus. guſtu dicit amaꝝdulce ecōuerſo ꝓpter palati infectionē ſicalijs ꝯtingit. Cōmue igit̉ eſt generale omnes ſenſus particulares exteriores a ꝯmuni ſenſu interiori tanqͣꝫ linee quedā a centro particulariter exeunt ẜm varias eoꝝ paſſiones organa ſenſitiua ꝑficiūt. ſuoꝝ ſenſatoꝝ formas etſimilitudines ad ſenſuꝫ ꝯmune ſnīgularit̓ r̄ducunt. mediante de ſingl̓oꝝ ꝓprietatibus differentijs qͣntū eoꝝ actioni ꝯgruit iudicāt diſcernūt. Et hec dicta de ꝓprietatibꝰ ꝟtutumſenſuū iam ſufficiant. De his que exigunt̉ ad perfectionem natu Ca. xxij.Icut ad regimenature exigunt̉ ſenſus ꝟtutes. itaad ꝑfectionē eiuſdē exigunt̉ neceſſario ſpūs quidā quoꝝ bn̄ficio motu ꝯtinuoſenſus qͣꝫ ꝟtutes ī aīalibꝰ moderant̉ vt ſuasagant actōnes. Dr at̄ ſpūs ꝓut hic ſumit̉ quedam ſubſtantia ſubtilis aerea ꝟtutes corꝑisexcitās ad ſuas ꝑagenbas actiones. vl̓ ſicut dȳin libro ſpūs anime. Spūs eſt qḋdaꝫ corpusſubtile vi caloris generatū in humano corꝑe venas corꝑis viuificās arterias pulſabilēs āhelitū vitam atqꝫ pulſū aīalibꝰ admīſtrāsſenſuꝫ motū voluntariū mediantibꝰ neruismuſcul̓ oꝑans in corꝑibꝰ aīatis. ſpūs ẜm medicos ſic hꝫ generari. dum calorē agentē ī ſāguinē fortis ī eꝑate fit ebulitio fumus quidemreſoluitur qui ex venis epatis ſubtiliatus depuratus in quandam ſubtilem ſpiritualē ſb̓ſtātiā ſiue aereā naturā ꝯmutat̉. ſpūs natu̓alis dr̄ eo ſua pt̄ate naturalit̓ ſanguinē ſubtī.III.liat a leuitate ſua ipſum ad ſingula mēbra impellit agitat. ideo iſte ſpūs ē ꝟtutis naturaꝓprie regitiuus. vt di. Conſtant. hic idem ſpūs venas quaſdā ad cormittūt̉. vbi colliſiōem motū ꝑtiū cordis ad inuicē magis depurat̉in naturā ſubtiliorē ꝯuertit̉. tunc ſpūs vital̓ aphiſicis nuncupat̉ eo a corde arterias adtotius corꝑis membra ſe diffundit. ſpūalētutem augmentans eius operatōes rectificatcuſtodit. Nam quedam arteria a ſiniſtro cordis ventriculo exiens in ſuo ortu mox in duosdiuiditur ramos quorum vnus tendit ad inferiora in plurimos diuiſus ramos quibꝰ mediātibus ſpūs vitalis ad omnia inferiora membraviuificanda in corꝑe deportat̉. alter ꝟo ramustendēs ad ſuꝑiora diuidit̉ iterū in tres ramosquoꝝ dexter ad dexterum brachiuꝫ. ſiniſter adſiniſtrum equaliter ſe diffundit ī arterijs ſic̄ diuerſimode bifurcatis trāſfundit̉ ſpūs vital̓ pertotum corpus vitalem in arterijs pulſuꝫ operatur. medius ꝟo ramus ad cerebꝝ ſe extendit ſuperiores ꝑtes viuificans vitalem ſpūm ībus partibꝰ circūfundit. Idem ꝟo ſpūs adtriculos cerebri vlterius penetrans ibidē plusdirigit̉ ſubtiliat̉ in eſſentiam aīal̓ ſpūs ſb̓tilior eſt ceteris tranſmutat̉. Iſte igit̉ ſpūs aīalis in anteriori ventriculo cerebri generatꝰ ꝑticulariter diffunditur organa ſentiendi. nihilominus tamen pars remanet in eiſdem ventriculis vt ſenſus ꝯmunis imaginatiua ꝟtusficiat̉. deīd̓ trāſit ad mediū vetriculū .ſ. ad cellu logiſticam ad ꝑficiendū intellectuꝫ. forato at̄intellectu tranſit ad puppim ſiue ad cellulā memoralem impreſſiones in alijs cellul̓ factas ſecūdeferens in thalamo memorie reponāt̉. a puppi ꝟo .i. a poſteriori ꝑte capitis .i. cerebri medullam ſpine dorſi que a ph̓icis nūcha diciturpenetrat ad ſeruos mortuos vt ſic motꝰ volūtarius in omnibus partibꝰ corporis inferiorisgeneret̉. vnus igitur idem ſpūs corporeus ſb̓tilis tamen aereus ꝓpter diuerſa officiam diuerſis membris diuerſis noībꝰ eſt vocatus. naꝫſpiritus naturalis eſt in epate. ſpiritus vitalis īcorde. ſed ſpiritus dicitur animalis prout in capite operatur. hūc qͥdem ſpm non debemꝰ credere hūanam aīam ſiue rōnalem aīm. ſed potiꝰ vt di. Aug. eiuſdeꝫ vehiculū ꝓpriū inſtrumētū mediāte tl̓i ſpū aīa corꝑi iugit̉ ſin̄ tal̓ſpūs mīſterio nll̓a aīe actō ꝑfecte in corꝑe exercet̉. vn̄ iſtꝭ ſpiritibꝰ leſis in ſuis effectibꝰ qualitercūqꝫ impeditis reſolnta corporis animearmonia rōnalis ſpūs in cunctꝭ ſuis oꝑatōibꝰ īcorde īpedit̉ vt patet in moniacis ī freneticis