Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

dicit augu. Nihil adeo eſt veniale qd̓ fiat mortaleplacet. pōt eſſe cum aliquis diligeret aliquid venialiter. quia etſi inordinate ſub deo tn̄: progrederetur illainordinatio donec eſſet iam ſupra deum. tunc ergo ex veniali fieret mortale. quia illa placentia ſub deo vel īordinatio facta ſit ſupra deum. neqꝫ illa que ſupra deuꝫeſt fuerit aliquando ſub deo: ſed quia occaſionaliter velgreſſiue ꝓuentū eſt ab illa que erat ſub deo ad illamue eſt ſupra deū. quia ergo placere dicit quietionē voluntatis ſupra aliquid: ita intelligēda eſt autoritas. Nihil adeo veniale eſt quin fiat mortale dum placet. hoc ēdum quietatur voluntas: non ſuꝑ ipſum veniale. ſed ſuper illud ad quod veniale erat diſpoſitio. vt progrediēsex ipſo. Qd̓ autem obijcitur poſtea. omnia hec ſimulcongregata necant ⁊cͣ. dicimus nunꝙͣ intelligendumeſt venialia quotcūqꝫ ſint neqꝫ per ſe neqꝫ per ſuā multitudinem necare pn̄t quātuꝫ eſt ex ſe. quia tamē frequēter conſueuit cōcomitari aliquod mortale vbi tot fuerūtvenialia: ideo poteſt dici ip̄a necant ex adiuncto. ſimiliter poſſunt dici exterminare decoreꝫ faciei nr̄i. Uelpn̄t intelligi illa dici diſpoſitiue et non effectiue. vt dicatur extermināt .i. diſponunt ad exterminationeꝫ fieret mortale ſi vſqꝫ ad illud ꝑmitteret progredi. Ad illud qd̓ dicit aug. caue ne obruaris arena. dicimus ſimilitudinarie loquit̉ ibi. nec eſt ꝓpria ſimilitudo ex tototamē quia ad terrendū loquebat̉: maluit vti minꝰ ꝓpriaſimilitudine ꝙͣ inducere timorē reſpectu habūdantievenialiū. bene eſt ergo ſimilitudo ꝙͣtum ad hoc. in genere ſicut arena dicit̉ leuis reſpectu grandiū lapidum:ita veīale reſpectu mortalis. tamē eſt ſil̓itudo ꝓpriaquia arene multe ꝯgregate ex adiuncto ſed ex onereꝓprio pn̄t ſubmergere nauē. venialia aūt etiā ꝯgregat pn̄t ſubmergere nauem aīe nr̄e pondere ſuo: niſi fiatexitꝰ a genere venialis ſiue a ſpecie. Et eodē ſoluitur qd̓ dicit̉ poſt multa leuia faciunt vnū graue ⁊cͣ. dicimus nunꝙͣ manet eadem ſubſtātia ſubiecta trāſmutationi vt ex hoc fiat vel ex his. ſed ſemꝑ ꝙͣtum ad ꝓgreſſionē in mortale intelligēda ſunt illa. Qd̓ aūt obijcit̉ diſpoſitō pōt fieri habitꝰ dicimꝰ hoc eſt verū: ſed īde diſpoſitione ordinata ad habitum in eodem genere.vnde ſi ex veniali qd̓ erat ſicut diſpoſitio fit habitꝰ. hiceſt habitus exiens genus venialis. Membrum quartūUarto querit̉ de ꝓportione venialis peccati ad mortale. Et videt̉ ibi ſit ꝓportō delectatio peccati mortalis in infinitū excedit delectatōꝫ venialis. delectatō peccati mortalis ſit finita. finiti aūt ad finitū in eodem genere eſt ꝓportio. delectatio aūt mala alia delectatōnemala eiuſdem generis eſt. ergo peccatū veniale mortale erunt ꝓportionalia. Contra delectatio peccati mortalis eſt in p̄ferendo bonū cōmutabile deo vel equando.delectatio v̓o peccati venialis ē in bono cōmutabili ſubdeo. illicitę tamen. ſed nulla eſt ꝓportō peccati mortalisin quo p̄fertur vel equat̉ aliquid deo reſpectu venialis. Item peccato mortali debet̉ pena eterna. peccato veniali quātuꝫ eſt de ſe debet̉ niſi pena tꝑalis. pene aūttꝑalis ad eternā nulla eſt ꝓportio. ergo nulla eſt ꝓportōpeccati venialis ad mortale. Ad quod rn̄dendū. eſtaccipere comꝑationem peccati venialis ad mortale ẜmip̄am delectatōeꝫ. ſic pōt eſſe ꝓportōnabilis ẜm modūdelectatōis qui eſt ſupra deū ſub deo. ſic eſt ꝓportio. itē nec rōne reatus qui ſequit̉ ad hunc moduꝫ. Etper hoc poteſt patere qualiter ad obiectum eſt reſpōdēdum. Prima em̄ ratio procedit ẜm ip̄am ſubſtantiā delectationis. prout finita eſt ip̄a delectatio egrediēs a voluntate rationali. Due conſequentes rationes in cōtrarium accipiuntur ẜm modum vel reatum in proportionalem.

