Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Libernibus ordinatus. Hec oīa habent̉ a Conſt. inpantegni. Sine cibo enim potu ad horaꝫ pt̄cōſiſtere animal. ſine attractione ꝟo aeris necad momentum poteſt animal in debita conſiſtētia permanere. Corrumpit̉ tamen hic anhelitus ſiue aer attractus multis modis ſequiturneceſſario deſtructio animalis. Primo ex cerebri mala diſpoſitiōe. nam cerebro quocūqꝫin ſuo officio impedito ꝓpter defectum influentie ſpirituum. deficit cordis dilatatio debitaconſtrictio. vnd̓ ſequitur neceſſario animal̓ ſuffocatio. vt patꝫ ī apoplexia in alijs cauſisſil̓ibꝰ. Itē idē accidit ex cordis leſione qn̄ hūorum ibi naturaliter exiſtentium fit euacuatioper ꝯſequens ſpirituum exinanitio ſic aerꝭ attractio non habet locum. Item ideꝫ accidit exſubita caloris naturalis ad interiora cordis repercuſſione vt patet in timoroſis fleobothomis qui aliquando deficiunt ſincopizant. It̄idem accidit ex epatis infectione. naꝫ corruptōepatis generationem aufert puri ſanguiniscalor naturalis nutritur quo ablato ſpiritus vitalis deficit conſequens anhelitus particulariter vel vniuerſaliter impeditur. Item idemaccidit ex pulmonis ꝑforatione. vt patet in ptiſicis in quibꝰ vētus aſtrictus occultos poroseuaneſcit ad temꝑandum caloreꝫ cordis nullatenus ſatiſfacit. Item idem accidit in omīsmaxime interioris vacuitatis corꝑis ſubita repletiōe. vt patet in ſubmerſis in quibus porisopilatis anhelitus intercluditur ſimpliciter īpeditur. Item ex nimia aeris corruptione. vtꝫ īpeſtilentia corrupto aere qn̄ ſpiritus vitalis.ſuū ꝯtrarium fugiens interioribꝰ cordis ſe int̓cludit ex corrupto aere oppreſſus cor aliacorꝑis membra rege̓ non ſufficit. immo deficitin ſe quaſi ſubito euaneſcit. tunc mors eſt īporis. Item ex humoꝝ thoracis pectoris infectiua corruptione. vt pat ī leproſis. Item exviarū canalium pulmonis obſtructione. vtꝫ inaſmnaticis anheloſis alijs. Item ex ſpecialicordis corruptione ſicut ex morſu alicuius venenoſi reptilis cꝰ venenum ad cor penetrās naturalem calorem vincit. ſic anhelitus uia int̓cluditur. Iteꝫ nimia calidi aeris rarefactione ſicut ꝯtingit ex balneo nimis calido vel ſole feruentiſſimo poros nimis rarefaciente aperiente. vn̄ fit nimia caloris natural̓ exalatio ſicſufficit aer frigidus attractꝰ ad caloris accidētalis mitigatōeꝫ. ſic anhelitꝰ impedit̉. It̄ idēaccidit ex aere nimis frigido lacertos neruospectoris ꝯſtringente. vn̄ vis attractiua aerisimpedit̉. vt ptꝫ in dormientibꝰ ſuꝑ niuē. It̄ idē.III.quādoqꝫ ꝯtingit ex vene cordis que dr̄ ꝯcauavena opilatione qua opilata int̓cluſa d̓negatur tranſitus ſiue via ſanguis ab eꝑate ad corad vitalis ſpūs nutrimentū. vn̄ calore intenſo humore ſubtracto aīal ſuffocat̉. qꝛ ſuffic̄aer ad cor refrigerandum. Itē idē accidit ex colere ſiue alteriꝰ hūoris ī ſubtiliſſimis venis cordis intenſiōe. vt patꝫ in acutis febribus in quibꝰ defic̄ anhelitus. Iteꝫ ex gutturis alioꝝ meatuū exterioꝝ nimia violenta ꝯſtrictōe vt eſtvidere in ſuſpēſis ſuffocatis in ꝗbꝰ int̓ceptoanhelitu cor ſubito incēdit̉ ſic aīal ſubito morit̉. His multis alijs modis vital̓ ꝟtus defectuꝫ anhelitꝰ impedit̉. Ex ꝟtute ſpūali ꝓcedunt. ira pugna īdignatio emulatō ꝯſimilespaſſiones que quidē ſurgūt in brutis ex motuſpiritualis virtutis impetu ſine diſcretōneſꝫ in hoībꝰ ordinande ſt̓ regende ſub certaratione. Hec de ſpūali ſiue vitali ꝟtute ſuffici De ꝟtute aīali. Ca. xvj.Irtꝰ aīalis ſede locū hꝫ in ſuꝑiori ꝑte hoīs .ſ. in cerebro. eſt triplex .ſ. ordīatiua ſenſitiua motiua. Ordinatiua ſe ſolū explet cerebruꝫ. ī pͥma parte ſui in anteriori cellula ordinat fantaſiam ſiue imaginationem in mediacellula ordinat eſtimatiuā rationē iterū ī poſteriori cellula ꝑficit memoriā memoratiuamactionem. nam virtus imaginatiua illud quodformat imaginat̉ tranſmittit ad iudiciū ratōnis. Ratio ꝟo qḋ ab imaginatōne recipit qͣſiiudex iudicat diffinit ad memoriā tranſmittēdo. Memoria ea que fuerūt in ītellectu poſitarecipit. donec illa ad actū reducat. ꝯſeruat firmiter cuſtodit. Secunda ꝟtus .ſ. ſenſitiua ſichabꝫ formari. ſpūs aīalis ab interioribꝰ ventricul̓ cerebri mediātibꝰ quibuſdā neruis ſūtmolliſſimi ꝓgredit̉ ex qͥbꝰ ſenſus format̉. vnd̓quidam dirigūt̉ ſpū aīmali ad oculos vt ibiformet̉ viſus. quidā ad nares vt formet̉ olfatꝰ ſic de alijs. Senſus igit̉ viſus ſubtilior eſtſit natura eiꝰ ignea. Auditus ſenſus eſt aereusqꝛ percuſſi aeris ſonitus. deinde ſubtilior eſt olfatus ſit natura eius ſumea. deinde guſtꝰſit eius natura aquea. poſtremo ſenſus tactusgroſſior eſt omnibus. quia natura ſua ſit terrea in duris .ſ. in oſſibus in neruis in aſperꝭ lenibus frigidis calidis eſt neceſſaria. Horumſenſuum ſinguli habent ſua officia vt immutati informati a ſuis obiectis que ſentiūt vt ſuaſenſata intellectui repn̄tent.