LiberItem qꝛ tactus eſt ſenſus vniuerſal̓ adhereusſingulis ꝑtibus. ad vniuerſalem deſtructioneꝫtactus deſtruit̉ ſubiectū totius aīal̓. Nō ſic eſtde alijs ſenſibꝰ. deſtructo eī ſenſu viſꝰ alie ꝟtutes aīal̓ ꝓpter hoc nō deſtruūt̉. īmo qn̄qꝫ ī ſuisactionibꝰ fortius intēdūt̉. ſꝫ deſtructo tactu deſtruit̉ omnis ſenſus. vnde patet ꝙ ſenſus tactꝰeſt ſubiectū oīm alioꝝ ſenſuū ⁊ fundamentumItem cum qͣtuor ſenſus alij ſingulare ⁊ ꝓpriuꝫſenſatuꝫ habeāt ⁊ obiectū .ſ. ꝙ ſic cadit in vnoſenſu ꝙ nō in alio ſicut calor in viſu. ſapor ī guſtu ⁊cͣ. Solꝰ tactus ē qui oībꝰ alijs orgaīs ſenſuū ſuas imprimit paſſiones. Eſt eī ꝯmune oībꝰ ſenſibꝰ ꝙ ꝓpria hn̄t obiecta ⁊ ſenſata in quibꝰ nō errant niſi caſu. ꝓpter ꝗdā em̄ accidentiatingit ſenſum ꝑticulareꝫ errare. qꝛ vt di. Ariſ.hmōi faciūt ſepe fantaſiam mentiri vt ptꝫ in viſu qui iudicat ſtellam magnā eſſe paruaꝫ ꝓptermagnam diſtantiā ſitus. ⁊ guſtu qͥ dicit amaꝝdulce ⁊ ecōuerſo ꝓpter palati infectionē ⁊ ſic d̓alijs ꝯtingit. Cōmue igit̉ eſt ⁊ generale ꝙ omnes ſenſus particulares exteriores a ꝯmuni ſenſu interiori tanqͣꝫ linee quedā a centro particulariter exeunt ⁊ ẜm varias eoꝝ paſſiones organa ſenſitiua ꝑficiūt. ⁊ ſuoꝝ ſenſatoꝝ formas etſimilitudines ad ſenſuꝫ ꝯmune ſnīgularit̓ r̄ducunt. qͦ mediante de ſingl̓oꝝ ꝓprietatibus ⁊ differentijs qͣntū eoꝝ actioni ꝯgruit iudicāt ⁊ diſcernūt. Et hec dicta de ꝓprietatibꝰ ꝟtutum ⁊ſenſuū iam ſufficiant.¶ De his que exigunt̉ ad perfectionem natu¶ Ca. xxij.Icut ad regimenature exigunt̉ ſenſus ⁊ ꝟtutes. itaad ꝑfectionē eiuſdē exigunt̉ neceſſario ſpūs quidā quoꝝ bn̄ficio ⁊ motu ꝯtinuo tāſenſus qͣꝫ ꝟtutes ī aīalibꝰ moderant̉ vt ſuas ꝑagant actōnes. Dr at̄ ſpūs ꝓut hic ſumit̉ quedam ſubſtantia ſubtilis ⁊ aerea ꝟtutes corꝑisexcitās ad ſuas ꝑagenbas actiones. vl̓ ſicut dȳin libro ſpūs ⁊ anime. Spūs eſt qḋdaꝫ corpusſubtile vi caloris generatū ⁊ in humano corꝑeꝑ venas corꝑis viuificās ⁊ ꝑ arterias pulſabilēs āhelitū vitam atqꝫ pulſū aīalibꝰ admīſtrāsſenſuꝫ ⁊ motū voluntariū mediantibꝰ neruis ⁊muſcul̓ oꝑans in corꝑibꝰ aīatis. h̓ ſpūs ẜm medicos ſic hꝫ generari. dum ꝑ calorē agentē ī ſāguinē fortis ī eꝑate fit ebulitio fumus quidemreſoluitur qui ex venis epatis ſubtiliatus ⁊ depuratus in quandam ſubtilem ⁊ ſpiritualē ſb̓ſtātiā ſiue aereā naturā ꝯmutat̉. q̄ ſpūs natu̓alis dr̄ eo ꝙ ſua pt̄ate naturalit̓ ſanguinē ſubtī.III.liat ⁊ a leuitate ſua ipſum ad ſingula mēbra impellit ⁊ agitat. ⁊ ideo iſte ſpūs ē ꝟtutis naturaꝓprie