¶ De ſapore amaro. ¶ Capi.Apor amarꝰ fitex caliditate in tercio gradu. ⁊ ſiccitate ī ſecūdo gradu in groſſa ſubſtātia. vnde caliditas cū ſiccitate multū diſiungit.vnde inſtrumentū leditur et fit ſapor amarusabhominabilis guſtui ⁊ cōtrarius ad cuius cōpoſitionē quatuor elementa cōueniunt ꝓportione quadā ſed magis ibi ignis ⁊ terra dominātur ſed plꝰ eſt ibi de igne qͣꝫ de terra. Undede maiori dn̄io caloris magna fit ebullitio. vnde aquee ⁊ aeree partes magis diſſoluunturigneas ⁊ terreſtres cōdenſant̉. ſed quia mediocre eſt dominiū ſiccitatis nō attenuat̉ ⁊ ita ſb̓ſtantia remanet groſſa in qua ex actōne caloriset ſiccitatis fundat̉ amaritudo. Omnia autemamara cōtriſtant guſtum magis qͣꝫ aliqua aliaque habent ſimplicē ſaporē quia maxime faciunt cōtinuitatis ſolutionē in lingua licet auteꝫamara habeant minorē caliditatē qͣꝫ acuta maiorem tn̄ faciunt ſolutionē continuitatis ꝓpterſue ſubſtantie groſſiciē q̄ ſe interponit ⁊ cōprimendo maiorem efficit leſionem. Item amaraſunt colere purgatiua. vel quia colere ſunt ſimilia in cōplexione. vel quia colera cum ſit poroſaꝑmittit amara ſuos poros ſubintrare ⁊ diuidēdo ꝑtes a partibus eam faciunt fluxibilē ⁊ coleram liquefactaꝫ ſic educunt. Item amara ſuntappetitus excitatiua quia colerā educūt que tāqꝫ res lenis ſolet colligi circa orificiū ſtomachiet appetitū debilitare. Ad hoc etiā facit amarorū groſſitudo quia cōprimit cibaria in fundumſtomachi ſic ſuperiora inanita cibū petūt. Iteꝫamara ſplenis ⁊ epatis ſunt exopilatīa. nam calore ſuo poros aperiunt. ⁊ hūores diſſoluūt etgroſſicie ſua cōprimēdo hūores reſolutos educunt. Item amara ſunt cōtraria vermibꝰ et lūbricorū interfectiua. nec mirū. quia vermes illide flegmate corrupto accidunt. de flegmateqꝫviuūt. ⁊ ideo colerica ⁊ amara eis aduerſantur.quia colera flegmati contrariat̉. Item ſpiritalibus membris ſunt nociua ⁊ tam per aſꝑitateꝫſubſtantie qͣꝫ ꝑ intenſam ſiccitatem eorundemſunt exaſperatiua. Itē amara in exterioribuscōſeruatiua ſi em̄ diſtemꝑentur cum aliquo liquido. habēt illa tria que ſunt neceſſaria ad cōſeruationē tantū em̄ conſumūt quantū diſſoluūt ⁊ ſubintrant. in ꝓfundū. acumine et caloreſuo groſſam etiam habent ſubſtantiam ex qua Vtia penetrat et ita ex duobus contrarijs actiorem iuuant ⁊ faciunt eamᶠ minus paſſibilē. Itēfrigide arterice ⁊ paraliſis ſunt curatiua diſſoluendo materiam ⁊ conſumendo. Item frigideſcabiei ſunt deſiccatiua. Item meatuum renuꝫet veſice ſunt apertiua ⁊ calculi diſſolutiua. matricis confortatiua et menſtrualis ſuꝑfluitatisꝓuocatiua et eductiua. et ad multa alia ſūt magis neceſſaria qͣꝫ dulcia qͣꝫuis guſtui ſt̄ nociua.¶ De ſapore acuto. ¶ Capituluꝫ. xlvj.Aporacutus fitex caliditate et ſiccitate exiſtēte ī qͦrto gradu cū ſubſtantia ſubtili vndeſit poroꝝ nimia apertio et ꝑtium ſegregatio. ⁊qꝛ ſubſtantia eius ē ſubtilis multū penetrat etſubintrat vnde organū guſtus ſuo acumīe incēdit. ad cuius ꝑfectionem quatuor elementa cōueniunt ſed non equaliter quia plus cōcurrit d̓igne et de terra qͣꝫ de alijs. et ideo ꝓpter dominium ignis acuta ſunt et valde calida et a t̓ra valde ſicca. Ex maxīo aūt dominio caloris maxīafit ebullitio et reſolutio aerearū ꝑtium et aquearum in igneas. vnde ⁊ ignee ꝑtes acuuntur exnimia ſiccitate ſubſtātia deſiccatur attenuaturet ſubtiliatur. et ita fit acutus ſapor ex magnodominio calidi et ſicci ī ſb̓ſtātia tenui et ſubtiliSūt at̄ acuta corroſiua qꝛ valde ſt̄ calida ⁊ ſicca. et diſſolutio magna et ſubſtantia ſubtilis etacuta ſubintrās ꝑtes a partibꝰ diſgregat ⁊ itafit corroſio. Item acuta ſunt inciſiua et diſſolutiua qꝛ et qualitate ⁊ ſubſtātia diſſoluūt ⁊ ſeꝑarant ꝑtem a ꝑte et ꝓfunde intrāt et ideo diſſouunt et incidūt. Item virtutis appetitiue ſūt cōfortatiua quia membroꝝ cōſumūt ſuꝑfluitatēUn̄ poris inanitis fit rōe vacui appetitꝰ. mordicāt etiā neruos ſēſibiles ⁊ pūgūt acumīe ſuo⁊ ſic pungēdo excitāt appetitū. Itē paꝝ ſūt nutritiua qꝛ ex nimia caliditate ⁊ ſiccitate potiꝰ fitaduſtio qͣꝫ digeſtio. et iō dant modicū nutrim̄tū. preterea ſubtilis ſt̄ ſubſtātie ⁊ iō defacili cōſumūtur. et a mēbris cito dilabuntur. Inſupernature ſunt cōtraria ex ſua cōplexione et iō qꝛabomīabilia ſunt nō appetit ea natura ſed potius abhorret et repellit.¶ De ſapore acetoſo. ¶ Capitu. .xlvij.Apor acetoſꝰ fitex frigiditate ⁊ ſiccitate exn̄te ī gͣduſecundo. cuꝫ ſb̓a ſubtili. vn̄ acetoſūlingue appoſitum qualitatibus ꝯſtrīgit ſubſtānibꝰ fit ſapor acetoſus ad cuius completōnemquatuor elementa conueniunt quadā ꝓportione ſed non equali. eſt aūt ibi dominium aque et
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten