Titulus

animam rationalem. Ex natura vero indiuiduidicitur naturale qd̓ cōuenit ei ẜm corporis d̓terminatam cōplexioem: Utroqꝫ aūt modo virtuseſt homini naturalis ẜm quandaꝫ inchoatiōemSecūdum quidem naturam ſpei. .i. in quātuꝫ inratione hominis naturaliter inſunt quedam pricipia naturaliter cognita tam ſcibiliuꝫ qͣꝫ agēdoꝝque ſunt quedam ſemīalia virtutum intellectualium ⁊ moralium in quātum in volūtate homīseſt quidaꝫ appetitus naturalis homini qd̓ eſt ẜmrratioēm ẜm vero naturam indiuiduun quātumex corporis diſpoſitione: quidam ſunt diſpoſiti:aliqui melius: aliqui peius ad aliquas virtutesUnus eniꝫ habet aptitudinem ad ſciētiam: aliusad fortitudineꝫ: alius ad tēperantiam. Sic ergopatet ꝙ virtutes ſunt nobis a natura ẜm aptitudinem ⁊ inchoatioēm preter theologicas q̄ ſunttotaliter ab extrīſeco. Scd̓m vero perfectionemnulle virtutes ſunt nobis a natura. Quod etiampoteſt probari ex hoc: qꝛ qd̓ ineſt nobis a naturaeſt cōe omnibus homībus nec per peccatum aufertur ſed virtus non eſt in omnibus hominibꝰ:qꝛ abijcitur per peccatum: ergo ⁊cͣ..§. II.irtutes acquiſite ſūtque ex actibus bonis frequētatis cauſantur Exhoc eniꝫ ꝙ quis frequēter vtitur cibo mod̓rateacquirit abſtinētiam. Ex hoc ꝙ ſtimulatur a ꝯcupiſcētia frequēter: ⁊ reſiſtit abſtinēs ab illititisvoluptatibus acquirit caſtitateꝫ. ⁊ ſic de alijs: vtoſtendit philoſophus in. ij. ethi. Nec tamē ꝑ vnūactum bonū cauſatur virtus: ſicut nec vna hyrūdo facit ver: nec vna dies facit beatum vel ſelicēaut paruū tēpus: vt dicit ph̓us primo. ethi. Necignis poteſt ſtatim vincere ſuum conbuſtibile: itaꝙ ſubito totuꝫ lignū cōuertatur in ignē: ſed paulatim remouēdo diſpoſitiones ꝯtrarias. Sic nōex vno actu habetur habitus acquiſitus virtutꝭ:ſed ex multis. Cū .n. ẜm Diony. iiij. ca. de deui. no.bonum ſit virtuoſius qͣꝫ malum ⁊ ex actibus vicioſis acquiritur habitus vicij: ergo ⁊ magꝭ virtꝰacquiritur ex actibꝰ virtuoſis. ¶ Pro huius declaratione dicit. b. Tho. prima 2ᵉ. q. lxiij. ar. ij. ꝙvirtus hominis perficit ip̄m ad bonū. Dicit enimph̓s: ꝙ virtus eſt: que bonuꝫ facit habetem ⁊ opꝰeius bonuꝫ reddit. Ratio aūt boni cōſiſtit in numero: pondere: ⁊ mēſura: Ut dicitur Sapien̄. xi.Oportet ergo ꝙ bonū hominis conſideretur ẜmaliquam regulam: que eſt menſura rei. Regulaautē hec poteſt eſſe duplex .ſ. ratio humana. ⁊ lexdiuina. Et quia lex diuina eſt ſuperior regula: etideo ad plura ſe extendit qͣꝫ ratio humana: ita ꝙquicquid regulatur regula ſeu ratione humanaregulatur ⁊ diuina: ſed non econtra. Uirtus ergohominis ordinata ad bonū ẜm ꝙ modificatur ẜꝫregulaꝫ rationis humane poteſt ex actibꝰ humanis cauſari: in quantum huiuſmodi actus procedunt a ratione: ſub cuiuis poteſtate ⁊ regula tale

