Queſtio.cxlix.
dum ſiue a dn̄o remittenduꝫ. ¶ Deinde queritur vtrumblaſphemia ſit maiꝰ pct̄m homicidio vel par. ꝙ autē ſit:videt̉ ꝑ hoc qd̓ dicit aug. Nō minꝰ peccant qui blaſphemant xp̄m regnantē in celis: ꝙͣ qui crucifixerūt ambulātem in terris. ſꝫ qui crucifixerūt ꝑpetrauerunt graue homicidiū. gͦ blaſphemia in xp̄m regnantē in celo ē par peccatū vel maiꝰ homicidio. ¶ Ad idem. pct̄m blaſphemie ēꝯtra p̄ceptū tabule pͥme. pct̄m v̓o homicidij ꝯtra p̄ceptūſcd̓e tabule: ſꝫ maiꝰ eſt p̄ceptū prime tabule ꝙͣ ſcd̓e: gͦ maius eſt pct̄m blaſphemie ꝙ homicidij. ¶ Contra. homicidiū om̄i genere ē mortale pct̄m cū eſt pct̄m. primū locūetiā tenet in penis: blaſphemia nō om̄i genere eſt mortale: nec ſemꝑ debet̉ ei primꝰ locꝰ in penis: gͦ homicidiū eſtmaius pctm̄ blaſphemie. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ maiꝰ pōtdici pct̄m pct̄o ẜm plures rōnes. tū ẜm rōnem maiorislibidinis: tū ẜm rōnem maioris iniurie: tū ẜm ratōnemmaioris damni: tum ẜm rōneꝫ maioris reatus .i. obligationis ad maiorē penam. ẜm primū modū pōt peccatumblaſphemie eſſe par pct̄o homicidij. qꝛ ex equali libidineet excedentia p̄nt eſſe et exceſſa. ꝙͣtum ad ſcd̓am ratōemmaiꝰ eſt pct̄m blaſphemie ꝙͣ homicidij: ꝗa fit maior iniuria rōne maioris ſtatus. ſtatus em̄ regnantis in celis eſtmaior ipſiꝰ regnātis in terris. Preterea. plus eſt auferrevitam gr̄e ꝙͣ vitā nature. ꝙͣtum aūt ad terciā rōneꝫ maius damnū ꝯſequit̉ eſſential̓r ip̄m pct̄m homicidij ꝙͣ ip̄mpct̄m blaſphemie. maior etiā pena tꝑalis debet̉ in criminis maioris deteſtatōne. ¶ Ad huc etiā querit̉ vtrū blaſphemare ſit maiꝰ pct̄m ꝙ ꝑiurare? et videt̉ ꝙ ꝑiurare ſitmaiꝰ pct̄m. ꝗa ꝗ ꝑiurat: nomē d̓i ſumit īuanū et deū aſſumit teſtē falſitatis: ſꝫ teſtis falſitatis non pōt eſſe niſi falſus. et ita imponit deo falſitatē. ſꝫ nō oīs blaſphemās dicit deū eſſe mendacē: ſꝫ aliꝗd aliud attribuit eī qd̓ ei nonꝯuenit. gͦ minor pōt eſſe blaſphemia ꝑiurio. que em̄ maior iniuria ꝙͣ deū dicere mendacē cū ſit ſumma veritas.¶ Contra ſuꝑ illud. iiij. ad eph̓. blaſphemia tollat̉ a vob̓glo. maius ē blaſphemare ꝙ ꝑiurare. quia ꝑiurādo falſe rei adhibet̉ teſtis deus. blaſphemando de ſeipſo falſadicunt̉. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ blaſphemia eſt maiꝰ pct̄min genere ꝑiurio. licet vtrūqꝫ referat̉ ad p̄ceptum primetabule. ẜm quendā moduꝫ. plus em̄ eſt falſum dicere dedeo ꝙͣ dicere falſum de creatura cū aſſertione. et licet inꝑiurio inuocet̉ deus teſtis: hoc non eſt quia deꝰ ſit teſtisfalſitatis: ſꝫ vt firmet̉ credulitas in eo cui iurat̉. nihilominus tn̄ aliqua blaſphemia pōt eſſe minor aliqͦ ꝑiurio.