Druckschrift 
4 (1481)
Einzelbild herunterladen
 

Capituluꝫ.III.

buitur ſapīa: ſicut pr̄i potentia ſpūi ſancto elementia. Ecc̄i. xxiiij. Ego ſapīa ꝓdij ex ore altiſſimi pͥmogenita an omnē creatura: ex ore eius intellectus altiſſimi pr̄is ab eterno ꝓdijt. Et Ecc̄ii. dr̄. Fons ſapīe verbum dn̄i in excelſis. Et i. adCorin. Chriſtū dei v̓tutē dei ſapīam. Hanc inꝗtHiero. ad Paulinū doctꝰ Plato neſciuit HancDemoſthenes eloq̄ns ignorauit. Perdā ait dn̄sfapientiā ſapiētū: prudētiā prudentū reprobabo. Loquitur apl̓s: ſapīam in myſterio abſcondi: qua p̄deſtinauit deus an̄ ſecula. Quia .n. pͥmipentes inordinatū appetitū ſapīe .i. ſcīe boni etmali ex ſuꝑbia ꝓcedentē: ꝑdiderūt genus huma qͣſi mūdū totū qui ꝑꝑ ip̄m factus ē: decuitvt dei filius ſapīa pr̄is humiliaret̉: nr̄a mortalitate aſſūpta vſqꝫ ad ſtulticiā crucis. Stulticia .n. reputata ē apud gētiles ſapiētes ẜm. mūdū: deifilius mortē ignominioſā ſufferret. Un̄ apl̓usp̄dicamus xp̄m crucifixū: gētibus ſtulticiā. Ethūiliatā ſapīam incarnatā: ſaluatū ē genꝰ hūanu refectꝰ ē mūdus. Os ergo iuſti meditabit̉ hancſapīam: vt imitet̉: qꝛ ſic ſapiēs de re efficit̉ Apl̓sSi ꝗs videt̉ inter vos ſapīēs .ſ. ẜm eſtīationeꝫſuā ſtultus fiat ſe humiliando xp̄m imitādo vtſapiēs. Qui .n. inꝗt. b. Aug. ſine ſaluatore vult ſalutē habere ſine vera ſapīa eſtimat ſe fieri poſſe prudentē ſanus: ſꝫ eger: prudēs: ſꝫ ſtultꝰ ingritudine aſſidua laborabit in cecitate noxia.§. III.emēs ꝑmanebit. xxvi. q. ij. ſine.Sapientia tertia que ēin hoībus hec ē varia. Pro cuiꝰ declaratiōe dic̄b. Tho. 2ᵉ. q. xlv. ar. i. ẜm ph̓m ad ſapienteꝫꝑtinet ꝯſiderare cām altiſſima: quā alijs certiſſime iudicat̉: ẜm quā oīa ordinari oꝫ. aūtaltiſſima dupl̓r cōſiderari pōt: vel ſimpl̓r vel inaliqͣ gn̄e. Ille ergo cognoſcit cam altiſſimaꝫ inaliqͣ gn̄e: ea pōt de oībus ſūt illius gn̄is iudicare ordīare: dr̄ ſapiēs in illo gn̄e. Ut in medicina bn̄ ſcit iudicare de ſanitate amittitur: que reꝑatur: dr̄ ſapiēs medicus. Et ſil̓r īarchitectura: ẜm illud. i. ad Corin. iij. Ut ſapiensarchitectus fūdamētū poſui. Qui aūt cognoſcitcām altiſſimā ſimpl̓r que deus ē: dr̄ ſapīēs ſimpliciter: in qͣꝫtum regulas diuinas qͣs docꝫ ſcriptura vnctio ſuggerit: oīa pōt iudicare ordīare ſaltem ꝑtinentia ad ſalutē: huius aūt iudiciuꝫrectū ꝯſeꝗtur ꝗs ſpm̄ ſanctū ſeu donū eius .ſ.ſapīam dictū: ẜm illud. i. ad Corin. ij. Spūalis iudicat oīa: ſpūs oīa ſcrutatur etiam ꝓfunda dei.Ex quibus patet varie dr̄ ſapīa: triplex.Sapientia criminalis que eſt reproboꝝ.Sapientia virtualis que eſt bonoꝝ.Sapientia ꝯmunalis que eſt amboꝝ.De ſapientia criminali dr̄ Hiere. iiij. Sapientesſūt vt faciant mala: bn̄ aūt facere neſcierūt. apl̓sRo. iij. Sapiētia hꝰ mūdi inimica eſt deo. Or̄ aūthiꝰ noticia ſapīa improprie: quandā ſil̓itudinē.

