¶ De virtutibꝰ anime quibus potens eſt ſuas¶ Ca. xiiij.operationes exercere.Oſtqͣꝫ diximusde proprietatibus aīe in ſe ⁊ in ſuocorpore conſiderate. r̄ſtat videre deipſius virtutibus quibus potens eſt ſuas operationes in corpore exercere. Hec autem virtus eſt potentia anime ei eſſentialiter attributaad ſuas peragendas in corpore actiōes. Nammediante hac virtute corpus viuificat cor ⁊ arterias conſtringit continue ⁊ dilatat ſenſum etmotum voluntarium omni aīmato corpori adminiſtrat. vt dicit Conſtan. li. xiij. Hec itaqꝫ ētriplex. naturalis que eſt in epate. vital̓ ſiue ſpiritualis que ī corde. animalis que in cerebro ſedem habet. Actio igitur virtutis natural̓ in animalibus ⁊ in plantis communis eſt que gene̓atnutrit ⁊ augmentat. vt idem dicit Conſtā. Eſtautem generatio prout hic ſumitur ſubſtantiehumoris vel rationis ſeminalis in ſubſtantiamplante vel animalis oꝑatione nature facta mutatio. ⁊ hec virtus incipit operari a tempore generationis vſqꝫ ad perfectionem plante vel animalis. Huic autē generationi naturali due ꝟtutes. ſcꝫ immutatiua et informatiua ſubminiſtrant. Nam virtus immutatiua eſt illa que ſt̓ſtantiam ſeminis tranſmutat ⁊ conuertit in ſubſtantiam ſingularum partium plāte vel animalis. ⁊ hec virtus iſtam facit tranſmutationē mediantibus quatuor qualitatibus primis. ſcꝫ calido. frigido. humido. ⁊ ſicco. nam per calidum⁊ humidum operatur ſubſtantiam mollioremvt carnem in animalibus flores ⁊ medullam inarboribus. per calidum ⁊ ſiccum operatur radices in vegetabilibus cor in amantibus. per frigidum ⁊ humidum operatur in plantarum folijs ⁊ animalium pilis. per frigidum ⁊ ſiccum operatur in neruis ⁊ oſſibus animalium in truncis ⁊ corticibꝰ arborum ⁊ plantarum. virtꝰ ꝟoſecundaria ſcꝫ informatiua actioni nature ī generationibus eſt neceſſaria. quia ordinat ⁊ diſtinguit formam ⁊ ſpeciem ip̄i generato per ꝑtes ſingulas ꝯgruentes. Nā hͨ ꝟtꝰ ꝑforāda ꝑforat. vacua concauat. aſpera lenificat. ⁊ nimislenia aſperat. ⁊ vnicuiqꝫ particule ſuperficiemperficit ⁊ figurat. He autem due virtutes ſcꝫimmutatiua ⁊ informatiua non diutius operātur niſi quouſqꝫ ip̄a res generata vt animal vl̓.planta in eſſe nature cōpleatur. Et ideo neceſſe fuit vt virtus nutritiua ad conſeruationemgenerationis continue ſequeretur. eſt em̄ ipſiꝰgeneratiue virtutis adiutrix ⁊ miniſtra. quia inlongitudine latitudine ⁊ profunditate augmētat ⁊ extendit ipſum generatum. Paſcitiua qͦꝫvirtus nutritiuam adiuuat ⁊ ei miniſtrat. qꝛ cibum ab animalibus aſſumptum in membris aſſimilat ⁊ ſolidat ⁊ quod diſſolutum eſt ac deꝑditum vi caloris vel aliqua paſſione aeris reꝑarat ⁊ reſtaurat. ⁊ ideo natura mirabilis paſcitiuam virtuteꝫ nutritiue fecit adiutricem ⁊ vtrūqꝫ ſubiecit miniſterio ꝟtutꝭ generatiue. Huicergo paſcitiue virtuti quatuor virtutes particulares ſubminiſtrant .ſ. appetitiua que nutrimentum conueniens attrahit ipſis membris etadnutrimentum carnis attrahit temꝑamentūſāguis ad nutrim̄tū cerebri ⁊ pulmōis tꝑam̄tūfleumaticis. ⁊ ſic de alijs. Item ei cooꝑatur ꝟtus digeſtiua que conuenientia ab inconueniētibus nutriendo ſeparatꝭ ⁊ diuidit puruꝫ ab impuro. Item virtus retentiua que ſcꝫ purū nutrimentum cuſtodit. ⁊ quod iam actione nature excoctum eſt ſingulis mēbris incorporat aſſimilat atqꝫ vnit. Iteꝫ expulſiua que ſuperfluaa membris tracta eis nullatenus aſſimilādo neceſſaria expellit. Et ideo ſicut vis appetitiua operatur cum calido ⁊ ſicco ⁊ digeſtiua cum calido ⁊ humido ⁊ retentiua cuꝫ frigido ⁊ ſicco. ſicexpulſiua cū frigido ⁊ humido operatur.¶ De virtute vitalicꝰ initiū ē cor. ¶ Ca. xv.Irtutem auteꝫnaturalem ſequitur virtus vital̓ q̄viuificat cuius fundamentum ſiueproprium domicilium eſt cor a quo ꝓcedit vita ad omnia membra viuificanda. Iſtius virtutis operationi cooperatur vis volūtarie motiua qua cor ⁊ arterie dilatant̉ ⁊ conſtringunt̉Et dicitur hec dilatatō motus cordis a medioin omnes extremitates. Sic econuerſo conſtrictio dicitur motus ab extremitatibꝰ ad ipſummedium ſicut eſt in fabroꝝ follibꝰ videre. Uirtus ergo vital̓ cor dilatādo mediante pulmone ad cor aerē attrahit ⁊ a corde ad alia mēbraꝑ arterias tranſmittit. Et iſta virtus ꝑ virtutēdilatatiuam cordis ⁊ conſtrictiuam. anhelituꝫin aīmali operatur qui mouet pectus motu cōtinuo. neruis tamen motis primitus ⁊ lacertisIſte autem flatus ſiue anhelitus neceſſarius ēad caloris naturalis mitigationem ⁊ ad ſpiritꝰvitalis nutrimentum necnō ad ſpiritus animalis generationem. Cuſtodia enim caloris naturalis eſt frigidi aeris tꝑatus attractus ⁊ cuſtodia vital̓ ex cꝰ tꝑamento generat̉ ſpūs aīal̓. etideo ad vite ꝯſeruationem nihil eſt magis: neceſſarium qͣꝫ anhelitus bene diſpoſitus in om