Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberquem cerebri ventriculi per illas duas carunculas ſibi attrahunt in ſuam ſimilitudinē mutant ꝯuertūt. ſic per illam immutatōnem inſpū aīali factā odorꝭ diſcretō ꝓcreat̉. odoratautem ſpectat ad fumoſaꝫ naturaꝫ ſeu materiam quoniam hꝫ eam fieri. Odor em̄ nihil aliud eſt qͣꝫ aerea ſeu fumoſa ſubſtantia a corpore reſoluta. hunc aereꝫ fumoſuꝫ ſeu vaporeꝫ ſibi neceſſariū amicabilem attrahit cerebꝝ ſic̄cor anhelitū huius aeris attractu cerebrūꝑatur confortat̉ ſicut calor cordis attractōeanhelitus mitigatur. Uapor em̄ ſi fuerit malicioſus fetidus corruptus ſpm̄ aīalem corrūpit ſepius peſtiferos morbos generat inducit. Unde olfactus in ſuo effectu ſepiꝰ impeditur quandoqꝫ ꝓpter malam cerebri complexionem. quandoqꝫ ꝓpter humoꝝ crudoꝝ vl̓ corruptoꝝ in neruis odorabilibꝰ nimiam repletionem vt patꝫ in patiētibꝰ fluxū nariū ſeu catarrum. qn̄qꝫ ꝓpter prauam inſtrumentoꝝ olfactus diſpoſitionem. quando ſcꝫ nimis dilatantur vel nimium conſtringunt̉. quandoqꝫ ꝓpterſuperfluam carnis ſuperexcreſcentis opilationem vt patet in polipoſis. quandoqꝫ ꝓpt̓ apoſtematis ſiue cuiuſcunqꝫ humoris corrupti infectionem. quādoqꝫ propter alicuius humorꝭcalidi ſicci corroſionem. vt patet in cancroſis hmōi. Hic ſenſus ꝓpter ſui ſubtilitateꝫ quādo bene diſponit̉ virtutem animalem confortat a fumoſitate ſuꝑflua euacuat. econuerſoquando corruptꝰ ē aliquo caſu vel infectustus animalis leditur in ſuis actionibus impeditur. Dicit etiam Ariſt. li. xij. ſenſus olfactꝰnon eſt niſi per actionem aeris in animali habēti naſum qui eſt membrum in medio aliorū ſenſuuꝫ poſitum in anteriori parte capitis propt̓iuuamentum anhelitus. Omne animal habēspulmonem habet naſum vel aliud loco naͣſipter anhelitus iuuamentum. vnde patet organum olfactus non ſolū eſt in animalibus addecentiam decorem verumētiam ad perficiendum virtutem ſpiritus animalis ad tribuendum virtuti vitali in corde adiutorium vigorem. Hec virtus ſcilicet odoratiua viget indrupedibus. Unde ſolo odore diſcernūt inter herbas ſalubres venenoſas precipue inſymeis que eque vel magis diſcernunt inter cibos et cibos oīfactum qͣꝫ per guſtum. Deinde in canibꝰ viget maxime illa virtus qui ſoliusodoris ductu ad ſentiendum animalium veſtigia viuacitate olfactus infallibiliter deprehendunt. viget etiam in volatilibꝰ precipue in vulturibus. quia ẜm. Ambro. in examerō. Iſido.III.li. xij. ca. vj. ita ſunt viuacis olfactꝰ vltra maria cadauera ſentiūt. In his ergo in alijs oꝑationis nature conditionibꝰ admiranda eſt diuina ſapientia que per iſta talia ſimilia dat nob̓quodammodo intelligere qualiter per iſta ſenſata materialia ad intellectum eorum que ſuntſupra ſenſuꝫ ſint paulatim cordis interiora adintelligentiam ſpiritualium promouenda.pter hoc iſta ſimpliciter eſt in opuſculo meaintentio finis meus. Hec de olfactudicta ſufficiant. Ca. xx. De guſtuUſtus ē proprieſenſus ſaporum perceptiuus. AdVquem guſtum ſenſibiliter perficiendum neceſſaria ſunt illa cauſalia effectiua materialia informatiua in alijs ſenſibꝰ ſūtdicta. Nam virtus animalis eſt cauſa efficiēscauſa materialis inſtrumentalis eſt linguapria cum ſuis arterijs. ſpiritum animalem adfectionem virtutis guſtabilis perficiens. Quequidem lingua ẜm ſue ſubſtantie complexionem ē concaua poroſa humida inſipida.caua quidem eſt vt ſui concauitatem humoroſitatem rei guſtabilis reſolutam in ſe ſuſcipiat.poroſa vt quod eſſet groſſum vel ſubtile de reguſtanda. ad neruos lingue libere ſubintraret vt virtus attractiua ad perficiendum ea pl̓vigeret. humida quideꝫ eſt vt cooperaretur adacceptorum diſſolutionem. vt ſi aliqua ſicca etdura forſitan lingue vel palato applicarenturhumiditate lingue ad digeſtionem ſiue qualēcunqꝫ reſolutionem facilius aptarentur. Eratetiam inſipida vt eſſet cuiuſlibet rei ſaporisfacilius receptiua ſicut aqua que ſi determinatum ſaporem haberet. alterius qualitatem percipere non valeret. Fit autem guſtus hoc modo. Duo nerui in medio lingue infiguntur quipoſtmoduꝫ in multos ramos. in extremitatibꝰlateralibus lingue diſpertiuntur per eos ſpiritus animalis in linguam defertur. Cum ergores guſtanda ſubintrat linguam vel poros neruorum. ſpiritus animalis exiſtens ibi immutatur ẜm eius proprietates quas poſtea iudicioanime repreſentat. guſtus ergo tanto oīfactugroſſior eſt quanto fumus aqua ſubtilior inuenitur quia adoratus natura eſt ſumoſa. guſtusauteꝫ ſenſibilitas humectatio eſt aquoſa. vt dicit Conſtant. Hic ſenſus animali perutilis eſtad īdiuidui ꝯẜuatōnē. guſtu corrupto vl̓ ablato vis nutritiua defic̄ ſic ſb̓a aīal̓ paulatī perit. guſtꝰ at̄ corrum̄pit̉ qn̄ ſua inſtr̄a ledūt̉ vl̓