Qd̓ ſic declarat. b. Tho.. q. xlv. ar. i. Bonuꝫdr̄ dupliciter. Uno qd̓ eſt vere bonū ſimpliciter ꝑfectū. Alio modo dr̄ aliꝗd bonū ẜm aliquā ſil̓itudinē: qd̓ .ſ. eſt in malicia ꝑfectū. Sicutdr̄ bonus latro vel ꝑfectus latro: qui .ſ. ſcit ſubtiliter modos adinuenireꝫ media ad furandū. Etſicut circa ea que ſūt vere bona: ē aliqͣ altiſſima eſt ſūmū bonū: qd̓ ē vltimꝰ finis: cuius cognitionē dr̄ vere ſapīēs: ita in malis ē adinuenire aliꝗd: ad qd̓ alia referūt̉ ſicut ad vltimūfinē: cuiꝰ cognitionē dr̄ ſapiēs ad male agē. Quicūqꝫ .n. auertit̉ a fine debito neceſſe ēaliquē finē īdebitū ſibi p̄ſtituat: qꝛ agēs agitꝑꝑ finē. Un̄ p̄ſtituat ſibi finē in bonis exterioribꝰterrenis: vocat̉ ſapīa terrena. Si in bonis corꝑalibus: vocat̉ ſapīa aīalis. Si in aliqͣ excellentia:vocat̉ ſapīa diabolica ꝑꝑ imitationē ſuꝑbie diaboli: de dr̄ Iob. xli. Ipſe ē rex ſuꝑ vniuerſos filios ſuꝑbie: qͣles fuerūt ph̓i. de ꝗbus dr̄ Ro. i.Dicētes ſe ſapiētes .ſ. ex ſuꝑbia: ſtulti facti ſūt.Tales etiā fuerūt magi .i. ſapiētes Pharaōis etNabuchodonoſor. Hinc. b. Greg. in moral̓. decriminali ſapīa ait: ponēs ꝯditiones ſeu effectuseius. Huius mūdi ſapīa ait ē cor machinationibus tegere. Senſū verbis velare: falſa ſūt v̓aon̄dere: vera ſūt falſa demōſtrare. Hāc ſciūtceteros ſuꝑbiendo deſpiciūt qui neſciūt ſuꝑbitumidi in alijs ip̄am mirātur. Hec ſibi obſequētibus p̄cepit honoꝝ culmina querere: adeptaporalis gl̓e vanitate gaudere. Irrogataⁱ ab alijsmala multipl̓r reddere: vires ſuꝑpetūt nullisreſiſtentibus cedere. viribꝰ poſſibilitas deeſtquicꝗd maliciā explereʳ valet: hoc in pacificabonitate ſimulare..§. IIII.Secūda ſapientia queeſt cōis bonis malis: ē ſapīa quā ponūt ph̓i: etPlato Ariſtoteles v̓tute ītellectualē: ē circacognitionē diuinoꝝ. Pro cuius declaratiōe dic̄b. Tho. 2ᵉ. q. xlv. ar. ij. ſapīa importat quandam rectitudinē iudicij ẜm rōnes diuīas. Rectitudo aūt iudicij pōt ꝯtingere dupl̓r. Unoẜm ꝑfectū vſū rōnis. Alio ꝑꝑ quandā ꝯnaturalitatē ad ea de ꝗbus eſt iudicandū. Sic̄ v̓bigr̄a: de his que ꝑtinent ad caſtitatē rōnis inꝗſitionē: recte iudicat ille qui didicit ſcīam mora: ſed quandā ꝯnaturalitatē ad ip̄am recte iudicat de eis is qui habet habituꝫ caſtitatis. Siccirca res diuinas ex rōnis inquiſitōne: rectu iudiciū hr̄e ꝑtinet ad ſapīam: eſt v̓tus intellectualis: quam hꝫ theologus methaphyſicus bonꝰvel malus. Sꝫ rectū iudiciū hr̄e de diuinis qͣn ꝯn̄aturalitatē ad ip̄am pertinet ad ſapīam ēdonū ſpūs ſancti: qd̓ ſoli bōi hn̄t vt dicet̉. Stoici tamen accipiebant ſapientiā virtute intellectuali: ẜm illud ꝓuer. Sapīa eſt viro prudentiain qua ꝯnectūtur omnes v̓tutes morales et noticia diuinoꝝ. Et dicebant in animo ſapientis .i.