⁊ quia ex minori libidine procedat: et quia minoris ſitdamni.¶ Nembrum. vj.Exto querit̉. vtrū blaſphemia ſit tm̄ in dictis: an etiaꝫ in factis. Ꝙ aūt ſit in dictispꝫ ꝑ hoc qd̓ dr̄. iiij. ad eph̓. Blaſphemia ēꝑ quā de deo ip̄o falſa dicunt̉. Sil̓r. xxiiij.Leui. Qui blaſphemauerit nomen dn̄i ⁊cͣ. glo. Maledicit deū qui neſciēter blaſphemat et pct̄m recipit .i. penaꝫpct̄i. ¶ Contͣ ſuꝑ illud. ij. pe. ij. ꝑ quos via veritatis blaſphemat̉ ⁊cͣ. via veritatis blaſphemat̉ ꝑ hereticos. nō ſolum in eis qͦs ſue hereſi ſeductos aſſociant: ſꝫ in eis qͦꝫ qͦsꝑ impuriſſima facta ſua ⁊ ſacrificia vel etiā miſteria exēcrāda q̄ faciūt ī odiū xp̄iani noīs ꝯcitāt exiſtimātibꝰ inꝑitis om̄s xp̄ianos hmōi flagicijs mācipatos. ex qͦ hr̄ ꝙblaſphemia nō tm̄ ē in dictis ſꝫ etiaꝫ in factis. ¶ Ad qd̓dicendū. ꝙ blaſphemia ꝓprie dr̄ eſſe in v̓bis. extendit̉ tn̄aliqn̄ ad illā q̄ eſt in oꝑibꝰ. ſic̄ ꝯfeſſio ⁊ negatio licꝫ ꝓpritdicat̉ in v̓bis: tn̄ nihilominꝰ aliqn̄ accipiunt̉ in factis. ſicut dr̄. j. ad thitū. ꝯfitent̉ ꝗdā v̓bis factis aūt negant.Membrum. vij.ptimo querit̉ vtrū blaſphemia ſit pct̄mremiſſibile. qd̓ videt̉ ꝑ hoc qd̓ dīc hugo.de ſanc. victo. loquens de hoc pct̄o. ꝙ hͦ malum nihil hꝫ in ſe excuſatōnis. ſꝫ ꝗa hͦ nō vi
detur habere carin remiſſionis. gͦ hoc peccatum eſt irremiſſibile. Dicit̉ etiā. xij. math̓. ſpūs blaſphemie nec remittet̉ hic nec in futuro. ¶ Item heficiꝰ loquēs de hͦ pctiuſte ſine miſcd̓ia punit̉ ſiue a pr̄ibꝰ tanꝙͣ ciuis eruditſiue nouit̉ didicerit tanꝙͣ ꝑegrinus. gͦ pctm̄ hꝰ ē irremiſſibile. ¶ Contra hiero. blaſphemia licet tanꝙͣ culpa noncareat erroris: tn̄ veniā hꝫ ꝓpter corꝑis vnitatem. ¶ Preterea. xij. math̓. blaſphemie et pct̄m remittunt̉ hominibꝰgͦ blaſphemia ē remiſſibilis. ¶ Ad qd̓ dicendū. ꝙ blaſphemiā aliqn̄ fit ex coactōne ſicut dicit richardꝰ. aliqn̄ex deceptōne. cum aūt fit ex coactōne tūc peccat̉ in pr̄emcum aut ex deceptōne tunc peccat̉ in filiū. vtroqꝫ aut mōhabet in ſe cām excuſatōnis et dr̄ remiſſibile ꝗa hꝫ ſecuꝫannexā cauſam motiuā miſcd̓ie diuine ad remiſſionem.Cū aūt peccat̉ ex malignitate vel ex certa ſcientia peccato blaſphemie qd̓ dicit̉ ſpūs blaſphemie dicit̉ peccatumirremiſſibile. nō quia poſſit remitti: vel ꝗa non aliqn̄ remittitur: ſed quia non gerit ſecū cauſam mouentē ad remiſſionē. et hͦ mō intelligunt̉ rationes ſupradicte.