¶ Nembrum ſecundumDſecūduꝫ quo queritur. cū ſint plures ꝑtes motiue. penes quid accipiat̉ diuiſio.¶ Ad qd̓ dicēdū ē. ꝙ cū in generali oīs vismotiua rōnalis diuidat̉ ꝑ imꝑatiuā. ꝯſiliatricē et affectiua. vt in hoc on̄datur quedā trinitatis ſimilitudo in ꝑte motiua. et vnaqueqꝫ haꝝ differētiaruꝫſubdiuidat̉. Quedā eī diuiſio accipit̉ ex ꝑte īꝑatiue. q̄dā ex ꝑte cōſiliatricis. et quedā ex ꝑte affectiue. Ex ꝑteimꝑatiue. illa que ꝯtinet liberū arbitriuꝫ ⁊ ſindereſimNā imꝑatiua aut ē ẜm directōꝫ nat̉e aut rōnis. Scd̓mdirectōem rōis liberū arbitriū. ẜm directōeꝫ nature ſinderiſis. vel aliter. imꝑatiua. aut ē determinata ad vnuꝫ⁊ dr̄ ſinderiſis. aūt ē poteſtas oppoſitoꝝ ⁊ dr̄ liberū arbitriū. Ex ꝑte v̓o cōſiliatricis accipit̉ diuiſio ẜm ꝙ accipitur rō cōſulendi ex ordinatōe recta. ad ſuperna bonavel ad inferiora bona. et ẜm hoc dicitur portō rōis inferior vel ſuꝑior. Ex ꝑte v̓o affectiue cū dr̄ alia volūtastheliſis. alia buliſis. hoc ē. alia ē natural̓ volūtas. aliaelectiua ſiue deliberatiua. vt naturalis volūtas rn̄deatſinderiſi. deliberatiua v̓o libero arbitrio. Quedā v̓o ſumūtur ex ꝑte ꝯſiliatricis ſimul et affectiue. et hͦ dupliciter. ẜm ꝯueniētiam quā habet aīa rōnalis cū angelo. etẜm hoc diuiditur ꝑ intellectū practicū ⁊ vim appetitiuāvel ẜm ꝙ ꝓpriū ē aīe rōnalis. ⁊ ſic diuidit̉ ꝑ rōnalē ꝯcupiſcibilē ⁊ iraſcibilē. ¶ Dicēdū ē gͦ de libero arbitrio etſinderiſi primo q̄ ſe habēt ꝑ modū potētiſſimi in aīa. etita ꝑ modū p̄ſidētis et imꝑantis. Ꝙ aūt liberū arbitrium ſe habeat ꝑ moduꝫ p̄ſidentis ⁊ inꝑantis habetur abeato bern̄. ī li. de libe. arbi. liberū arbitriū ſuo conaturp̄eſſe corꝑi. ſicut p̄eſt ſapiētia orbi. attingens a fine vſqꝫad finē fortiter. imperas .ſ. ſingulis ſenſibꝰ ⁊ actibꝰ tapotēter. quatenꝰ nō ſinat regnare peccatū in ſuo mortalicorꝑe. ¶ Similiter ꝙ p̄ſidet ſinderiſis in ſuo genere. pōthaberi. ſicut em̄ aquila ſuꝑfertur alijs. ſic et ſinderiſis īſuo genere ſuꝑfertur alijs. In primis ergo querit̉ de libero arbitrio. et deinde de ſinderiſi. ⁊ ad illa cetera referamus. ¶ Circa liberū arbitriū querūtur plura. Prīoan liberū arbitriū ſit aliquid in rerū natura. Secundoquid ſit. Tercio in ꝗbꝰ ſit. Quarto vtrū ſit equaliter inoībus habētibꝰ liberū arbitriū vel nō. Quīto vtrū amiſſibilit̓ vel inamiſſibilit̓ ſit ī ill̓. Sexto r̄ſpectu qͦꝝ actuūſit. Et ſi ſit illd̓ penes qd̓ attēditur meritum vel demeritum.