entiuꝫ. que dicūtur licita et illicita in ſuo genere oīa em̄aliquo mō ad legē mētis reducūtur. ſic̄ em̄ illd̓ qd̓ eſt cōſiliū in caſu pt̄ eſſe p̄ceptū. licꝫ nō ſit generaliter p̄cepiūſic etiā illud qd̓ nō expedit ꝓ temꝑe et loco dicit̉ illicitūli et nō ſit ſimpliciier illicitū.Articulus quartusUarto querit̉ vtrū merituꝫ ſit in agendo ẜmpſcīam. ſic̄ eſt demeritū in agēdo ꝯtra ꝯſcīaꝫ.Et videt̉ ꝙ nō. xiiij. ad ro. ſuꝑ illud. om̄e qd̓nō eſt ex fide pct̄m ē. glo. apparet ꝙ licet om̄e qd̓ nō ē exfide ſiue cōtra ꝯſcīaꝫ ſit pctm̄: nō tn̄ om̄e qd̓ ex fide ſiueqd̓ ẜm cōſcīam agit̉ eſt bonuꝫ. ex quo accipit̉ ꝙ nō om̄eqd̓ ẜm cōſcīam agitur eſt bonū. ¶ Cōtra fides dicit̉ eſſefundamētū operū et ſolū bonoꝝ. illud ergo qd̓ erit ex fide erit bonū. ¶ Ad qd̓ dicēdū ꝙ nō eſt ſil̓e in cōſtruendo et deſtruēdo. Qd̓ em̄ fit cōtra ꝯſcīam pct̄m eſt ſiue demeritoriū. nō tn̄ om̄e qd̓ fit ẜm ꝯſcīam eſt bonū et meritoriū. fieri em̄ ẜm ꝯſcīam eſt. cū credit̉ eē bonū quod fit.hoc aūt nō ſufficit ad eſſe bonū. mali aūt ſumꝰ ſufficiēsprincipiū: boni aūt nō ſumꝰ ſufficiēs principiū. ſumiturtn̄ equiuoce conſciētia. ſi em̄ dicat̉ conſcīa ꝓ lege mētisnr̄e. ẜm hoc qd̓ fit ẜm conſcīam eſt bonū. nō tn̄ ſequiturꝙ ſit meritoriū: meritū em̄ requirit gr̄am ad hoc ꝙ opꝰſit meritoriū. hoc aūt nō eſt niſi a deo. et ideo agere ẜmconſcīaꝫ nō ſufficit adeſſe meritoriū: licet ſufficiat adeſſebonum ẜm hunc modū. Si v̓o ꝯſciētia dicatur ẜm extēſionem vocabuli ad credulitatem de agendo vel nō agēdo. ẜm hoc nec agere ẜm cōſcīam ſufficit adeſſe bonumnec adeſſe meritoriū. agere v̓o cōtra cōſcīam ſufficit adeſſe malū et ad eſſe demeritoriuꝫ. deeſt em̄ vna conditioboni meritorij.Articulꝰ quintꝰAinto queritur vtrū in om̄i pct̄o ſit fieri cōtra cōſciam. qd̓ videt̉. In omī em̄ pct̄o actuali fit malū. de ip̄o em̄ primo motū dr̄ qd̓ nōTo hoc ago. et ita ꝯtra legē mentis agit̉. cui at̄ repugnatlex mētis repugnat conſcīa. ergo in om̄i pct̄o etiā veniali fit cōtra cōſciam. ¶ Cōtra om̄e qd̓ fit contra cōſcīamedificat ad gehēnam. ſꝫ edificatio ad gehennā nō fit niſiꝑ mortale pct̄m. ſolo em̄ pct̄o mortali ꝯſtituit̉ hō reꝰ gehēne. gͦ tm̄ ī mortali pct̄o fit ꝯtra ꝯſcīaꝫ. ¶ Preterea dīoapl̓s ij. ad ro. teſtīoniū reddēte ꝯſcīa cogitatōnū adinuice accuſantiū. ⁊ loꝗt̉ de malis. ſi gͦ hmōi accuſatio nō ēniſi de mortali. erit agere ꝯtra ꝯſcīam tm̄ ī mortali pct̄oet hoc videt̉ ꝑ hoc qd̓ dr̄ ſuꝑ illd̓ Tren̄. plorās plorauitin nocte. ſuꝑ quo dicit