regitiuus. vt di. Conſtant. hic idem ſpūsꝑ venas quaſdā ad cormittūt̉. vbi ꝑ colliſiōem⁊ motū ꝑtiū cordis ad inuicē magis depurat̉ ⁊in naturā ſubtiliorē ꝯuertit̉. ⁊ tunc ſpūs vital̓ aphiſicis nuncupat̉ eo ꝙ a corde ꝑ arterias adtotius corꝑis membra ſe diffundit. ⁊ ſpūalē ꝟtutem augmentans eius operatōes rectificat ⁊cuſtodit. Nam quedam arteria a ſiniſtro cordis ventriculo exiens in ſuo ortu mox in duosdiuiditur ramos quorum vnus tendit ad inferiora in plurimos diuiſus ramos quibꝰ mediātibus ſpūs vitalis ad omnia inferiora membraviuificanda in corꝑe deportat̉. alter ꝟo ramustendēs ad ſuꝑiora diuidit̉ iterū in tres ramosquoꝝ dexter ad dexterum brachiuꝫ. ſiniſter adſiniſtrum equaliter ſe diffundit ī arterijs ſic̄ diuerſimode bifurcatis trāſfundit̉ ſpūs vital̓ pertotum corpus ⁊ vitalem in arterijs pulſuꝫ operatur. medius ꝟo ramus ad cerebꝝ ſe extendit⁊ ſuperiores ꝑtes viuificans vitalem ſpūm ī oībus partibꝰ circūfundit. Idem ꝟo ſpūs ad vētriculos cerebri vlterius penetrans ibidē plusdirigit̉ ⁊ ſubtiliat̉ ⁊ in eſſentiam aīal̓ ſpūs qͥ ſb̓tilior eſt ceteris tranſmutat̉. Iſte igit̉ ſpūs aīalis in anteriori ventriculo cerebri generatꝰ ꝑticulariter diffunditur ꝑ organa ſentiendi. nihilominus tamen pars remanet in eiſdem ventriculis vt ſenſus ꝯmunis ⁊ imaginatiua ꝟtus ꝑficiat̉. deīd̓ trāſit ad mediū vetriculū .ſ. ad cellulā logiſticam ad ꝑficiendū intellectuꝫ. forato at̄intellectu tranſit ad puppim ſiue ad cellulā memoralem impreſſiones in alijs cellul̓ factas ſecūdeferens in thalamo memorie reponāt̉. a puppi ꝟo .i. a poſteriori ꝑte capitis .i. cerebri ꝑ medullam ſpine dorſi que a ph̓icis nūcha diciturpenetrat ad ſeruos mortuos vt ſic motꝰ volūtarius in omnibus partibꝰ corporis inferiorisgeneret̉. vnus igitur ⁊ idem ſpūs corporeus ſb̓tilis tamen ⁊ aereus ꝓpter diuerſa officiam diuerſis membris diuerſis noībꝰ eſt vocatus. naꝫſpiritus naturalis eſt in epate. ſpiritus vitalis īcorde. ſed ſpiritus dicitur animalis prout in capite operatur. hūc qͥdem ſpm non debemꝰ credere hūanam aīam ſiue rōnalem aīm. ſed potiꝰ vt di. Aug. eiuſdeꝫ vehiculū ⁊ ꝓpriū inſtrumētū mediāte eī tl̓i ſpū aīa corꝑi iugit̉ ⁊ ſin̄ tal̓ſpūs mīſterio nll̓a aīe actō ꝑfecte in corꝑe exercet̉. vn̄ iſtꝭ ſpiritibꝰ leſis ⁊ in ſuis effectibꝰ qualitercūqꝫ impeditis reſolnta corporis ⁊ animearmonia rōnalis ſpūs in cunctꝭ ſuis oꝑatōibꝰ īcorde īpedit̉ vt patet in moniacis ⁊ ī freneticis
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten