Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

vſqꝫ ad ꝯſenſuꝫ rōnis. vn̄ Iob. xxxj. Pepigi fedꝰ oculis meis vt nec cogitarē de v̓gine. poſtea dīc qͣſi reddēsratōeꝫ huiꝰ qꝛ ē ignis vſqꝫ ad cōſūmatōeꝫ deuorās oīaeradicās genimia. Unde ꝯcedimꝰ luxuria ē in appetitu. ideo illa .ſ. ꝯcupiſcētiaꝫ appetitū diffinit̉. peroccaſionē v̓o in viſu in ſequētibꝰ naturā corruptā id̓oab ip̄o dn̄o ne viderit cōcupiſcēdū inhibet̉. Nembrum ſecunduꝫEcūdo querit̉ vtꝝ cōire ſit malū ẜm ſe etpct̄m. loqͣmur de illo coitu an̄ꝙͣ ꝯſentiataliꝗs ī aliquā mr̄imonialē copulā. q̄rit̉ aūt qd̓ dico cōire ē malū rōne materiein quā trāſit: aut rōne potentie a qua egredit̉. etſi dicat̉ rōne materie videt̉. qꝛ iſte actꝰ trāſit in muliereꝫſicut ī materiā. ſꝫ hic determīat̉ materia ſic̄ dare indigeti det̓mīat̉ actꝰ in ꝓpria materia. eſt bonū in gene̓. ſic videt̉ hoc qd̓ dico cōire rōne materie huiꝰ ī quā tranſiterit bonū in gene̓. qꝛ ex tali materia ꝯtrahit̉ deformitas vt videt̉. Si dicat̉ ē rōne potētie corrupte. ſꝫ ſic̄eſt iſta corrupta: ſic alie corrupte ſūt. loqͣmur illoſtatu poſtꝙͣ corrupte ſūt. ſi rōne huiꝰ corruptōis ē cōire malū ẜm ſe: eadē rōne eēt in alijs vel ſi ī alijs: nec īiſto. Itē Criſo. vtraqꝫ .ſ. ira ꝯcupiſcētia ſūt natiua. ſꝫqd̓ eſt natiuū ſiue naturale eſt malū. qꝛ ẜm ea naturalia ſūt nec laudabiles nec vituꝑabiles ſumꝰ. qͣre videtur ip̄m cōire ſit malū ẜm ſe. quare vt videt̉ potiꝰdeberet dici malū in gene̓ vel ex circūſtātia ꝙͣ malū ẜmſe. Sed ſit malū in gene̓: illud pꝫ ea dicta ſūt etiā videt̉ ſit malū ex circūſtātia. qꝛ ponat̉ aliquis coeat aliqͣ intētione ꝓlis ꝓcreande. ẜuet ei fidem. tn̄ ſit ibi ꝯiugiū videt̉ etiā ille actꝰ ſineiugio ſit malꝰ ex circūſtātia nec ī ſe ſicut oſtēſuꝫ ē. qͣr videt̉ malꝰ ſimplicit̓. Ad qd̓ dicēduꝫ cōire dicitur malū ẜm ſe. ſed ẜm trāſit in muliere ſic̄ in materiam ẜm trāſit in mulierē ſic̄ in materiā ſꝫ ẜm trāſitin dico ſuā. ſꝫ hoc qd̓ dico ſuā pōt intellige̓ dupliciter. vel nōdum facta ē ſua ꝯiugiū: vel intelligit̉cōire ſua poſtꝙͣ aliqua facta ē ſua. vltimo planum eſt eſt peccatū mortale cōire ſua. ſꝫ pͥmomodo coīre ſua anteꝙͣ aliqua facta ſit ſua ſit pct̄mtunc eſt queſtio rōne cuiꝰ ip̄m cōire eſt malū. Et dicēdum hoc eſt ratōe vtriuſqꝫ ratōe .ſ. potētie corrupte ratōe materie. Unde actꝰ ſic egrediēs a potētia ſic exiſtente corrupta in talē materiā eſt cauſa quare ip̄m cōire ſit malū. Un̄ eſt rōne alteriꝰ tm̄ .ſ. rōne qua egreditur a potētia corrupta ſicut ptꝫ de vxore vbi ꝙͣuis egrediat̉ a potētia corrupta. eſt tn̄ pct̄m: .ſ. ibi ꝯcurrūtilla tria bona fides ꝓles ſacramētuꝫ. Qd̓ aūt obijcitur eſt plus ꝙͣ cōire muliere. īmo plus dicit̉ .ſ.cōire muliere ſua legē ꝯiugij. Unde ſicut dictufuit in queſtione de pct̄o. potentia generatiua habet corruptōꝫ ſuꝑ alias. ratōe cuiꝰ malū eſt ip̄m cōire: niſi addatur debita circūſtātia. ſicut ptꝫ. ip̄m iurare malū ēex defectu debite circūſtātie. .ſ. iurat̉ ſine ncc̄itate. vr̄hac de cauſa dn̄s inhibuit iurare. vt ptꝫ. v. math̓. Nolite iurare ⁊cͣ. vlt. Iaco. ante oīa fratres mei. ſed ex hacꝑte etiā plus eſt. qꝛ ip̄m cōire egredit̉ a potētia corruptaſupra alias. etiā deficit debita circūſtantia. Un̄ ſemꝑin ſe erit malū niſi trahat̉ aliquā circūſtātiā ad bonū..§. j.Adhuc queriturcirca hoc vtꝝ cōire pluribꝰ ſit pct̄m vel ꝯtra legem nature. videt̉. ponat̉ em̄ aliquis cōſentiat in aliquā ad tempus. ꝓponat illi ſeruare fidē ad tempꝰ. velit eam cognoſcere cauſa ꝓlis ꝓcreandē: illud videtur ꝯtra legem nature. ſꝫ hoc poterat quis in pluresꝯſentire ita ptꝫ ꝯſentire in plures ſucceſſiue etiā omnibꝰ viuentibꝰ fit ꝯtra legē nature. Itē ī alijs aīantibus ita eſt vnꝰ maſculꝰ pōt adimplere multas ẜm le

gem nature ſicut patꝫ in gallo. Similit̓ videt̉ poteriteſſe ex ꝑte iſta. nam vt dictū eſt gen̄. xvj. ip̄i abraham. ingredere ad ancillā tuā. poterat diuerſis carnē ſuāmunicare. vxorē em̄ habebat qn̄ ſibi dictū eſt hoc. Sedſicut vir poterat carnē ſuā coīcare diuerſis: ita videtur ip̄a mulier poſſet. vel vnde eſt hoc mulier poteſtcum vtrūqꝫ eſſet ad multitudinē ſpeciei ꝓcreande ad cultum dei. Itē aliqua mulier intēdit ſeruare fidē pluribus. non eſt coitus niſi cauſa ꝓlis ꝓcreande. quarevidetur ſit contra legem nature vna mulier habeat plures. Item querit augu. de illa que coit cauſaprolis ꝓcreande vult fideꝫ ſeruare viro. dicit. iſtamultis matronis p̄ponenda eſt. ſed in actu continentie:ipſius matrone malū eſt. ī iſto actu cōire nulloeſt peccatū. ſit ip̄i ꝯtinentie matrone p̄ponēdꝰ Etdicendū cōire pluribꝰ vno eſt ꝯtra legē nature.alio ſicut determīatuꝫ eſt ſupra. Ad obiectū autem dicendū lex nature ẜm cōgruentiā ad ip̄am mr̄imonialē copulā que eſt inſtitutōneꝫ diuinā: tria includit .ſ. fiat coitꝰ cauſa ꝓlis ꝓcreande. ſeruat fidemthori. terciū eſt tm̄ ad tempus ſeruet ſed inſeꝑabiliter. Unde ille qui haberet illa duo ꝓpter hoc habe̓ttotum qd̓ exigit̉ ad hmōi legeꝫ nature. deeſt em̄ illud deordinatōne ad bonū matrimonij qd̓ eſt ſacramētū .