ꝑaſcaſius papa. maxilla aīe ē cōſciētia. conſcīa v̓o q̄ nouit pct̄a ſua. ſemꝑ debet fonte lacrimaꝝ irrigari. vn̄ dauid. pct̄m meū ꝯtra me ē ſꝑ. alit̓nō ē ꝗ ꝯſolet̉ eā. cū gͦ cōſolator dicat̉ ſpūs. ſcꝫ deficit ſpiritus. ſcꝫ cū nō ē hmōi fletus ī ꝯſcīa. hoc at̄ nō ē niſi vbieſt mortale pct̄m. gͦ mortale pct̄m tm̄ eſt illud qd̓ agituꝯtra cōſcīam. ¶ Ad qd̓ diendū eſt ꝙ aliud eſt agere cōtra ꝯſcīam. aliud p̄ter ꝯſcīam ē agere. Agit̉ ꝯtra: cuꝫ fitqd̓ ꝓhibetur fieri. vel nō fit qd̓ p̄cipit̉ fieri. ⁊ hͦ ē mortale pct̄m. Preter cōſcīam fit malū veniale. cōſcīa em̄ etſinouit eē malū nō tn̄ dictat ip̄ꝫ eē ꝓhibitū. ¶ Ad obiectūaūt in cōtrariū dicēdū ē. ꝙ licꝫ nō cōcordat ꝯſcīa cū veniali pct̄o. et ideo dicat̉ repugnare: nihilominꝰ tn̄ ẜm cōſcīam regulat̉ interiꝰ li. ar. circa p̄cepta et ꝓhibitōnes.et ideo nō dicitur tūc regnare peccatum. regnuꝫ em̄ peccati actualis et mortalis. et regnum conſciētie ſimul ſtare non poſſur¶ Nembrū quartuIcto de cōſenſu peccati in quo fit contraꝯſcīam. dicendū ē de ꝑplexitate cōſcīe. Etprimo querit̉ vtruꝫ ſit ꝑplexitas conſcīe.Secūdo attēdēdi ſunt caſus in ꝗbꝰ dr̄ eꝑplexitas cōſcīe. ¶ Primo ergo attendēdū eſt ꝙ triplex

eſt perplexitas. eſt em̄ ꝑplexitas intelligētie verboꝝ ſacre ſcripture. Eſt iterū ꝑplexitas cognitionis faciēdoꝝet vtraqꝫ poteſt eſſe in homībꝰ bonis. Tercia eſt ineuitabilitas peccandi. Prima ſoluit̉ ꝑ cōſideratōꝫ cauſaꝝdicendi in diuerſis locis ſcripture. intelligētie em̄ dictorum ex cauſis eſt aſſumenda dicendi. vt ⁊ hylarius. Secunda v̓o tollitur neceſſario vnctōne ſpūſſancti que docet de om̄ibus. Tercia v̓o ꝑ depoſitōem erronee conſcīede qua ad p̄ſens eſt intentio.Articulus primusUeritur ergo vtrū ſit hmōi ꝑplexitas. qd̓ videtur ꝑ hoc quod dicitur. xl. Iob. Nerui teſticuloꝝ eius ſunt ꝑplexi. ſuꝑ quo dīc gegeſtionem illius argumēta implicitis inuentiongantur. vt pleroſqꝫ ita peccare faciāt. quatenus ſi fortaſſe peccatum fugere appetant: hoc ſine alio peccati laq̄onon euadant. Et alibi dicit. argumenta machinationuꝫillius quo laxantur vt relinquant: eo magis implicant̉vt teneant. ex quo accipit̉ ꝙ aliquis poteſt eſſe perplexꝰerplexitate conſcientie. ¶ Contra nullus peccat in eouod vitare non poteſt. ergo non eſt ineuitabilitas peccandi. ergo non eſt perplexitas. ¶ Item perplexitas dicitur neſſitas peccandi aliquo modoꝝ. ſed nullus eſt intali ſtatu dum eſt viator quin poſſit obtinere gratiaꝫ. ergo nullus eſt in tali quin poſſit āmouere perplexitatem.