Litulus.XI.

Eſt auteꝫ donum intellectus in oībus hn̄tibus gr̄am gratū facientem:et extra gr̄am exiſtētibus abeſt. Primū ſic ꝓbatTho. 2ª. 2ᵉ. q. viij. ar. iiij. In oībus hn̄tibus gr̄aꝫnccͣe eſt eſſe rectitudineꝫ volūtatis: qꝛ per gr̄amreparatur volūtas hoīs ad bonū: vt dic̄. b. Aug.Uolūtas aūt hoīs non pōt recte ordinari in bonuꝫ niſi p̄exiſtēte aliqua cognitiōe veritatis: qꝛobiectū volūtatis eſt bonū intellectum: vt dr̄ iniij. de anima. Sicut aūt per donū charitatis ſp̄s.ſ. ordinat volūtatem hoīs: vt recte moueatur inbonū qd̓dā ſuꝑnaturale: ita per donū intellectꝰilluſtrat mentē hoīs: vt cognoſcat veritatē quādā ſuꝑnaturalē: in quā oꝫ tēde̓ volūtatē rectā.Et ideo ſicut ī oībꝰ hn̄tibus gr̄am ē denū charitatis: ita ⁊ donum intellectus. Et qͣꝫuis aliqui hn̄tes gr̄aꝫ gratū faciētē pn̄t pati hebetudine circaaliqͣ que ſūt preter neceſſitatē ſalutis: tn̄ circa eaq̄ ſūt de neceſſitate ſalutis ſufficiēter inſtruūtura ſpū ſctō: ẜm illd̓ vnctō docet nos de om̄ibus .i.Ioā. ij. Quāuis .n. non om̄es hn̄tes fidē pleneⁱ intelligāt ea q̄ ꝑponūtur credēda: intelligunt tn̄ eaeſſe credēda: et ꝙ ab eis pronullo eſt deuiandū.Et qd̓. b. Greg. ait in. ij. moral̓. ꝙ gr̄a intellectuset alioꝝ donoꝝ aliquādo vtiliter hn̄tibus gr̄amſubtrahitur: qn̄qꝫ .n. duꝫ animus ad ſublimia intelligēda ſe in elatione erigit: in rebus vilibus ⁊imis hebetudīe pigreſcit: non ſic eſt intelligēduꝫꝙ donū intellectus ſubtrahatur ſāctis qͣꝫtuꝫ adnccͣia ad ſalutē: dū in ſāctitate manent: ſed circaalia interdū ſubtrahitur: vt non oīa ad liquidūpenetrare poſſint ꝑ intellectū. Et hoc vt ſubtrahatur eius materia ⁊ occaſio ſuperbie. ¶ Secūdum aūt .ſ. ꝙ donū intellectus non hēant extragr̄am cōſtituti: ſic ꝓbat. Dona ſpūs ſācti: vt ſupradictū eſt perficiūt hoīem ẜm ꝙ eſt bn̄ mobilis aſpū ſctō. Sic ergo intellectuale lumē gr̄e pōiturdonū intellectus: in qͣꝫtū intellectus hoīs eſt bn̄mobilis a ſpū ſctō. Huius aūt motus ꝯſideratōin hoc eſt ꝙ homo app̄hendit veritatē circa finēUnde niſi vſqꝫ ad hoc moueatur intellectus humanius a ſpū ſctō: vt rectam eſtimatiōem de finehēat: nōdū eſt aſſecutus donū intellectus: qͣꝫtūcūqꝫ ex illuſtratōe ſpūs alia quedā p̄ambula cognoſcat. Rectā autē eſtimatiōem de vltimo finenon habet: niſi ille qui circa finem non errat: ſedei firmiter inheret tanqͣꝫ optimo. Et hoc eſt ſolūhn̄tis gr̄aꝫ gratū faciētē. Sic̄ etiā in moralibusrectā eſtimationē hꝫ homo de fine per habitumvirtutis. Unde donū intellectus ſine gr̄a gratūfaciente hēri non pōt. Et qd̓. b. Aug. dicit: preuolat intellectus ſequitur tardus aut nullius effectus. Uocat. b. Aug. intellectū quādā mētis illuſtrationē: que tn̄ non pertingit ad perfectā rōemdoni intellectus. Sed cuꝫ mens hoīs deduciturvſqꝫ ad hoc vt habeat rectam eſtimationē circafinem: tunc ſequitur affectus: qd̓ fit donuꝫ intel