ſ. ip̄ainſeꝑabilitas. Ad illud qd̓ obijcit̉ de viro. dicendūvir ita potuit ꝯmunicare quādo neceſſitas erat. ſicut dicit augu. ſuꝑ gen̄. ad lr̄am. habet̉ in. iiij. ſentētiarum.xxxv. diſ. varietate tempoꝝ varia inuenitur diſpoſitōconditoris. Unde dicit augu. antiquis multis non fuitin peccatū pluribꝰ feminis vtebātur. nec contra naturam hoc faciebant: cum laſciuendi cauſa ſed gignendi hoc facerēt. Sed quare mulieribꝰ quādoqꝫ fuitcōceſſum vt diuiderent ſicut in viris. Ad qd̓ dicendū.mulier ſubiecta eſt viro ratōne conditōnis. licet em̄ data eſſet in adiutoriuꝫ viri ſicut dictū eſt j. gen̄. nihilominus formata fuit de latere viri ipſius. ratōne etiam penalitatis ſicut dicitur gen̄. iij. ſub viri poteſtate eris. etip̄e dominabit̉ tui. illud dictum eſt ei poſt peccatū quaſiin cumulū pene. ita duplex ſubiectōnis ratō durauit inlege nature poſt ſtatum .ſ. primū. Et etiam durauit duꝫfuit lex ſeueritatis rigoris. ſcꝫ tempore legis moyſi.ideo vir tempore iſto cum ad paria iudicarentur vir mulier. quādo ſcꝫ mos erat habere plures. nec erat preceptum incōtrariū. ſic etiam poterat dictare ratio: potuit vir habere plures vxores. ſed quādo venit lex ſuꝑiolex libertatis. lex ſpūs gr̄e. .ſ. p̄eminet taꝫ legi nat̄e ꝙͣlege moyſi ad paria iudicant̉ in illo actu vir mulier.ideo dicit̉. j. ad Corin. vij. mulier pt̄ateꝫ corꝑis ſui hꝫſed vir ecōuerſo. Pret̓ea plures pn̄t ab vno gͣuidari at̄ vna a pluribꝰ. vn̄ aug. bono ꝯiugali occulta. legenature amat ſingl̓aritatē pͥncipāt̉. ſubiecta v̓o nōſolūſingl̓a ſingul̓: ſꝫ ſi ſocialis aut natural̓ admittit plures vni ſine decore ſubdūt̉. nec ſic hꝫ vnꝰ ẜuꝰ pluresdn̄os qm̄ vnꝰ dn̄s plures ẜuos. Nec ē ꝯͣ nat̉aꝫ nuptiaꝫplures femīe ab vno fetari pn̄t: vna v̓o a pluribꝰ p̄t. ē ius pͥncipioꝝ. Ad illd̓ qd̓ obijcit̉ de matrona. dici ē parificāt illa matrone inqͣtū ē matrona. ſꝫ ꝙͣtum ē ad aliqͣs ꝯditōes ī iſtis. qꝛ ẜuat fidē vult ꝓcrearePret̓ea v̓o matrona qn̄qꝫ vult cōire marito ꝓpterhmōi rōes vel ꝯditōes ſꝫ incōtinētie hmōi. ī ip̄amatrona a bonitate matrone degenerat. vn̄ p̄ponit̉ etſimpl̓r ſꝫ inqͣtū matrona a rectitudīe matrone aliquātū degenerat. vn̄ aug. ſic dīc. Si aliꝗs aliquā ſibi aſſociat ad tp̄us illo fidē ẜuat viro ſpe ꝓlis hn̄de vult ſecogͦſi tm̄: tal̓ ml̓tis matronis an̄ponēda ē. ſic an̄ponit̉matrone debitū petēti gr̄a libidīs explēde ad hoc.Adhuc etiā queritur. §. ij.vtꝝ cōire ſua ſit pct̄m? vr̄ ſic. qꝛ iſtd̓ ꝓcedit a v̓tute generatiua inqͣtū corrupta eſt libidine. ſicut v̓tus