Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

obiectū dicendum. duplex eſt denominatio forme .ſ. etpriuatōnis. forma v̓o que denominat cōtrariatur eiquod ab ip̄a denominatur: ſed priuatio que denominatpōt cōtrariari ei quod ab ip̄a denominatur .ſ. ip̄i priuaīinuendo.to et diminuens. d Articulus quintusUinto queritur vtrū bonū nature quod minuitur per malum. ſit finitū vel infinitū. Sꝫ ſit finitū accipitur ex hoc. omne bonumcreatū ē finitū. ergo illud bonū quod diminuitur permalū ſit creatū. illud erit finitū. etſi eſt finitum finitumē in diminuēdo. cum em̄ diminuitur. aliquid eius tollit̉ergo in fine nihil remanebit. cuꝫ finitum habeat partesfinitas. ergo bonum nature quod recipit diminutōnempoteſt vſqꝫquaqͣꝫ tolli. Preterea. ſi eēt infinitū aut eētinfinitū magnitudine. aut virtute: ſꝫ infinitū virtute eſtſolus deus. infinitū v̓o magnitudine nihil eſt. ſicut obijcitur in naturali ph̓ia. ergo bonuꝫ nature quod recipitdiminutōnem eſt infinitū. ſi dicat̉ ſit infinitūduratōne. qualiter ſtare poteſt exiſtente diminutōnetinua. in omni parte diminutōis aliquid eius minuatur. ergo tandē de nominetur ad hoc vt nullla pars eiꝰremaneat. et ita duratio eius ceſſabit. ergo eſt infini duratōe. Forte dicetur. licet ſit bonū finitū ſemꝑtam̄ ꝑmanebit. quia eſt cōtinua diminutio ſed ſtabitad aliquod quod poteſt diminui. Cōtra. poſſibile eſtmalum culpe magis magis creſcere. ergo poſſibile eſtcorruptōnē maiorē maiorē. ſed quantū creſcit corruptio tantū minuit̉ bonū. ſed corruptio habet ſtatumin aſcendendo ſicut nec malum culpe. quin poſſit maior manēte eo quod corrūpi poteſt. ergo diminutio boniſimiliter ſe habebit in deſcendēdo. eius aūt nature ē totum bonum habitudinis. qua em̄ ratōe vna pars habitudinis poteſt minui eadē rōne alia. ergo erit ſtatusin diminuēdo. dum aliquid illius boni remaneat. neceſſe eſt ergo illud bonū ſit finitum ī fine omnino tolli. aūt ſit bonū infinitū ī diminuēdo ſic on̄dit̉. malum em̄ eſt corruptio habitudinis naturalis. ſed habitudo illa naturalis ſemper manet manente ip̄a naturaanime ſed natura anime eſt īmortalis ergo bonū habitudinis ratōne alicuius ſubiecti ſemper remanebit. pōtex alia parte eſſe cōtinua corruptio. eſt cōtinua corruptio. ſemꝑ eſt alicuius boni diminutō. ergo bonū habitudinis naturalis ē infinitū in diminuēdo. Itē dicitig. in ench̓. Si corrumpi deſinet. nec vtiqꝫ bonū haere deſinet quo naturaꝫ poſſit priuare corruptio. ꝙͣſi penitꝰ totā qͣꝫ cōſumpſerit. ideo nullū bonū inerit. ꝗanec vlla natura erit. quo circa bonum conſumere corruptio poteſt niſi cōſumēdo naturā. ex quo accipitur. ſihabitudo naturalis deſinit corrūpi. nec deſinit habaliquod bonū quod corrūpitur. ita erit bonū. habitudinis naturalis infinitū in diminuēdo. Ad quod dcēdū bonū habitudinis naturalis dicitur vno modofinitū. alio infinitū. dr̄ em̄ finitū virtute eēntia.quo dr̄ deus infinitū. ſed propter hoc eēt finituꝫin diminuēdo vt ꝑueniat ad omnimodā ablatōem. neceſt dicere tantū diminuat̉ quin poſſit amplius diminui. ſed ad omnimodā corruptōem deuenitur naturaip̄ius anime manēte. Dicit̉ aūt alio infinitū quod ēper modū infiniti diminutōne. hoc proprie dicitur infinitum diminutione. ẜm hunc modum bonum habitudinis naturalis dr̄ infinitū. em̄ tantū diminuỉquin amplius poſſit diminui. ſed dr̄ infinitū virtutequia tante ē potentie amplioris. aſcendere ergopoteſt ſed deſcendere poteſt. aſcenſus aūt determinaturquia magnitudo boni creati eſt determinata. deſcenſusv̓o ē indeterminatus. quia licet tendat ad nihilū diminuēdo. tam̄ fiet omnino nihil aliquādo. Per dicta pōt ſolui quod primo obiectū eſt. cōcedendū em̄ ē.ſit bonū creatū. finitū ē ī magnitudine virtutis. vt ſit