ꝑplexitas em̄ opponit̉ gratie gratūfacienti. ¶ Pretereadr̄ in psͣ. Saluaſti de neceſſitatibꝰ aīaꝫ mrā. gͦ deꝰ ſaluata ncc̄itibꝰ miſerie. ſꝫ q̄ ē maior nccītas miſerie. ꝙͣ ꝑplexitas? gͦ deꝰ ſaluat a ꝑplexitate. ¶ Ad idē dīc aug. de nat̉aet gr̄a. ꝙ ex vitio nature nō ex ꝯditōe ſit peccādi nccītasaudeat homo atꝫ vt eadē nccītas nō ſit dicat deo: de neceſſitatibꝰ erue me. gͦ ſi homo inſtāter orat: eruet eū deꝰa neceſſitate peccandi. gͦ eruet eum a ꝑplexitate. ¶ Adqd̓ dicendū ꝙ duplex ē ꝑplexitas .i. dubietas ex qua dr̄ineuitabilitas pcti. ꝑplexitas ſcꝫ iuris et facti. ꝙͣtuꝫ adius nullus debet eſſe ꝑplexus. nullus em̄ eſt in tali ſtatuquin poſſit ab eo āmoueri dubietas iuris. ꝙͣtum aūt adꝑplexitateꝫ facti poteſt aliquis ex ꝓprio vitio eē ꝑplexꝰ.nde ſi primo abolitū eēt vitiū nō ſequeret̉ ꝑplexitas: ſꝫmanente in tali ſtatu pt̄ eē ꝑplexitas. et ẜm hͦ dīc greg¶ Ad illd̓ v̓o qd̓ dictū eſt de neceſſitate peccandi. dicēdieſt ꝙ ſi homo ingerit ſe in neceſſitatē nihilomīꝰ peccat.pct̄ꝫ eī poſſꝫ vitaſſe. Eſt at̄ duplex nccītas. Uno em̄ mōdicit̉ neceſſitas idem qd̓ ꝓnitas. et in hanc incidit hō ꝑprimū peccatū. Secūdo mō dicit̉ idē qd̓ ineuitabilitaset in hanc incidit homo ꝑ ꝓpriū vitiū dū manet ī voluntate peccādi. ſi tn̄ peniteat liberatur a ꝑplexitate. et fipatet reſpōſio. Scd̓m hunc modū intelligitur illud qd̓dicit̉ in psͣ. et qd̓ dicit̉ in li. de naͣ. et gra. liberat em̄ dn̄sa ꝓnitate aliqn̄ ita ꝙ nō deducit̉ ad effectū. Sil̓r ẜm ꝙneceſſitas dicit̉ ineuitabilitas pct̄i. ſi homo inſtāter peteret ꝓut deberet nō caderet in hmōi neceſſitatem. ꝑmittit tn̄ dn̄s hoīem cadere in hmōi neceſſitatem ꝑplexitatis. vt ſic confundatur homo ſuꝑ pct̄o ſuo. et reuertaturad dn̄m ꝑ penitētiaꝫ. aliqn̄ etiā nō caderet homo ī ꝑplexitatem ſed priꝰ peniteret. ſic̄ eſt de ſacerdote qui eſt ī voluntate peccandi mortaliter et celebrat vſqꝫ ad cōſecratōem. ſi conſecrat in tali ſtatu et ꝑcipit ſacramētū indigne: peccat mortaliter. Si v̓o nō ꝓcedit ad conſecrādūſcandaliſat aſſiſtentes ſcandalo grauiſſimo: Si v̓o ductus eſſet penitentia: conſecrare poſſet et non caderet inhmōi perplexitatem.¶ Articulus ſecundusEinde dicendum eſt de caſibus de quibꝰ vipetur accidere perplexitas conſcientie. Et eſtquedā ꝑplexitas circa oꝑatōes ſpūales quedam v̓o circa oꝑatōnes corꝑales. de perplexitate v̓o inoꝑationibus ſpiritualibus ponūt̉ caſus a magr̄is ꝙͣtuꝫad ſtatum prelationis. ſcit em̄ aliquis ſacerdos ꝙ aliqs