Titulus. IX.
eē ꝓportōatos. Nll̓s aūt actꝰ excedit ꝓportōempͥncipij actꝰ ſui. Et iō videmꝰ in naturalibꝰ: ꝙ nl̓la res ꝑficer̄ pōt effectū ꝑ ſua oꝑatōeꝫ ꝗ excedatv̓tutē actiuā. Sꝫ ſolū pōt ꝓducere ꝑ oꝑatōem ſuaꝫ effeccū ſue v̓tuti ꝓportoatū. Uita āt et̓na ē excedēs ꝓportōeꝫ hūane nature. Et iō hō ꝑ ſua naturalia n̄ pōt ꝓducere oꝑa meritoria ꝓportōatavite eterne ſꝫ ad hoc exigit̉ altior v̓tꝰ qͥ ē virtꝰ gr̄e.Et iō ſine ea hō pōt mereri vitā eterna: ſed pōt facere oꝑa ꝑducētia ad aliqd̓ bonū cōnaturale hoīſic̄ laborare ī agro comedere bibere hr̄e amicū⁊ hiꝰ vt dic̄. b. aug. Qd̓ āt dn̄s dic̄ Math. xix. Sivis ad vitā ingredi ẜua mādata: ītelligendū ē volūtate ſua facere oꝑa meritoria: ita tn̄ ꝙ ipſa voluntas pͥus pͥꝑet̉ ad hoc per gr̄am vt dic̄. b. aug.Itē ſi obijciat̉ ꝙ vita eterna ē vltimꝰ finis hoīs:ſꝫ q̄lꝫ res natural̓ per ſua naturalia pōt ꝯſeꝗ fineſuū: gͦ multo magꝭ hō ꝗ hꝫ altiora naturalia: dꝫ ꝑſe poſſe ꝯſeꝗ fine ſuū .ſ. vitā eterna. Rn̄. ꝙ hoc ēveꝝ de fine ꝯnaturali rei. Sꝫ natura hūana ex hͦꝙ eſt nobilior pōt ad altiorē fineꝫ ꝓduci qͣꝫ naturalē ſibi cꝰ ē vita et̓na. Sꝫ īdigꝫ altiori auxilio qͣꝫv̓tꝰ naͣl̓ ſua ſit .ſ. auxilio gre..§. II.Quantum ad tertium.ſ. ꝙ n̄ pōt ꝗs reſurgere a pctō ſine auxilio gr̄e: ꝓbatur ſic ꝑ. b. Lho. pͥª. 2ᵉ. q. cix. ar. vij. Pctm̄ tranſit actu: ſꝫ remanet reatu: ⁊ iō non ē idē reſurgeī̄a pctō qd̓ ceſſare ab actu pctī: ſꝫ reſurgere a pctōē reꝑari hoīem ab his q̄ peccando amieat. Incurrit at hō triplex detrimentū peccādo .ſ. maculaꝫcorruptōem natural̓ boni ⁊ reatuꝫ pene. Maculā ꝗdem inqͣꝫtum pͥuatur ꝗs decore gr̄e ex deformitate pctī. Bonū at nature corrūpit inqͣꝫtuꝫ natura hoīs deordinat̉ voluntate hoīs non ſubiecta deo: hoc .n. ordine ſublato ꝯn̄s ē vt tota natura hoīs peccātis īordinata remaneat. Reatꝰ pene eſt: qꝛ peccando mortal̓r meret̉ dānatōeꝫ eternā. Manifeſtū eſt āt ꝙ de ſingulis hoꝝ triū nonreꝑaretur niſi per deū. Cum .n. decor gr̄e prouēiat ex illuſtratōe diuini lumīs: non pōt talis d̓corin aīa reꝑari niſi deo denuo illuſtrate. Un̄ reꝗritur hītuale donū qd̓ eſt gr̄e lumē. Sil̓r ordo nature reꝑari nō pōt vt .ſ. volūtas hoīs ſubijciaturdeo: niſi deo volūtateꝫ hoīs ad ſe trahente. Sil̓r⁊ reatꝰ pene eterne remitti n̄ pōt: niſi a deo ī quēē offenſa cōmiſſa: ⁊ ꝗ eſt hoīum iudex. Et iō reꝗrit̉ auxiliū gr̄e: ⁊ inqͣꝫtū ad hītuale donū. ⁊ qͣꝫtumad īteriorē dei motōem. Qd̓ āt dr̄ ephe. v. Exurge a mortuis ⁊ illumīabit te xp̄s: non ſic ē intelligendū ꝙ tota exurrectio a pctō p̄cedat illumīationē gratie: ſed qꝛ cum hō per libeꝝ arbitrium adeo motū ſurgere conat̉ a pctō: recipit lumē gratie iuſtificantis..F. III.Quantum ad quartuꝫ.ſ. ꝙ ſine gr̄a n̄ pōt hō a pctō abſtīer̄. Hoc ſic d̓clarat. b. Cho. pͥª. 2ᵉ. q. cix. ar. viij. De hoīne poſſumª
