Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

qn̄ corrupti humores ī ip̄is dn̄antur. hoc fitquando non ſaporanda ſentit. vel quando ſaporanda ſub ꝓpria qualitate app̄henditaccidit qn̄ ſingl̓aris humor ī līgue ſb̓ſtātia dominat̉. ꝟbi gratia. ſi dn̄at̉ colera rubea omniaſentit amara ſi ſalſum fleuma ſentit ſalſa ſicde alijs. vtꝫ ī febricitātibꝰ ī qͥbꝰ dn̄iuꝫ corruptihūorꝭ guſtū īfic̄ corrūpit. Immutat̉ et̄ qn̄ ledit̉ per maliciaꝫ rei que guſtat̉. vt patet ī alōe in alijs nimis amaris qͦꝝ horrore guſtꝰ aſꝑat̉delectat̉ at̄ guſtus in dulcibꝰ ꝓpter illā quā hꝫ dulcedine aſſimilationem. qꝛ dulcedodat̉ ſuꝑ calidū humidū ſil̓is eſt oībꝰ mēbrisque dulcibꝰ maxime nutriūt̉. dulcia eniꝫ multiſt̓ nutrimenti defacili membris aſſimilant̉ ſic̄dicit Iſaac in det̉. De tactu Ca. xxj.Actus eſt ſenſusſpecierū tangibiliū perceptiuꝰ.ꝟtute tactus aīa apprehendit cali hūmidū frigiduꝫ ſiccū. molle duꝝ. lene aſperū. Ul̓ ẜm. Auicꝭ. tactꝰ eſt vis ordīata īneruis totius corꝑis ad apprehēdēdū qḋ tāgitHic auteꝫ ſenſus licet ſit in omnibꝰ ꝑtibꝰ pͥncipalit̓ tn̄ viget in volis manuū in plātis qͣs natutura temꝑatas iſta ꝯpoſuit rōne vt .ſ. calida frigida facilius ꝑſentirent. ſt̓ at̄ he ꝑtes concaue vt tangēda melius ꝑcipiant̉. tenēda melius fortius teneātur. Neruoſe vt ibi vigeatſenſibilitas. qꝛ omne neruoſuꝫ ſenſibile ē. Tꝑate vt a qualibet re tꝑata facilius immutēt̉. Obiectuꝫ itaqꝫ ſiue ſenſatū tactꝰ dici poteſt cōpoſitio primarā qualitatū quedaꝫ ꝯueniētia adillas. vt aſperū lene. durū molle. Item hoꝝ extremis ſenſus tactus ledit̉. vt patet in nimis calido nimis frigido in medijs natura delectat̉.vt in tepido. Ad iſtū at̄ ſenſuꝫ ꝑficiendū exigūtur iſta ſcꝫ cauſa efficiens. eſt deriuatō ſpūsaīal̓ ad organa tactus. Itē inſtrumentū ꝯueniens. hoc eſt duplex .ſ. Nerui de cerebro egrediētes ſingl̓is mēbris ſpm̄ aīalē deferētes. Secundariū ꝟo inſtrumentū ē caro in nerui inuoluti ſt̓ infixi qͦs ꝟtus tāgibil̓ oꝑat̉. Naꝫip̄is mediantibꝰ ſpēs rei tangibil̓ aīe iudicio deportat̉. Item terciū exigit̉ .ſ. exterioꝝ cooꝑatōque eſt neceſſaria vt res tangēda organo tactꝰappropinquet. ex cuius appropinquatōe ſpūsaīal̓ in carne neruis exiſtens immutet̉ īmutatus ꝓprietatem rei tacte repn̄tet. ſic ſenſusiſte in ſua actione fit ꝯpletus. vt di. Conſtant.Hoc autē ē ꝓpriū ſenſus tactus oēs alij ſenſus habent ſingulare mēbrū organū ſue actioni ſpecialiter deputatū. Solus at̄ tactꝰ ē generaliter in membris oībꝰ exceptis pilis crinibꝰ pedū ac manuū vnguibꝰ in quibꝰ ē neruꝰ per ꝯſequēs neqꝫ ſenſus. Hic ſenſus preoībꝰ alijs magis eſt terreſtris atqꝫ groſſus.aſꝑa dura cetera hmōi terreſtres paſſiōesſenſibꝰ alijs ſil̓itudinis gr̄a ꝑfectius ꝯphenditHic ſenſus qͣꝫuis alijs ſenſibꝰ rōe obiectoꝝ videat̉ groſſior eſſe ſubiecto. tamen alijs iudicat̉eſſe vtilior. qꝛ qͣꝫuis alij ſenſus poſſint aliqualit̓eſſe ſine tactu tamen bn̄ ꝯplete eſſe ſine tactueſt impoſſibile. vt dicit ph̓s. vn̄ generalior ē tactus ceteris. qꝛ oēs corꝑis ꝑticulas diffūditur. qꝛ omībꝰ alijs ſenſibus cooꝑatur precipue guſtui. Hi em̄ duo ſenſus .ſ. guſtus tactus ſunt magis ꝯtinui ip̄o corde ideo ſūtmagis de eſſe aīal̓ de ſuis ſenſatis iudicāt expreſſius obiectis. Omne em̄ membꝝ hꝫ vnūneruū vel duos quibꝰ ſenſus tactus motꝰ voluntarius ꝑficit̉ ꝯplet̉ ſicut ī anathomiaſtant. inuenit̉. Ledit̉ aūt iſte ſenſus tactꝰ qn̄qꝫſicut ſuꝑiores. quandoqꝫ autem ex toto aufertur vbi ſenſus motus voluntarius penitꝰamittuntur. vt contingit in membris paraliticꝭ contractis. Item quandoqꝫ minoratur ſicutquando aliquod membrum obdormire dicit̉quando ſcilicet propter aliquam opilationemvel membri conſtrictionem. ſpiritus ſenſibil̓ libere tranſire per membrum non permittitur.Leditur etiam a mala cerebri compaſſione. vtpatet in epilenticis qui hora acceſſionis etiamtactum ignis non aduertunt. Sepe etiam patitur ab extrinſeca aeris immutatione vt in digitis nimio frigore conſtrictis in quibus motusvoluntarius impeditur. vnde vnus alium conſtringere non poteſt. Item quandoqꝫ ex partium corporis inciſione. Nam membrum a corpore preciſum nihil omnino ſentit etiam ſicuſſum fuerit penitus vel combuſtū. Itembrum etiam manens in corpore ſi fuerit aliquocaſu mortuum vel putrefactum. ſenſu tangibili omnino priuatur. tanto eniꝫ ſenſus tactusuis patitur quanto profundius in neruis ſenſibilibus vulneratur. Item cum dolor ſenſus ſitrei nociue contingens ex partium diſcontinuatione res inferens dolorem membro maxime ledit tactum maximam infert corpori paſſionē grauem efficit immutationem. omne ſenſatum immutationem facit in organo ſenſitiuiſui. vt dicit philoſophus. Item plures immutationes faciunt ſenſata tactus qͣꝫ aliorum ſenſuū groſſior em̄ ē mat̓ialior cete̓is ſenſibꝰfortiꝰ r̄tinet imp̄ſſiones ꝯueniētis īcōueīentꝭ.