lectus. Quod etiā dr Dan̄. iij. Intelligentia opuseſt in viſione .ſ. ꝓphetica. Talis intelligentia nō ēdonū intellectus: ſed quedā mētis illuſtratio adintelligendū que ꝓphetis reuelatur: qd̓ pōt eſſecōe bonis ⁊ malis. Sed illuſtratio mentiis circaeſtimationē rectā de vltimo fine: ſolū ꝯuenit bonis: q̄ pertinet ad donū ītellectus. Et qͣꝫuis donūintellectus corrn̄deat virtuti fidei ⁊ ea p̄ſuꝑpōan̄ tn̄ ſeꝗtur ꝙ ſicut fides pōt eſſe ſine gr̄a gratūfaciente: vt fides informis: ita et donū intellectꝰ.Et rō diuerſitatis ē. qꝛ fides ſolū importat aſſenſū ad ea q̄ ꝓponuntur credēda: ꝗ pōt eſſe per aliqua illuſtrationē mētis abſqꝫ gr̄a. Sed donū intellectus importat quandā ꝑceptionē ⁊ penetrationē veritatis circa finē vltimū q̄ n̄ pōt eſſe ſinegr̄a gratum faciēte. Qūo aūt differat intellectusa ſapīa: ⁊ ſcientia a ꝯſilio dictū eſt ſupra. ¶5. V.Et ſecundum beatumGreg. ſicut ſapīe opponit̉ inſipiētia vel ſtulticia:q̄ facit ꝑuerſe iudicare circa cōem fineꝫ vite .i. vltimū finē. Sic ecōtra ſapīa facit rectū iudiciumcirca vniuerſalē cam ⁊ fine vltimū deum: ⁊ ſcīedonio opponit̉ ignorātia: ꝑ qua hō non hꝫ rectuꝫiudiciū circa ꝑticulares cās .i. creaturas. Et cōſilio p̄cipitatio opponit̉: ꝑ quā hō ad actionē ꝓcedit an̄ deliberatione rōnis. Ita intellectui oppnitur hebetudo: hebetudo .n. acuitati opponitiDicitur aūt per ſimilitudine intellectus acutus:quādo poteſt penetrare ad intima eoꝝ: que ꝓponuntur. Et qͣꝫuis donū intellectus circa pͥncipiaprima ſit: aliter tn̄ qͣꝫ intellectꝰ virtus intellectualis. Nam ītellectus virtus ē habitus naturaprimoꝝ principioꝝ cognitōnis que per ſe natiliter cognoſcūtur. Intellectus donū eſt habitusprimoꝝ principioꝝ cognitionis nō naturalis ſedgratuite: aliter tn̄ qͣꝫ fides. Nam ad fidem ꝑtinetaſſentire ſolū talibus pͥncipijs cognitiōis gratuite .i. articulis fidei. Ad intellectū vere donū pertinet penetrare ea que dicūtur fidei. Et in cognitione ſiue practica ſiue ſpeculatiua eoꝝ que ſuntfidei intellectus penetrat: ſed ſapientia de eis iudicium preſtat.C.§. VI.Huic dono intellectuscorrn̄det ſexta beatitudo ẜm. b. Aug.ſ. Beati mūdo corde ⁊c̄. Mat. v. Et hoc ꝯueniēter qͣꝫtum admeritum: qd̓ eſt mundicia cordis: ⁊ qͣꝫtum ad premium qd̓ eſt viſio dei ẜm. b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. viij. ar.vij. Et qͣꝫtum ad meritū ſciēdum ꝙ duplex ē mdicia. Una p̄ambula ⁊ diſpoſitiua ad dei viſionEt hec eſt depuratio affectus ab inordinatis affectionibus. Et hec mūdicia cordis ſit per v̓tuteque pertinēt ad vim appetitiua: vt temperanti.fortitudo ⁊ iuſticia. Alia mūdicia cordis ē: que ēquaſi cōpletiua reſpectu viſionis diuine. Et heceſt mundicia mentis depurate a fantaſmatibus⁊ erroribus: vt .ſ. ea que ꝓponūtur de deorn̄ acci