¶ Queſtio. lxxij. de liberoarbitrio ẜm ſui ſubſtantiam.Onſiderādo itaqꝫliberū arbitriū primo ẜm ſui ſubſtātiQuerit̉ ſi ſit aliqd̓ in reruꝫ natura. Etrn̄detur ꝙ ſic. ¶ Cōtra qd̓ ſic obijciturUidet̉ em̄ ꝙ nō ſit libe. arbi. ẜm ꝙ ē flexibile. Hiero. em̄ ſic arguit. Deus ē bonus volūtate. etfecit hoīem ad imaginē ſuā. gͦ fecit hoīeꝫ bonū volūtateSi hoc ſeꝗtur. gͦ ſimiliter ſequit̉ ex alia ꝑte. Deus n̄ pōtnō eē bonus. et fecit hoīem ad imaginē ſuā. gͦ fecit eumtalē. qui nō pōt nō eē bonus. gͦ nō ē in eo flexibilitas liarbi. ad oppoſita. et hec ē libertas de qua loquimur. gͦ n̄hꝫ libertatē. ¶ Itē melior ē potētia faciēdi bonū. que eſtimꝑmixta potētie faciēdi malū. ꝙͣ illa que ſe hꝫ ad vtrūqꝫ .ſ. ad poſſe face̓ bonū ⁊ malū. qd̓ patet. qꝛ talis potentia ē in deo. Si gͦ oīs inuidia religiata ē a ſummo bonocū talis potētia ſit nobiliſſima. ⁊ coīcare eā potuit. commuīcauit eā rōnali creature que ē ad imaginē ſuā. ergorōnalis creatura habet potētia faciēdi bonū imꝑmixtūpotētie faciēdi malū. gͦ nō ē in ea liberū arbitriū ẜm ꝙ ēflexibile ad bonū ⁊ malū. ¶ Itē ſi nō eēt aliqua creaturain vniuerſo. que talē habe̓t potētiā vt poſſet face̓ bonuꝫ⁊ nō poſſet facere malū. incōpleta eēt vniuerſitas crea-
turaꝝ. cū deus talē poſſit facere creaturā. gͦ ē aliqua tal̓.ſꝫ ſi aliqua ē talis. hoc ē creatura rōnalis. gͦ creatura rōnalis nō habet flexibilitatē ad bonū et malu. gͦ nec libertatē ẜm ꝙ hic loquimur de libertate. ¶ Cōtra. dama. oēgenerabile vertibile. aīata v̓o ⁊ irrōnabilia vertūtur ẜmcorꝑales alteratōes. rōnale v̓o ẜm electōeꝫ. et ꝯtemplatiuū ẜm excogitatōem. actiuū v̓o ẜm ꝯſiliū: relinquituꝙ rōnalis creaturā vertibilis ē ẜm electōem. ⁊ hoc ē flexibile ẜm liberū arbitriū. gͦ in ea ē liberū arbitriū flexibile. ¶ Itē bern̄. tolle liberū arbitriū nō erit qd̓ ſaluet̉. tolle gr̄am nō erit vn̄ ſaluet̉. ſꝫ rōnalis creatura ordinata ēad ꝑticipatōem p̄mij. ⁊ meritū ē an̄ premiū. ⁊ prīcipiummerēdi an̄ meritū. gͦ ſi prīcipiū meriti ē liberū arbitriuꝫliberū arbitriū ē in hoīe. ¶ Itē aug. in li. lxxxiij. q. Melior ē hō qui volūtate ꝙͣ qui neceſſitate bonꝰ ē. volūtas ergo libera hoī danda fuit. ¶ Rn̄ſio. ꝯcedēdo ꝙ liberū arbitriū ẜm ꝙ ē flexibile ad bonū ⁊ malū. ſit ī creatura rōnali. ¶ Ad hoc qd̓ obijcitur. ꝙ cū deus ſit neceſſe bonus⁊ homo ſit ad imaginē et ſimilitudinē dei. erit neceſſitate bonus. ⁊ ita nō habebit liberū arbitriū ⁊cͣ. Dicēdumꝙ nō ē ſimile. ſꝫ bene tenet. deus eſt