loꝗ duipl̓r. Autẜm ſtatū nature ītegre. Aut ẜꝫ ſiatū nature corrupte. Et ẜm ſtatū nature ītegre poterat hō ſine dono gr̄e hītuali n̄ peccare nec mortal̓r nec venial̓r: ſꝫ peccare n̄ ē aliud qͣꝫ recedereab eo qd̓ eſt ẜm nam qd̓ vitare hō poterat ī ſtatunature ītegre: n̄ tn̄ hoc poterat ſine auxilio dei inbono ꝯſeruātis: qͦ ſubtracto ipſa ēt naͣ ī nihilū decideret. Sꝫ ī ſtatu nature corrupte: īdiget hō gr̄ahītuali: naturā ſanāte ad hoc ꝙ oīo a pctō abſtīeat. Hec ſanatio pͥmo fit in pn̄ti v̓ita: ẜm mente appetitu carnali nōdū total̓r reꝑato: vn̄ apl̓s in ꝑſona hoīs reꝑati dic̄ Ro. viij. Ipſe mente ẜuio legidei: carne at legi pctī. In qͦ ꝗdem ſtatu pōt hō abſtīere a pctō mortali qd̓ ē in rōne. Nō āt pōt abſtīere ab oī pctō veniali: ꝓpter corruptōem īferioris appetitꝰ ſēſualitatꝭ. Cuiꝰ motꝰ ſingl̓os rō repͥme̓ pōt: ⁊ ex hͦ hn̄t rōem pctī ⁊ volūtarij. Nō ātoēs: qꝛ dū vni reſiſtere nitit̉ fortaſſis aliꝰ inſile reparet̉ ꝑ gr̄am iuſtificante: pōt ſingula peccata mortalia vitare: ⁊ ẜm aliqd̓ tp̄s: qꝛ n̄ eſt ncc̄e ꝙꝯtinuo peccet ī actu. Sꝫ ꝙ diu maneat abſqꝫ peccato mortali eē nō pōt. Ut .n. dicit Grego. ſuꝑ ecechi. Pctm̄ qd̓ ꝑ pn̄īam diluit̉ mox ſuo pōdere adaliud trahit. Et hiꝰ rō eſt: qꝛ ſicut rōni ſubdituriferior appetitꝰ: ita ēt rō dꝫ ſubdi deo: ⁊ ī ipſo ꝯſtituere fine ſue volūtatꝭ. Per finē āt oꝫ ꝙ regulētur oēs actꝰ hūani: ſicut ꝑ rōnis iudiciū reguri debent motꝰ inferioris appetitꝰ. Sic̄ igr̄ īferi appetitu non total̓r ſubo rōni: non pōt eē quiīſurgāt īordīati motꝰ ī appetitu ſenſitīo: ita in rōehoīs deo n̄ ſubiecto: ꝯn̄s ē ꝙ īſurgat multe inodīatōes in ipſis actibꝰ rōis. Cum .n. hō nō hꝫ corſuū firmatu ī deo: vt ꝓ nullo bono ꝯn̄do vel malo vitādo ab eo ſeꝑari velit: occurrunt multa ꝓtter q̄ ſeq̄nda ⁊ vitāda hō recedit a deo p̄cepta eiꝰꝯtēnendo: ⁊ ita peccat mortal̓r: qꝛ in repentinishō oꝑat̉ ẜm fine p̄conceptū ⁊ hītuꝫ p̄exn̄te: phūsdicit ī. iij. ethicꝭ. qͣꝫuis ex pͥmeditatōe rōiſit aliꝗd agere p̄ter ordinē finis p̄cōcepti: ⁊ p̄ter īclinatōem hītus. Sꝫ qꝛ hō non pōt ſꝑ eē ī tali p̄meditatōe: non pōt ꝯtigere vt diu ꝑmaneat quioꝑet̉ ẜm ꝯn̄am volūtatꝭ deordīate a deo: niſi citoꝑ gr̄am repararet̉. Nec ē ꝯtra qd̓ dicit. b. Au.ſ. ꝙ nemo peccat ī eo qd̓ vitare non pōt. Sꝫ nonpōt ſine gr̄a vitare gͦ ⁊c̄. qꝛ pōt hō vitare ſingl̓osactꝰ pctōrū: ſꝫ non oēs niſi per gr̄am. Et tn̄ qꝛ exeiꝰ defectu eſt: ꝙ non ſit p̄paratꝰ ad gr̄am hn̄da:hoc non excuſat̉ a pctō: qꝛ ſine gr̄a pctm̄ vitare n̄.§. IIII.poſſit.Quantuꝫ ad quintum.ſ. ꝙ hō nō pōt ſe p̄parare ad gr̄am ꝑ ſeip̄m. on̄ditur ꝑ illud qd̓ dr̄ Io. vi. Nemo pōt venire ad mēniſi pr̄ qui miſit me traxerit eū: hoc aūt ſic declarat. b. Cho. pͥª. 2ᵉ. q. cix. arti. vi. Duplex eſt p̄paratio volūtatꝭ humane ad bonuꝫ. Una q̄ p̄paratur