trit. Item per augmentatiuam ſubiectum dilatando in debita quantitate ꝑficit ⁊ ꝓducit. Itͣ.ſenio ⁊ temꝑis mutabilitatē deficit ⁊ tandē pereunte corꝑe ipſa perit. Hec d̓ anima vegetabili hic dicta ſufficiant.¶ Ca. ix.¶ De anima ſenſibiliEanima autemſenſibili qͣꝫtum ad potentiarum ſuarum dr̄as aliqua pauca breuit̓ ſt̓dicenda. Nam ꝟtus ſenſibilis in ſubtiliſſimiscerebri ventriculis ſedem hꝫ. ab ipſo autem cerebro per neruos ⁊ arterias per ſingulas ꝑtesanimal̓ ſe diffundens motū ⁊ ſenſum voluntarium in ſingulis membris operat̉. Duplicē itaqꝫ hꝫ anima ſenſibilis poteſtatem .ſ. apprehenſiuam ⁊ motiuam. Apprehenſiua ꝟo diuidit̉ īſenſum ꝯmunem ſiue interiorem ⁊ in ſenſum ꝑticularem ſiue exteriorē. ſenſus ꝟo exterior cōtinet viſum auditum guſtum odoratum ⁊ tactum. ⁊ iſte ſenſus in ſuis organis ꝓducitur taliter ad effectum. Quidā neruus q̇ ab anathomia dicitur obticus deſcēdit a cerebro ad oculos ſeu ad oculorum pupillas ⁊ rami ficatur induas partes. ⁊ alius quidem ad aures. terciusad nares. quartus ad linguaꝫ ⁊ palatuꝫ. quintꝰramificat̉ ad organa tactus per totum corpusPer iſtos itaqꝫ neruos ſpūs ſenſibil̓ vbiqꝫ difrunditur per corpus ⁊ eius ꝟtute totum ſenſibile ⁊ mobile redditur ex cuius ſpūs diffuſiōeper neruos arterias ⁊ muſculos tota corporiscomꝑago ad motum habilis inuenitur.¶ De ſenſu ꝯmuni ſiue interiori ¶ Ca. x.Enſus vero cōmunis ſiue interior diuidit̉ in tresin cerebro ſunt tres cellule. ſ. anterior in qua ꝟItes ẜm tres cerebri regiones. Nātus imaginatiua operatur. que quidem ea queſenſus extrinſecus apprehendit interius ordinat ⁊ componit. vt dicit Iohannicius. Eſt etmedia cellula ſcꝫ logiſtica ī qua rō ſenſibilis vl̓eſtimatiua virtus dominatur. Eſt iterum ⁊ tercia ⁊ poſtrema que eſt memoratiua que ea queapprehenſa ſunt per imaginationem ſiue ratōuem in theſauro memorie retinet ⁊ cuſtodit.¶ De ꝟtute ſenſitiua.Ca. xjEnſus itaqꝫ ſiueſenſitiua virtus que ab anima ſenſibili ꝓcedit eſt potentia qua animade coloribus ſaporibus ⁊ alijs ſenſuū obiectisiudicat ⁊ diſcernit. imaginatiua ꝟo eſt ꝟtus qͣformas prius a particularibus receptas qͣꝫuisabſentes apprehendimus. vt patet quādo mōtes aureos cogitamus. vel quando propter ſimilitudinem aliorum montium de monte pernaſo ſomniamus. Uis autem eſtimatiua ſiueratio ſenſibilis eſt ẜm quam in precauēdis malis nobis vel in delectabilibꝰ conſequendis prudentes ſunt homines ⁊ ſagaces ⁊ hec eſtimatiua nobis communis eſt ⁊ brutis vt patet in canibus ⁊ etiam lupis. ratione tamen proprie loquendo non vtuntur. ſed quadam forti ⁊ ſolerti eſtimatione. ſed de hoc al̓s. memoratiua ꝟoeſt vis conſeruatiua ſiue recordatiua per quaꝫſpecies rerum ne in obliuionem veniant reponibus ⁊ reſeruamus. Unde dicit quidam. memoria eſt archa ſiue ciſtula ratiōis.¶ De virtute ſenſibili motiua. Cap̄. xij.Irtus autē ſenſibilis motiua diuiditur in naturalēvitalem ⁊ animalem. Uirtus auteꝫnaturalis eſt motiua humorum in corpore animalis per venas. ⁊ habet ſedem ſuaꝫ principaliter in epate. eo ꝙ ibi prīcipal̓r operetur. Uirtus quoqꝫ vitalis habet motum ſuum per arterias in quibus mouet ſpiritus a corde ꝓcedētes. nam hec virtus ſedem ſuam habet in cord̓vnde oriūtur arterie ſicut ex eꝑate vene naſcūtur. tanti eniꝫ caloris eſt cor ꝙ niſi frigido aereattracto eius calor mitigaretur vtiqꝫ in ſemetip̄o ſuffocaretur. Propter quod per arterias⁊ pulmonem neceſſe eſt aerem attrahere ⁊ eiusincendium mitigare. Uirtus autem animalismotiua que principaliter ſedem habet ī ventriculis cerebri a quo oriunt̉ omnes nerui mediāte nucha id eſt medulla ſpinali que eſt in ſpondilibus dorſi mouet omīa membra. Primo eīmouet neruos ⁊ muſculos ⁊ lacertos. qui motimouent ⁊ alia membra motu voluntario in omnem partem. ẜm ꝟo ꝙ mouet manus diciturꝟtus operatiua. ẜm ꝟo ꝙ ſe extēdit ad pedes⁊ mouet ad ambulandum dicitur virtus progreſſiua eo ꝙ ẜm eam mouentur animalia motu ꝓgreſſiuo. Recollige igitur breuiter aīe ſenſibil̓ ꝓprietates huic tractatui ꝯgruētes. Eſtigitur anima ſenſibilis quedam ſpiritualis ſubſtantia vegetabili nobilior ⁊ dignior. rationabili ꝟo longe indignior ⁊ ignobilior. Nam eiuseſſe ⁊ operatio dependet a materia ſiue ſubiecto cuius eſt perfectiua. vnd̓ pereunte corporeperit eius eſſentia ⁊ operatio nec ꝑmanet a corpore ſeꝑata. qͣꝫdiu tamen eſt ī corpore nobileshabet operationes. Eſt enim corporuꝫ animalium ſenſificatiua ⁊ in ipſis ſenſuum interioruꝫ⁊ exteriorum ẜm organorum exigentiam com