¶ Queſtio. cxlix. de honeſtate in riſu. ludo. ioculatione.Icto de peccatoordis ⁊ oris ꝯſequenter dicendū eſt depct̄o oꝑis: ſꝫ ꝗa pct̄m oꝑis magnaꝫ latitudineꝫ habet. in tractatu diuiſionū ſequentiū aget̉ de illis. in pn̄ti aūt ſufficiat de pctis oꝑis q̄ ꝑtinent ad geſtū vel ad nutū corporis⁊ que ꝑtinent ad ornatū. pct̄m aūt qd̓ eſt in geſtu vel nutu corꝑis quoddā attendit̉ in ſe. quoddā reſpectu ꝓximiPeccatū in ſe dicit̉ pct̄m ioculatōnis vt riſus attendat̉ꝙͣtum ad motū oris. ioculatio aūt ꝙͣtum ad motū corporis ſiue geſticulatō: ſubſannatō aūt et deriſio ꝙͣtuꝫ ad ꝓximū. ¶ Primo gͦ dicendū eſt de riſu et ioculatōne. querendū eſt gͦ vtrum ridere et ludere ſiue ioculari ſit pctm̄.Scd̓o gͦ ſi aliqn̄ eſt mortale. Tercio ſi inſpectores ludorum aūt ioculationū peccent aliqn̄ venialiter aliqn̄ mortaliter. Quarto vtrum miniſtrantes neceſſaria talibuspeccent.¶ Aembrum primumD primū ſic. videtur ꝙ iſta non ſint peccata. ridere enim a natura ineſt homini. ⁊ ſicut flere ē reſpectu triſtabilis: ita ridere ēreſpectu delectabilis. ſic̄ gͦ flere pōt eē ſinepct̄o ita ⁊ ridere ſine pct̄o. ¶ Item inter om̄s v̓tutes morales ſiue ꝯſuetudinales ꝯputat̉ entrapelia. entrapeliaaūt ē medietas in ludis: gͦ ꝯtingit iſta fieri ſine peccato.¶ Item dicit̉. iij. eccͣs. Eſt tp̄s flendi et tp̄s ridendi. tp̄splangēdi et tp̄s ſaltādi. tp̄s at̄ ſumit̉ ꝓ oꝑtunitate. oportunitas aūt non eſt in pct̄o gͦ riſus ⁊ ſaltatō pn̄t eſſe ſinepct̄o. ¶ Item greg. dauid plus ſtupeo ſaltantē ꝙͣ pugnātem. pugnādo hoſtē ſubdidit: ſaltando coram dn̄o hōſeip̄m huiliādo meruit: ſꝫ pugͣndo cū hoſte meruit: gͦ multo fortiꝰ ſaltando meruit. ¶ Iteꝫ ſeuerū eſſe tp̄s ⁊ locꝰ exigit ſic letari ſapiēter. vt nullꝰ hēat te tanꝙͣ aſperū nec cōtemnat te vt vileꝫ. ex quibꝰ omībꝰ colligit̉ ꝙ ludus ⁊ ioculatio pn̄t eē ſine pct̄o. ¶ Contͣ Exo. xxxij. ſurrexeruntlude̓. glo. eſus ⁊ potꝰ ad ludū impulit. ludꝰ ad idolatriā:qꝛ ſi vanitatis culpa nō caute ꝯpeſcit̉. ab iniꝗtate mensincauta deuorat̉: gͦ in ludo eſt pct̄m. ¶ Item criſo. Nondat deꝰ lude̓ ſꝫ dyabolꝰ. audi ꝗd ludentes paſſi ſunt. ſeditppl̓s comede̓ et bibere ⁊ ſurrexer̄t lude̓. gͦ lude̓ nō eſt ſinepct̄o. ¶ Item. xv. hiere. Nō ſedi in ꝯcilio ludentiū. ⁊ ſil̓riij. Tho. malū eſt gͦ lude̓. cū in oppoſito ꝑſone ille reddātur ꝯmēdabiles. ¶ Itē criſo. Nō ē nr̄m ride̓ ꝯtinue ⁊ frāgi ⁊ laſciuire. et loꝗtur ī ꝑſona xp̄ianoꝝ. gͦ xp̄iani peccātludēdo. ¶ Sil̓r dr̄ de riſu ꝑ hͦ qd̓ dr̄. vj. luc̄. ve vob̓ ꝗ nūcridetis. et. vij. eccͣs. Cor ſtultoꝝ vbi leticia. et dīc glo. vj.luc̄. docet ſtulticiā ridētibꝰ prudētiā flentibꝰ aſcribendā.