Druckschrift 
2 (1481) Tabula tractatuus hui[us] secūde ptis sūme alexādri
Entstehung
Einzelbild herunterladen
 

Queſtio.lxx.

ſponſio eſſꝫ ad hoc dicit̉. maſculū et femīam fecit eosid ē. ẜm corpus ade materialiter. ex quo poſt formauitcorpus eue. vel fecit hoīem ad hoc vt eſſet maſculus femina. et illa genꝰ hūanum multiplicaret̉. Aliꝗ dicibant aīma vtriuſqꝫ erat creata in oꝑe ſexte diei. vt eētſenſus. maſculum et femīam fecit eos .i. aīmas cōdidiad imaginē ſuam tam maris ꝙͣ femīe. corꝑa v̓o poſt formata ſicut recitat ſcriptura. Sꝫ tūc querit̉. quaredictū eſt. de eua ſicut de adam: de adam em̄ dicit̉. formauit hoīem de limo terre et inſpirauit ⁊cͣ. de eua v̓o nihil dicitur quo ad cōiunctōem aīme corꝑe. Si v̓oma eue eſſet ſe primo creata. et poſt ſuo corꝑi cōiūcta.videret̉ ſil̓r dicēdū: aūt ſil̓r eſt dictū. aliter videturratio ex ꝑte eue et ex parte ade. Mihi veriſimiliꝰ videt̉ẜm primū modum dicenduꝫ. ſaluo tn̄ iudicio meliorisententie. Nembrum terciuꝫ principales queſtionis.¶Dmembrū terciū huiꝰ qōnis vbi agit̉ deaīabꝰ alijs. Si habeāt materiā corꝑalemde qua fiāt. Circa q̄rit̉ prīo de aīabusgetabilibꝰ ī plātis. Secūdo de aīabꝰIenſitiuis in aīalibꝰ. Tercio et prīcipalit̓ de aīabꝰ rationabilibꝰ. Fuerūt em̄ quidā dixerūt aīaꝫ eſſe ex aīa.ſicut corpꝰ ex corꝑe eſt. et hoc extendebāt ad aīaꝫ rōnalēſedalijs dicetur prius.Articulus primus.Uod auteꝫ aīa ex aīma ſit. videt̉ in plantis in quibuſdā aīmalibꝰ. deſcindit̉planta a planta ſiue ab arbore. corpꝰ deciſuꝫ eſt ſine aīma: ſic̄ ergo ꝑs corꝑis deſcindit̉ a toto corpore. ita aīma ꝑtis corporis erit ex aīa totius corporis. Preterea. ſi totū corpus arboris fuit aīatū. aīma ētotū corpus. ſic̄ forma imp̄ſſa: ſꝫ forma imp̄ſſa recipit diuiſionē ẜm diuiſionē corꝑis. aīma erit ex aīa. Preterea. ſuppoſito aīma diuidat̉ partes. erit ī qualibet ꝑte. facta deciſione. erit tota in ꝑte deciſa. totaī eo a ſit deciſio ſiue ſeꝑatio: ergo ꝑs deciſa ſitmata niſi hoc fuit in corꝑe tota. erit aīa ꝑtis originem ſumēs ab aīma totiꝰ. Preterea. in rebꝰ que fiuntẜm naturā ignis ē ex igne. dicimꝰ formā in generatoigne eſſe ex forma: gignētis natura em̄ ē principiū ex ſimilibꝰ ſil̓ia ꝓducēdi. a ſimili. hec ꝓductio ſit ẜm naturā. diceret̉ aīa ex aīma eſſe. Cōtra arguit̉. aīaeſt ex aīma ſꝫ tm̄ aīatū ex aīato: et primo ꝓbat̉ aīadiuidit̉ diuiſionē corporis. nec ſeip̄am. Solū em̄ illud qd̓ hꝫ partē extra partē diuidi pt̄. qd̓ hꝫ parteꝫextra partē nec ſe nec accidēs. p̄t diuidi nec ſeubſtātia incorponec accidens: ſed aīa eſt hmōi. ſitrea. pt̄ diuidi nec ſe nec per accidēs. Forte dice̓taliquis. habet pr̄atem extra ꝑtem ẜm accidēs. cuꝫ ſitactus corꝑis inſeꝑabilis a corꝑe. Cōtra ſit actꝰ corporis eſt in ſingulis ꝑtibꝰ ẜm diuerſas partes ſubſtantie ſue. ſꝫ totaliter ẜm ſui ſubſtātiaꝫ. qꝛ tota ē ī qualibet ꝑte ſui: diuidit̉ ẜm ꝑtes accidēs. eo ē actꝰcorꝑis: ergo aīa diuidat̉ per ſe vel per accidens inpartes. eſt ſui multiplicatiua. ergo aīma non erit exaīma. Preterea. in āguilla et hmoi corporibꝰ. diuiduntur. dicitur aīma eſſe ex aīma. ſed compoſitumquod eſt diuiſibile in potētia. eſt diuiſū actu: totuꝫeſſet aīatū anteꝙͣ decideret̉. eſt ibi. niſi multiplicatioactu eius qd̓ fuit prius in potētia. et eſt aīma ex aīa.Item aīma erat vna ẜm ſubſtātiā ī capite anguille. etin cauda et ſimiliter in prīcipali parte plante et ſecūdaria: ergo cum diuiſa eſt cauda a capite. nec noua ſubſtātia anime ibi fiat: neceſſe erit vna ſubſtātia anime ſitin cauda deciſa et in capite a quo ſeparat̉: ergo dicet̉ aīma ſit ex aīma. ſꝫ vna multe: qꝛ eſt in diuerſis ſb̓ſtātijs: nūquid ſil̓r eſt vnū generat̉ ex altero. vt plāta ex

