Capituluꝫ.III.
buitur ſapīa: ſicut pr̄i potentia ⁊ ſpūi ſancto elementia. Ecc̄i. xxiiij. Ego ſapīa ꝓdij ex ore altiſſimi pͥmogenita an omnē creatura: ex ore eius intellectus altiſſimi pr̄is ab eterno ꝓdijt. Et Ecc̄ii. dr̄. Fons ſapīe verbum dn̄i in excelſis. Et i. adCorin. Chriſtū dei v̓tutē ⁊ dei ſapīam. Hanc inꝗtHiero. ad Paulinū doctꝰ Plato neſciuit HancDemoſthenes eloq̄ns ignorauit. Perdā ait dn̄sfapientiā ſapiētū: ⁊ prudētiā prudentū reprobabo. Loquitur apl̓s: ſapīam in myſterio abſconditā: qua p̄deſtinauit deus an̄ ſecula. Quia .n. pͥmipentes ꝑ inordinatū appetitū ſapīe .i. ſcīe boni etmali ex ſuꝑbia ꝓcedentē: ꝑdiderūt genus humanū ⁊ qͣſi mūdū totū qui ꝑꝑ ip̄m factus ē: decuitvt dei filius ſapīa pr̄is humiliaret̉: nr̄a mortalitate aſſūpta vſqꝫ ad ſtulticiā crucis. Stulticia .n. reputata ē apud gētiles ſapiētes ẜm. mūdū: ꝙ deifilius mortē ⁊ ignominioſā ſufferret. Un̄ apl̓usp̄dicamus xp̄m crucifixū: gētibus ſtulticiā. Et ꝑhūiliatā ſapīam incarnatā: ſaluatū ē genꝰ hūanu⁊ refectꝰ ē mūdus. Os ergo iuſti meditabit̉ hancſapīam: vt imitet̉: qꝛ ſic ſapiēs de re efficit̉ Apl̓sSi ꝗs videt̉ inter vos ſapīēs eē .ſ. ẜm eſtīationeꝫſuā ſtultus fiat ſe humiliando ⁊ xp̄m imitādo vtſapiēs. Qui .n. inꝗt. b. Aug. ſine ſaluatore vult ſalutē habere ⁊ ſine vera ſapīa eſtimat ſe fieri poſſe prudentē n̄ ſanus: ſꝫ eger: n̄ prudēs: ſꝫ ſtultꝰ ingritudine aſſidua laborabit ⁊ in cecitate noxia.§. III.emēs ꝑmanebit. xxvi. q. ij. ꝗ ſine.Sapientia tertia que ēin hoībus hec ē varia. Pro cuiꝰ declaratiōe dic̄b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. xlv. ar. i. ꝙ ẜm ph̓m ad ſapienteꝫꝑtinet ꝯſiderare cām altiſſima: ꝑ quā d̓ alijs certiſſime iudicat̉: ⁊ ẜm quā oīa ordinari oꝫ. Cā aūtaltiſſima dupl̓r cōſiderari pōt: vel ſimpl̓r vel inaliqͣ gn̄e. Ille ergo ꝗ cognoſcit cam altiſſimaꝫ inaliqͣ gn̄e: ꝑ ea pōt de oībus ꝗ ſūt illius gn̄is iudicare ⁊ ordīare: dr̄ eē ſapiēs in illo gn̄e. Ut in medicina ꝗ bn̄ ſcit iudicare de ſanitate ⁊ ꝑ q̄ amittitur: ⁊ ꝑ que reꝑatur: dr̄ ſapiēs medicus. Et ſil̓r īarchitectura: ẜm illud. i. ad Corin. iij. Ut ſapiensarchitectus fūdamētū poſui. Qui aūt cognoſcitcām altiſſimā ſimpl̓r que deus ē: dr̄ ſapīēs ſimpliciter: in qͣꝫtum ꝑ regulas diuinas qͣs docꝫ ſcriptura ⁊ vnctio ſuggerit: oīa pōt iudicare ⁊ ordīare ſaltem ꝑtinentia ad ſalutē: huius aūt iudiciuꝫrectū ꝯſeꝗtur ꝗs ꝑ ſpm̄ ſanctū ſeu donū eius .ſ.ſapīam dictū: ẜm illud. i. ad Corin. ij. Spūalis iudicat oīa: ⁊ ſpūs oīa ſcrutatur etiam ꝓfunda dei.Ex quibus patet ꝙ varie dr̄ ſapīa: ⁊ triplex.Sapientia criminalis que eſt reproboꝝ.Sapientia virtualis que eſt bonoꝝ.Sapientia ꝯmunalis que eſt amboꝝ.De ſapientia criminali dr̄ Hiere. iiij. Sapientesſūt vt faciant mala: bn̄ aūt facere neſcierūt. apl̓sRo. iij. Sapiētia hꝰ mūdi inimica eſt deo. Or̄ aūthiꝰ noticia ſapīa improprie: ꝑ quandā ſil̓itudinē.