MembrūquintūUinto querit̉ radice venialis pct̄i. Etritur ſi illa radix ſit libido. videt̉. libidoem̄ ſicut dicit aug. eſt improba voluntas.ex volūtate īproba ꝓcedit veniale peccatum. ergo libido eſt radix venialis peccati. Iteꝫ augu. in ypono. Omne qd̓ male libet libido eſt. ſed veniale eſt male libitū. ergo reducit̉ ad libidinē tanꝙͣ ad radicem. Contra augu. in li. de mendatō. libido eſt appetitus animi quo eternis tꝑalia p̄ponunt̉. ſed nullū veniale a tali radice ꝓcedit. ergo libido eſt radix venialis.peccati. Ad quod dicimꝰ ſicut vult augu. xiiij. de ci.dei. libido tripliciter pōt dici. Uno em̄ modo pōt dici libido omnis inordinata ꝯcupiſcentia ſiue ſit reſpectu venialis ſiue mortalis. de hac verū eſt eſt originaliin nobis. Alio aūt modo dicit̉ libido nōſolū inordinata ꝯcupiſcentia alicuiꝰ: ſed etiā inordinata cōtra deum.Tercio aūt modo dicit̉ ẜm appropriat̉ libido ad inordinatā concupiſcentiaꝫ ẜm vim generatiuam tm̄. ẜmdicit augu. originale peccatū tranſmittit ad poſteros ꝓpagatio ſed libido. Primo ergo modo dicta libidine pōt eſſe radix. nōſolū mortalis ſed etiaꝫ venialis. ſecundo aūt modo radix eſt mortalis tm̄ veīalis. ꝯuenit ei p̄dicta diffinitō aug. primo modo. Nlembruꝫ ſextuExto querit̉ in quo veniale peccatū ſitꝙͣ in ſubiecto. In. ij. ſen. diſ. xxiiij. c. nūc ſuper eſt. videt̉ ẜm diſtinctōeꝫ aug. in ſenſualitate habeat fieri veniale. ſumit̉ abip̄o augu. in. xij. de tri. In ſup̄ma aūt ꝑte rationis ſemꝑmortale. In inferiori aūt ꝑte ratōnis aliquādo ꝯtingitveniale aliquādo mortale. Sed obijcit̉ qm̄ ſicut dictūeſt ſupra. ꝯtingit ẜm ſup̄mā ꝑtē ratōnis ſurreptōeꝫ male cogitare de corꝑe xp̄i. ꝯſtat aūt hoc mortale non debet dici. ergo in illa ſup̄ma ꝑte ratōis poterit eſſe veniale. Item ꝓuerb̓. xxiiij. Septies in die cadit iuſtꝰ. glo.ibi de leuibꝰ peccatis agit. ſine quibꝰ hec vita ducit̉ ignorātiaꝫ em̄. vel obliuionē. vel ꝑſurreptionē. perneceſſitatē. fragilitatē carnis. ſingulis diebꝰ vel inuitivel nolentes peccamꝰ. ſi ergo leuia ſunt peccata que perignorātiaꝫ vel obliuionē vel ſurreptionē fiunt aliqn̄ hec pn̄t incidere in ſup̄mā ꝑtem ratōnis. videt̉ non hoc diſtinguet̉ veniale a mortali: non poſſit venialeincidere in ſup̄mā ꝑtē ratōnis. Qd̓ ꝯcedimꝰ dicētes.y reuera bene pōt eſſe in ſup̄ma ꝑte ratōnis. ſicut ſi pergnorātiā. eiꝰ ad qd̓ tenebat̉: ſed alicuiꝰ facti. vel perſurreptionē vel aliquid hmōi ad qd̓ deberet: velit velcogitet. Dicimꝰ ergo diſtinctio venialis a mortaliſolum attendēda eſt ex differentia potentiaꝝ vel portionum in quibꝰ ſunt. īmo etiā ex ꝓprijs generibꝰ actuum.vnde in quodā genere actus pōt eſſe veniale in qualibetꝑte. ergo dicit aug. habet̉ in ſenten. ſicut p̄dictūeſt. dicit comꝑando peccatū humanū ad peccatū pͥmoꝝparentuꝫ. vt ſicut ibi fuit ſerpens qui peccauit. mulier que peccauit. vir qui conſenſit guſtauit. tūcpletum eſt totaliter peccatum illud: ita in nobis eſt ſenſualitas ꝓportionata ſerpenti. quia hec minime peccat.Portio inferior rationis mulieri que credidit ſerpentique ꝯſentit carni ſiue ſenſualitati. ſuperior v̓o pars ip̄iviro que cum conſentit ad actum cōſumatum eſt pctm̄. ergo iſta diſtinctōe vult dicere augu. cuicūqꝫ actuiillicito conſentiat ꝑs ſup̄ma ideo ſit illud mortale. ſꝫ loquitur ẜm vires vel potētie vel portiones ip̄iꝰ aīe. ratione ſue perfectōnis. magis aꝑte ſunt ad hoc vt ex ip̄iseliciatur mortale vel veniale ratione ſue imperfectōnisvnde ſi alicubi erit veniale hoc maxime erit in ipſa ſenſualitate. Si aūt mortale erit in ſup̄ma parte. non quiaſemꝑ ibi ſit quilibꝫ actus illicitꝰ mortale: ſed quia ſi ali-