volūtate bonus ⁊ fecit hominē ad imaginē ſuā. que fecit eū voluntate bonūꝗa creatura cū ſit ex nihilo creata vertibilis ē. ⁊ ita oppoſitōem habet ad neceſſitatē. qꝛ neceſſitas ē ex ꝑte ꝑfecipotētie. ⁊ ita ſolum in deo. nō in creatura cū ibi ſit defectus potētie. et iō nō ſequitur. ꝙ ſi deus ē neceſſario bonus. ꝙ hō exiſtēs ad imaginē eius ſit neceſſario bonū¶ Ad aliud dicēdum. ꝙ verū ē ꝙ deus potuit ꝯferre alicui creature potētiam determinatā ad bonū. ſꝫ hoc nō ꝑnaturā ſꝫ ꝑ gr̄am. nulli em̄ creature pōt ꝯferre. ꝙ habeatpotētiam flexibilē ad bonū et nō ad malū ꝑ naturā. niſidicat̉ natura illud qd̓ dat̉ hoī a prīcipio. licet nō ſit d̓ eīip̄ius. Cauſa aūt quare nō pōt ꝯferri hoī ꝑ naturaꝫ ē. ꝙvertibile ẜm naturā cōſequit̉ de neceſſitate eē creature.Un̄ ſicut nō pōt cōferri hoī. ꝙ eius natura nō ſit creataita nō pōt cōferri hoī ꝙ nō ſit vertibilis. ſꝫ ſolum ꝯfert̉ flio qui ꝓcedit ab ip̄o ī ydemptitate nature. cōfert̉ tn̄ creature ꝑ gr̄am. qd̓ nō pōt habere ꝑ naturā. ¶ Ad alid̓ dicēdū ꝙ nō ſequit̉. ꝙ ſi hoī nō cōfertur potētia determinata ad bonū ẜm naturā. ꝙ ſit incōpleta vniuerſitas creaturaꝝ. ſꝫ illud forſitan ſequeret̉. ſi ao mō nō cōferret̉ei .ſ. ꝑgratiam¶ Queſtio. lxxiij. Quid ſitliberum arbitrium.Eindequeriturad ſit liberū arbitriū. Et hͦ ſubdifferētia. Prīo quid ſit ẜm rem. Secūdo quid ſit ẜm diffinitōem. Teccio ꝙſit ẜm nomē. ¶ Circa primū q̄rit̉ prirquid ſit genere vtꝝ potētia vel habitus. ¶ Secūdo ſi ſitpotētia. vtrū ſit potētia vna vel multe. Tercio ſi ſit vnapotētia vtrū ſit rō vel volūtas vel potētia.¶ Articulus primusIrca primū ſic obijcit̉. Bern̄. liberū arbitriūē habitꝰ. Itē ꝙ potētia nat̉alis exeat ī actuꝫhabet ex eo. ꝙ porētia ē: ſꝫ ꝙ facile ereat. babꝫ ex habitū ſuꝑaddito: gͦ cū liberū arbitriū defacli exeat ī actū. videt̉ ꝙ ſit habitꝰ. ¶ Itē aug. in enche. Homomale vtēs libero arbitrio ꝑdit ſeip̄m: ſꝫ cōſtat ꝙ potetianō ē āmiſſibilis. gͦ nō ē potētia. ¶ Itē potētia nō recipmagis et minꝰ. niſi rōe inclinatōis ad actū ⁊ hoc ē ꝑſbitu. gͦ cū lib. arbi. recipi at magis et minꝰ. qꝛ liberiꝰ ē invno ꝙ in alio. liberū arbitriū nō erit potētia ſꝫ habitus⁊ planū ē ꝙ nō ē paſſio. ⁊ quicꝗd ē ī aīa ſicut dic phuchabitꝰ vel potētia vel paſſio. ⁊ nō ē potētia vel paſſiogͦ ē habitꝰ. ¶ Cōtra Bern̄. aīa hꝫ tres potētias naturaſs .ſ. rōnabilitatē. volūtatē. facultatē. ⁊ hacter ſibi invocat liberū arbitriū. gͦ liberū arbitriū ē potētia. Ite