plata. et aīmal ex aīmali. Ad qd̓ dicendū eſt. diuiſio corporis aīmati ī partes actu ſeparatas. facitaīa ſit ex aīma. nec vnū aīmatū ſit ex alio vel de alio:ſed qd̓ eſt multū in potentia. iam ē multū in actu. aīavna ē multoꝝ. et multe per accidens. ſicut in diuiſionanguille cōtingit in corporibꝰ anuloſis: ſꝫ ſecus ē ī hisque fint per generatōem. ibi em̄ ē dicere aīatū ex aīato eſt. et multe ſūt aīme ẜm illud ſunt ẜm illd̓ ſūtactus: qꝛ aīatū pt̄atem habet multiplicādi in ml̓tiplicatione ſui ſuſceptibilis naturalit̓. differt aūt in parte hecmultiplicatio. ab illa que ē ī formis corporalibꝰ. vt igneitate. qꝛ ibi forma ſequit̉ diuiſionē materie vtroqꝫ modovt poſſit per ſe ſubſiſte. hic at̄ niſi vno vt ſimplicit̓ſb̓ſiſtet: em̄ cauda pt̄ per ſe ſubſiſtere in aīmatōe licetad horā: ignis v̓o diuiſus per ſe pt̄ ſubſiſtere. Preterea. igneitas partem habet extra partem in igne. vndeet maior dicitur in maiori igne. etiā mīor in mīori: aīmav̓o ſic. neqꝫ em̄ habet partē extra partē. neqꝫ ē maiorin maiori neqꝫ mīor in mīori. In hoc aūt ē cōueniētia.vtrobiqꝫ eſt ſimiliū de ſimilibꝰ ꝓductio. Unde aīatumdicit̉ ex aīto: aīma v̓o ex aīma ita ꝓprie dicit̉: qd̓ ſi diceretur in plantis et quibuſdā aīalibꝰ. tn̄ dicereturin omnibꝰ. nullatenus aūt in homīe ſicut infra oſtendetur ⁊cͣ.Irticulus ſecundusEcundo ꝓcedendum eſt ad inquiſitōꝫ originis aīme in aīmalibꝰ. que fiūt ex putrefactione ſic̄ in vermibꝰ. Dixerūt em̄ quidā. corpora celeſtia inducūt aīam ſenſibilē ī hmōi aīalibꝰ. Alijv̓o dixerūt ſpūales ſubſtātie mouēt corꝑa celeſtia:inducūt illā in hmōi corporibꝰ. Tercij v̓o dicūt a deoeſſe creatā. Primi v̓o inducūt̉ ad. corpora ſuperceleſtia per ſe ſint cauſe. qꝛ ẜm mutatōꝫ ī ſuperioribꝰ fct̄aꝫfit mutatio ſiue generatō hmōi aīaliū. vn̄ ī vere cum ſolaccēdit tūc maxīe generāt̉: ſil̓r ī eſtate autumno: minime aūt in hyeme. Sꝫ cōtra ē corporalis virtꝰ noneſt principiū rei īcorporee. res incorporea ſit eſſentienobilioris virtute corporali: ergo ſunt ſuperceleſtiacorpora ſufficiēs prīcipiū generatōis dicte. qua fiantaīe ſenſibiles. Si v̓o dicat̉. ſubſtātie ſpiritales. mouētes corpora ſuꝑceleſtia ſūt prīcipia aīaꝝ. ita corpora celeſtia diſponūt materiā: ſꝫ perfectō inducitur a motore ſuꝑceleſti. et ſic corporeū a corporeo. et incorporeūab incorporeo. Cōtra ē. qd̓ dicūt ſancti. ſolū deumcreatorē. Si v̓o hmōi aīme ꝓducūt̉ in a v̓tute ſuperceleſti incorporea: aut de nihilo fierēt. et tūc diceret̉ ēcreatrix illa virtus ſuperceleſtis. qd̓ eſt impoſſibile: autex aliqͦ p̄exiſtenti. et illud eſſet corporeū. ex corporeo incorporeū ꝓducat̉. Si v̓o ex incorporeo. eademeſt queſtio de illa: et ſic in infinitum. Nec ex ſe naturaliter producit. cum virtus incorporea celeſtis ſit ſeparata a corpore. Hic autem eſt inſeparabilis a corpore:ergo ꝓducitur hmōi anima ſenſibilis a virtute incorporea ſuperceleſti que ſic creata ē. Si v̓o dicat̉ vltimoꝓpt̓ dicta. adaptatō ē materie a corporibꝰ ſuꝑceleſtibꝰ vel ip̄is mediātibꝰ: ſꝫ aīa ſenſibilis ē cōplementūē a deo. ẜm hoc obijcit̉. erit verū ſolꝰ ītellectꝰ .i.ſubſtātia habēs intellectū. ſit ab extrinſeco. ſicut habet̉ī li. de aīalibꝰ. Preterea. ſi eēt ab extrīſeco hec aīa ſenſibilis. a nobiliori prīcipio eēt forma in his fiūt putrefactōe. ꝙͣ ī his fint generatōe: ita eēnt entia nobiliora: quod cum ſit. non erunt aīme in hmōi corporibꝰīmediate a deo. Preterea. quare eſſent ſeparabileshmōi aīe. ꝓueniāt ab extrinſeco oīno. nec dependentniſi a deo ꝙͣtum ad ſuum eſſe. Ad qd̓ poteſt reſponderi. ſicut in ſemine deciſo ẜm naturam eſt quidam motor incorporeus. quo mediante. diſpoſitio fuit ad perfectionem que eſt anima. ita in his que fiunt putrefactione. eſt quidam motor incorporeus. quo mediante fit diſpoſitio ad perfectionem que eſt anima: nec