tanta maior. Ad ſecūdū v̓o obiectum dicendum. nec magnitudine nec virtute ē infinitū ſed duratōneeo ſemꝑ aliquid habitudinis naturalis ꝑmanet. manēte ip̄a natura anime. ſed hoc infinitū duratōne habet ex ſe. ſed ex ip̄a anime natura. habet etiā ex hoc ſicut corpus dicitur infinitū diminutōne manēte natura corporis: ita hoc bonū habitudinis naturalis infini eſt diminutōne. manente natura ip̄ius anime. ſtat tn̄aliqn̄ diminutio ẜm ſtat ml̓titudo vel magnitudo peccatoꝝ. Et ſi dicat̉ bonum habitudinis ſit finitumbonū. habet partes finitas: et ita aliquādo ſtabit diminutio. Dicendū ē proprie dicitur habere partes ſꝫmethaphorice. ſicut dicit̉ de albedine ẜm recipit magis et minus. albedo aūt ī diminutōne habet terminuꝫip̄am albedinis corruptōnē. bonū aūt habitudinis naturalis ex illa parte qua diminuitur habet finē. Necdicitur finitum in partibus metaphorice dictis. cumem̄ aliquid eius tollitur. adhuc eius aliquid remanet. ſic in infinitū diminuēdo. aūt dicitur finituꝫ habere finitas partes. hoc attēditur in finito ẜm quātita. bonū autē habitudinis naturalis eſt finitum ẜmquātitatem. nec infinitū. magnitudinem que corporidebetur habeat. ſed dicitur finitum eēntia virtuteſicut creatura. ſed finitū remiſſione quin ampliꝰ poſſit remitti. Utrū aūt finitū dicatur intenſione vt tantum bonū ſit quin poſſit melius. ſic ſermo de bono volūtario: alterus eſt cōſider Nembrum ix.Ono vltimo queritur vtrū malū ſit cauſa alicuius. ſi eſt cauſa: cuius vel quodicatur cauſa: ẜm quē modū. aūt noſit cauſa alicuius videt̉. quod em̄ eſſe nonhabet. nec cauſalitatem que eſt diſpoſitio cōſequens eſſeſed malum ībet eſſe ſicut ſupra habituꝫ ē. ergo neccauſalitn. cum cauſſit diſpoſitio cōſequens eſſe. ſicutaret ī diuiſione entis. Preterea dicit dyoniſiꝰ in li. de di. no. Malū eſt ſine germine vacuuꝫ et oꝑans. ſed qd̓ ē hmōi eſt alicꝰ. malū ē alic Itē in eodē dyo. Malū ẜm malū. nullam ſubſtantieneratōneꝫ facit. ſed quod nullā facit generatōam autneꝫ vel ſubſtātiaꝫ. eſt cauſa alicuius. ergo malumeſt cauſa alicuiꝰ. Iteꝫ om̄is aūt eſt efficiens aut formalis aut materialis aut finalis. Sed maluꝫ ſicut dicit aug. in li. de ciui. dei. eſt cauſa efficiēs. Nec ē cauformalis. malū em̄ eſt priuatio forme. ergo habet ratōneꝫ forme. ergo nec cauſe formalis. Similiter non eſtcauſa finalis. eſt em̄ priuatio finis. Nec eſt cauſa materialis. alteruꝫ em̄ eſt quod priuatur ip̄a priuatio. ẜm priuatur ad cauſam materialē reducitur. ſubiectū em̄ad cauſam materialē pertinet ſiue ad materiā. Pretrea. priuatio nata eſt fieri in aliqno ſuſceptibili. ſed ſuſceptibile dicitur materia. malū v̓o priuatio. ergo malūnatum eſt fieri in materia ē ip̄a mat̓ia. Itē dyo.in li. de di.. multū murmurat ī materia malū ẜm ē materia. etenī ip̄e ornatꝰ forme ſpeciei habꝫ participatōeꝫ ſed malum habet. ergo malū eſt materia. quō etiaꝫ materia maluꝫ ſiquideꝫ em̄ eſt. nihil ē. Exhis arguitur malū eſt in aliquo genere cauſe ita eſt cauſa. Itē dyo. in li. de di. no. Malū ẜm ma nullius eſt generatiuū aut nutritiuū aut totaliter effectiuū. aut ſaluatiuū. ergo malū eſt cauſa alicuius.¶Ꝙ autē malum ſit cauſa alicuius habetur a dyo. ī li.de di. no. hoc ē boni virtutis ſuperexcellens magnitudoquia priuata et ſuimet priuatōem poſſe facit ſed quodhabet poſſe cōſequēter poteſt agere. et quod poteſt are. alicuius poteſt cauſa. ergo maluꝫ alicuius pōt cauſa. Item malum eſt cauſa pene ſicut dicitur..ſap̄. iniuſta eſt mortis acquiſitio. ſed quod eſt cauſane. eſt cauſa alicuius. cum pena iuſtuꝫ ſit. et ita aliqꝫſit. ergo malum eſt cauſa alicuius. Item aug. ī li. de