Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.clxxxiiij

illuſioībꝰ dyabolicis. cum aūt falſa p̄dicūtur diuīationis. totū eſt a demoībꝰ vel ex hūanis adinuētōnibus. Ad illd̓ v̓o qd̓ obijcit̉ in cōtrariū. dicēdū eſt in li. deli. ar. loquit̉ de ſcīa veri noīs que eſt a deo. ſcꝫ ex ordinatis principijs eſt vel ad cognoſcendū vel ad oꝑanduꝫ.illa etiā cognitio que eſt a deo de futuris īmediate: licetnon ſit ex inordinatis principijs accepta ſꝫ ex reuelatōediuīa. in genere bonoꝝ multomagis eſt ꝯnumerāda: eo ip̄a accipit̉ ex illo prīcipio primo qd̓ mutari pt̄.Geinde queritur.§. j.quare ꝑmittit deus hanc viam illudi homībꝰ ab ip̄isdemoībꝰ. Ad qd̓ reſpondet aug. in his portentis demonum fallaciam illuditur curioſitas hūana. quandoid impudēter appetunt ſcire qd̓ ex nulla rōne competit īueſtigare. hec aut pt̄as ideo datur immūdis ſpiritibusvt prauos homīes ſeducant. illos ſcꝫ qui ſpernunt veritatem et credunt mendacio. Et iterū in li. de doc. xp̄ianaIudicio quodam diuino occulto tradunt̉ homines illudendi et decipiendi meritis voluptatū ſuaꝝ.Deinde queritur .§. ij.vtrū peccatū ſit inueſtigare de rebꝰ furtim ſublatis: perinſpectionē aſtrolabij et iudicia aſtroꝝ. videt̉ em̄ſit peccatū. em̄ multa fiūt ẜm curſus eorūdē iudicarede illis ip̄os motus aſtroꝝ et cōiunctōes aſpectus erit peccatū. Preterea. doctrina aſtronomīe vtiliseſt et cōceſſa. vn̄ hiero. diſcant ea mēte dogmata et doctrinam chaldaycā: qua et moyſes om̄em ſapīam egiptiordidicerat. cum ergo hmōi iudicia ad aſtronomīa ꝑtineant. eſt peccatū his intēdere. Sed vidr̄ ꝯtrariūhoc qd̓ dr̄ col̓. ij. ſuꝑ illud theſauri ſapīe et ſcīe abſcōditi. Glo. ideo deſpecta ſunt a nobis ſunt ī aſtrologiageometria. qꝛ nihil ad ſalutē ꝑtinēt: ſꝫ magis mittūt ī errorē a deo auocāt. vt hi ſtudēt diſpoſitōnū rōcionatōibꝰ curā aīaꝝ ſuaꝝ agūt. Itē aug. ī. v. ci. dei.immerito credit̉ aſtrologi mirabiliter multa vera reſpondēt occulta fieri inſtinctu ſpirituū bonoꝝ. quoꝝcura eſt has falſas et noxias opīoēs de aſtralibꝰ fatis īſerere mentibꝰ hūanis atꝫ firmare horoſcopi vocatiet inſpecti aliqua arte que nulla eſt. Item idē videt̉ hoc qd̓ dr̄ exͣ. de ſortilegijs. ex tenore. vbi dicit̉. ꝗdaꝫp̄ſbiter quondā ad priuatum locū acceſſit ea intētione vt īuocaret demoniū: ſꝫ in ſuſpectōne aſtrolabij furtum cuiuſdam poſſet recuꝑare ſicut dicebat. licet probono zelo et ſimplicitate feciſſe ꝓponat. tn̄ grauiſſimumpeccatū fuit. Reſtat