Qd̓ ſic declarat. b. Tho. 2ª 2º. q. xlv. ar. i. Bonuꝫdr̄ dupliciter. Uno mō qd̓ eſt vere bonū ⁊ ſimpliciter ꝑfectū. Alio modo dr̄ aliꝗd bonū ẜm aliquā ſil̓itudinē: qd̓ .ſ. eſt in malicia ꝑfectū. Sicutdr̄ bonus latro vel ꝑfectus latro: qui .ſ. ſcit ſubtiliter modos adinuenireꝫ media ad furandū. Etſicut circa ea que ſūt vere bona: ē aliqͣ altiſſimacā q̄ eſt ſūmū bonū: qd̓ ē vltimꝰ finis: ꝑ cuius cognitionē dr̄ hō vere ſapīēs: ita ⁊ in malis ē adinuenire aliꝗd: ad qd̓ alia referūt̉ ſicut ad vltimūfinē: ꝑ cuiꝰ cognitionē hō dr̄ ſapiēs ad male agēdū. Quicūqꝫ .n. auertit̉ a fine debito neceſſe ē ꝙaliquē finē īdebitū ſibi p̄ſtituat: qꝛ oē agēs agitꝑꝑ finē. Un̄ p̄ſtituat ſibi finē in bonis exterioribꝰterrenis: vocat̉ ſapīa terrena. Si in bonis corꝑalibus: vocat̉ ſapīa aīalis. Si in aliqͣ excellentia:vocat̉ ſapīa diabolica ꝑꝑ imitationē ſuꝑbie diaboli: de qͣ dr̄ Iob. xli. Ipſe ē rex ſuꝑ vniuerſos filios ſuꝑbie: qͣles fuerūt ph̓i. de ꝗbus dr̄ Ro. i.Dicētes ſe eē ſapiētes .ſ. ex ſuꝑbia: ſtulti facti ſūt.Tales etiā fuerūt magi .i. ſapiētes Pharaōis etNabuchodonoſor. Hinc. b. Greg. in moral̓. decriminali ſapīa ait: ponēs ꝯditiones ſeu effectuseius. Huius mūdi ſapīa ait ē cor machinationibus tegere. Senſū verbis velare: q̄ falſa ſūt v̓aon̄dere: q̄ vera ſūt falſa demōſtrare. Hāc ꝗ ſciūtceteros ſuꝑbiendo deſpiciūt qui neſciūt ſuꝑbi ⁊tumidi in alijs ip̄am mirātur. Hec ſibi obſequētibus p̄cepit honoꝝ culmina querere: adepta tēporalis gl̓e vanitate gaudere. Irrogataⁱ ab alijsmala multipl̓r reddere: cū vires ſuꝑpetūt nullisreſiſtentibus cedere. Cū viribꝰ poſſibilitas deeſtquicꝗd ꝑ maliciā explereʳ n̄ valet: hoc in pacificabonitate ſimulare..§. IIII.Secūda ſapientia queeſt cōis bonis ⁊ malis: ē ſapīa quā ponūt ph̓i: etPlato ⁊ Ariſtoteles v̓tute ītellectualē: q̄ ē circacognitionē diuinoꝝ. Pro cuius declaratiōe dic̄b. Tho. 2ª 2ᵉ. q. xlv. ar. ij. ꝙ ſapīa importat quandam rectitudinē iudicij ẜm rōnes diuīas. ¶ Rectitudo aūt iudicij pōt ꝯtingere dupl̓r. Uno mōẜm ꝑfectū vſū rōnis. Alio mō ꝑꝑ quandā ꝯnaturalitatē ad ea de ꝗbus eſt iudicandū. Sic̄ v̓bigr̄a: de his que ꝑtinent ad caſtitatē ꝑ rōnis inꝗſitionē: recte iudicat ille qui didicit ſcīam moralē: ſed ꝑ quandā ꝯnaturalitatē ad ip̄am recte iudicat de eis is qui habet habituꝫ caſtitatis. Siccirca res diuinas ex rōnis inquiſitōne: rectu iudiciū hr̄e ꝑtinet ad ſapīam: q̄ eſt v̓tus intellectualis: quam hꝫ theologus ⁊ methaphyſicus bonꝰvel malus. Sꝫ rectū iudiciū hr̄e de diuinis ꝑ qͣndā ꝯn̄aturalitatē ad ip̄am pertinet ad ſapīam q̄ ēdonū ſpūs ſancti: qd̓ ſoli bōi hn̄t vt dicet̉. Stoici tamen accipiebant ſapientiā ꝓ virtute intellectuali: ẜm illud ꝓuer. Sapīa eſt viro prudentiain qua ꝯnectūtur omnes v̓tutes morales et noticia diuinoꝝ. Et dicebant ꝙ in animo ſapientis .i.