bonum cōſiſtit. Sed virtus ordinās hominemad bonū ẜm ꝙ modificatur per legem diuinamet non per ratiōem humanaꝫ: non poteſt cauſariper actus humanos quoꝝ prīcipiū eſt ratio: ſedcauſatur ſolum per operationeꝫ diuinaꝫ .ſ. infuſioēm gratie: huiiſmodi autem virtutes acquiſite ex aſſuetudine opeꝝ ſine gratia: non ſufficiūtad ſalutem: Unde. b. Augu. Ubi deeſt agnitio veritatis in cōmutabilis .i. dei per ſidē falſa eſt virtus etiā in optimis moribus. xxviij. q. i. §. penul.ex his. Unde non ſūt perfecte ſimpliciter ita .ſ. ꝙperficiūt hominem in̄ ordine ad vltimū finē ſedſecūdum quid: in quātum perſiciunt quo ad felicitatem humanaꝫ ſeu cuulem conuerſationemEt de huiuſmodi virtutibus loquitur ph̓us inethicis ⁊ alij gētiles. Et de his intelligitur illudHiero. Uirtutibus Romani ꝓmeruerūt impe.§. III.im. xxviij. q. i. §. ex his. in fi. §.Ii.Uirtutes infuſe ſūt illeque cauſantur ex gratiā dei. Et d̓ huuiſmodi dicit. b. Aug. diffinies virtutem: ꝙ virtus eſt bonaqualitas mentis: qua recte viuitur: qͣ nemo male vtitur: quā deus in nobis ſine nobis oꝑatur.Sunt aūt iſte virtutes non ſolū fides: ſpes: charitas: ſed etiā oēs alie: vt prudētia: iuſticia: ⁊ hiꝰ.Pro cuius declaratione dicit. b. Tho. vbi ſupra:ꝙ oportet effectus ſuis cauſis ⁊ principijs eſſeꝓportionatos. Omnes aut virtutes tam intellectuales qͣꝫ morales que ex veris actibus acquiruntur ꝓcedunt ex quibuſdā principijs naturalibus in nobis p̄exiſtentibus: loco quoꝝ naturaliū principioꝝ ꝯferūtur nobis a deo v̓tutes theologice ꝗbus ordinamur ad finē ſuꝑnaturalemUn̄ oportet ꝙ his etiā virtutibus theologicis ꝓportionabiliter alij habitus corrn̄deant diuinitꝰinfuſi ſeu cauſati in nobis q̄ ſic ſe habent ad v̓tutes theologicas: ſicut ſe hn̄t virtutes morales ⁊intellectuales ad principia naturalia v̓tutuꝫ. Etꝑ virtutes quidē theologicas ꝑficitur anima inquantū ſufficiēter ꝑ eas ordinatur in deū: īmediate. Per alias v̓tutes īfuſas .ſ. morales ⁊ intellectuales vt prudentia ⁊ iuſticia: fortitudinem ettemperantia cū partibus ſuis: ꝑficitur aīa circaalias res in ordine tn̄ ad deū. Et ſic nō ſunt ſuꝑflue ⁊ hiꝰ ſunt ꝑfecte virtutes ſimpl̓r: ⁊ neceſſariead ſalutē: ⁊ de his intelligitur illud amb. in exameron. Illaⁱ aīa a deo pingitur: que hꝫ in ſe v̓tutum gr̄am renitentem ſplendoreqꝫ pietatis. Illaaīa bn̄ picta eſt in qua relucet diuine oꝑationiseffigies. Illa aīa bene picta eſt in qͣ eſt ſplendorglorie ⁊ paterne imago ſubſtantie .i. chriſti ꝑ gratiam virtutū: de peni. diſ. ij. Illa. Item Greg. ſuꝑEzech. ait. In ſanctoꝝ quippe cordibus ſpūs ſactus luxta quaſda virtutes .ſ. dum perſeuerat ingratiā ſemꝑ manet. Iuxta quaſdam receſſurusvenit ⁊ venturus recedit. In fide .n. ſpe: atqꝫ charitate ⁊ in bonis alijs ſine quibus non pōt ad ce