ergo peccatū ē inſpectōnē aſtrolabij et iudicia aſtronomica inquirere ea que ſubſunt li.ar. Ad qd̓ videt̉ dicendū. ſunt quedā iudicia hisque ſequūtur ꝓprie mutatōꝫ aſtroꝝ. ſic̄ eſt de caloē frigore. ymbre et ſiccitate. et de talibꝰ eſt arguere: ſaluadei virtute que p̄eminet. ſi at̄ fiat iudiciū his que ſubſint li. ar. que ſunt ſubiecta legi aſtroꝝ. peccatum eſtin his magnam fidem adhiberi. generalit̓ aūt vbi interuenit inuocatio demonū vel aliud ſuꝑſtitioſū graue eſtpeccatuꝫ. Ad illud v̓o quod obijcit̉. dicendum ē.reprobatur ip̄a ſcientia aſtronomīe nec vniuerſalit̓ omnia iudicia. ſed qꝛ illa ſufficiūt ad inueſtigatōeꝫ eoꝝque variant̉ ẜm motū li. ar. circa hmōi eſt reprobatio. etſic ſoluit̉ illud qd̓ ꝯſequēter obiectum eſt. Quod autēobiectū eſt aucͣtem col̓. ij. dicendū ē. ip̄e ſcīe in ſe bone ſunt ſic̄ dicit aug. ſuꝑ epl̓am ad tytum. geometria etalie hn̄t in ſua ſcīa veritate: ſed ſunt ſcīe pietatis. occaſionē tn̄ mali dat ſic̄ dīc aug. ꝓpria curioſitate aſtrologie catholici nimis erāt intēti: mīꝰ vacabāt his ſaluti aīaꝝ erāt accōmodata. Preterea. multū his initebant̉ credebāt aliqͣ fieri niſi ẜm curſū nature eſſentordinata. et dr̄. ij. ad col̓. Uidete ne ꝗs vos decipiatphiloſophiā et inanē fallaciā. ẜm traditōꝫ hoīm ẜm elemēta huimūdi: et ẜm xp̄m.

Deinde queritur.§. iij.de ip̄is phiſicis circa medicinas dādas et circa egritudines ꝯſiderāt motꝰ ſuꝑioꝝ. vtrū peccēt. et vidr̄ non. iſta vt in pl̓ibꝰ varient̉ ẜm cōditōes aſtroꝝ. vn̄ in diuerſis egritudībꝰ mouet̉ materia morbi ẜm motꝰ corpo ſuꝑioꝝ. Cōtra aūt videt̉ hoc qd̓ dīc apl̓s ad gal̓.iiij. dies obſeruatis et mēſes et temꝑa et ānos ⁊cͣ. Adqd̓ teſpōdendū. hoc qd̓ dicit̉ ibi in gl. loꝗt̉ de duplici genere rerū his ſcꝫ currūt curſu naturali. et hisque currūt curſu volūtario. ī his ē pct̄m: ī his ē. vndeglo. eos culpat ꝯſtellatōes ſequūt̉ dicētes. agā hocſe cōmerciū:: qꝛ illa ſtella agit mēſem. plātabo an vineā: qꝛ biſextus ē. illi aūt culpant̉ nat̉ales effectus elemētoꝝ ſydeꝝ ordīatiſſima ꝯuerſione nouerūt.dictū ē em̄ ī gen. vt ſint in ſigna et temꝑa ⁊cͣ.Adhuc etiā queri­ .§. iiij.tur vtrū liceat vti dīnatōibꝰ fiūt imagīes ſct̄oꝝ hominū ſic̄ vr̄ factū imagine ſamuel̓ ſic̄. .j. reg. xxviij. legit̉. et videt̉ ſit licitū. em̄ p̄ſumit̉ demones poſſehabeāt ſuꝑ corꝑa mortuoꝝ ſct̄oꝝ vt in eis ludificēt. ſiin ſpecie bonoꝝ fiunt alique reuelatōes veroꝝ occulto. p̄ſumitur hoc ſit mīſterio bonoꝝ angeloꝝ. vti ergo hmōi vel credere non erit illicitū. Ad hoc facit qd̓dicit aug. ad ſimplicianū. eſt abſurdū credere aliquadiſpenſatōne ꝑmiſſum fuiſſe. vt dn̄ante magica arteſed diſpenſatione occulta que phitōniſſaꝫ et ſaulem latebat ſe oſtēderet ſpūs iuſti aſpectibꝰ regis diuina ſententia ꝑcuſſurus. Sed arguit̉ cōtrariū. dicit em̄ aug.ad ſimplicianū. forte apparuit imago ſamuelis fictamathematica eiꝰ trāſfigurat ſe in angelū lucis. Itbeda ſuꝑ illd̓ act. xvj. Puellā quādā hn̄tē phitonē. m.lignꝰ ſpūs ē quā phitōniſſe agūt. vt mortuos ad locutōem et diuīationeꝫ incātatoꝝ ſuſcitent. ī glo. dicitur. rogante ſaule phitoniſſe vel aīmam ſamuelis vel eopm̄ īmūdū euocauit ab īferis. ſi talia fiūt mīſterio denonū. illicitū ē iſtis vti vel credē. Ad qd̓ dd̓m licetſub ſpecie viri ſancti fieret hmōi apparitio vel reuelatō:tn̄ eſt hmōi dīnatō licita. nec ē credendū qn hoc facitſathanas vt magis decipiat. ſi em̄ vere ſamuel apparuiſſet: vtiqꝫ vir iuſtus ꝑmiſiſſet ſe adorari. p̄dicauerat deū ſolum eſſe adorādū. et qūo dei abrahā inrefrigerio erat dicebat ad virū peſtilentie dignū ardoregehēne: cras mecū eris. Ad illd̓ d̓o qd̓ obijcit̉ prīo. dicendū eſt. licet habeat dyabolꝰ poſſe ſuꝑ aīas ſanctoꝝ mortuoꝝ vel ſuꝑ corꝑa eoꝝ ex ſe: hꝫ tn̄ vt ſil̓itudotrāſformet̉ apud imaginatiuā pct̄oris. vt exͣ ſumat aliquā ſil̓itudīeꝫ ex ꝑmiſſiōe dīna. hoc aūt merent̉ ip̄i pct̄ores ꝗbꝰ illudit̉. Ad ſecūdū v̓o dicēdū. lꝫ ip̄a apꝑitioſamuel̓ poſſet fieri ex diſpēſatōe dīna. ex ip̄is tn̄ circumſtātijs facti magis p̄ſuit̉ aduerſariꝰ ſb̓ ſpē ſamuel̓ neccorpꝰ ip̄iꝰ aſſumēdo nec aīaꝫ ab īferis excitādo apꝑue̓itvt ea r̄uelaue̓it ī ꝓxīo erāt fut̉a. Un̄ dīc aug. quid mi ſi īminētē ꝓpe mortē potuit p̄uide̓. hoc ſit vnde fallit: et ſe in dei pt̄ate vult adorari.Deinde queritur.§. v.de his trāſformatōibꝰ que aſſerūtur fieri a ꝗbuſdā vetulis vt poſſint tranſire multa terrenoꝝ ſpacia. et innumera multitudīe equitare. querit̉ vtrū hoc hūana virtute fiat. vel ſi ſit virtute dyabolica. vtrū ſit ibi veritas reivel illuſio. Ad qd̓ reſponderi pt̄. a maligno ſpū taliafantaſmata mētis infideliū inferūtur. dyabolꝰ em̄ cumaīam alicuiꝰ talem errorē ſubiugauerit. trāſformat ſein ſpecies differētes ſiue ſil̓itudīes. et mētē quā captiuātenet multipliciter deludit. nec eſt credēdū ea que apparent in fantaſia in veritate corꝑali accidere. vn̄ nulla fitmutatio in ip̄is credentibꝰ ẜm credit̉. ſed ſic apparetfieri.