Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberalia. et fetida naribꝰ et aromatica partibꝰ inferioribꝰ vtiliter adhibent̉. nam natura fugiens fetorem recurrit ad matricē et ſentiendo odoreꝫinferius illac tendit. et ſic matricem ad locū debitum ſecū ducit. Ꝙͣuis etiā odor odoritrariet̉. aliquis tn̄ fetor alicui fetori contrariat̉et id̓o fetor ſterqͥlinij ex fetore allij effugat̉. vbietiam om̄s fetent vnius fetor minime ſentit̉vnus ab alio abſorbet̉. De rebus aūt odoriferis quere ſup̄ in tractatu. xviij. de herbis ſpeciebus et plantis. De ſapore. Capitulum. xl.Apor autem eſtſenſatū guſtus. Sicut em̄ color eſtobiectū viſus ſic ſapor ē rei ꝓprietasiudicio aīme ſe offerens viam guſtus. Sapor itaqꝫ eſt rei ꝓprietas ſolo guſtu ꝑceptibilishoc aūt dico in prīcipio qꝛ alio modo iudicantde ſaporibꝰ et ſapoꝝ principijs ph̓i et alio modo medici. Sed de illa murmuratōne queſtio nihil ad ꝓpoſitū. qꝛ illas ſolas ſaporū differētias et oꝑatōnes et cauſas hic inquirimꝰ prout ſacre ſcripture cōueniūt ad eliciendū ex ſaporū ꝓprietatibꝰ aliquos myſticos intellectus.vnde ad p̄ſens de alijs non curamus. ¶Eſtergo ſapor ꝓprium obiectū guſtus de cuiusſentia ſenſus in organo guſtabili delectat̉ veltriſtat̉. et ẜm yſa. in diet. Saporū octo ſūt differentie ſcꝫ dulcis. vnctuoſus. ſalſus. amarus.acutꝰ. acetoſus. pōticꝰ. et ſtipticus. addit̉ etiaꝫhis inſipidꝰ. ſic ſunt nouē. ſed abuſiue dicit̉ ſapor qꝛ ſapore caret. Pertinēt aūt quīqꝫ ad caliditatē et calidam cōplexionē ſcꝫ dulcis vnctuoſus ſalſus amarus acutus. relique frigide ſūtcōplexionis ſcꝫ ponticus ſtipticus acetoſus etinſipidus. Duo aūt ſunt que faciūt ſaporē ſcꝫcomplexio et ſubſtātia. ſubſtātia eſt triplex .ſ.groſſa ſubtilis et mediocris. Cōplexio itaqꝫ calida et humida in ſecūdo gradu groſſa ſb̓ſtātia facit ſaporem dulcem. Calida ꝟo et humida ī fine ſecūdi gradꝰ ſb̓tili ſubſtātia facit vnctuoſum. et dicit̉ vnctuoſum ſubtile qͣꝫtum adtranſitum qꝛ defacili trāſit in fumū. Habet aūtactualē groſſiciē rōe cuiꝰ eſt oppilatiuū. ſed potentialē habet ſubtilitatē in ſubſtātia rōne cuiꝰeſt velociter trāſitiuū. Complexio autem calida et ſicca in fine ſecūdi gradus cum mediocriſubſtantia facit ſalſum. calidum et ſiccum ī tercio gradu facit amarū. Sed cōplexio calida etſicca in quarto gradu cum ſubtili ſubſtātia facit acutu. Et ita ſuꝑ caliditateꝫ fundant̉ quīqꝫſapores. Frigida aūt et ficca complexio in ter-.XIX.cio gradu cum groſſa ſubſtantia facit ponticuꝫqualis eſt in fructibꝰ immaturis. Frigida quoqꝫ et ſicca in ſecundo gradu cum mediocri ſubſtantia facit ſaporem ſtipticum. qualis eſt in roſis et in coctanis maturis. Frigida autē et ſiccain ſecūdo gradu ſubſtātia ſubtili facit ſaporem acetoſum. Frigida ꝟo complexio et humida in primo gradu cum mediocri ſubſtantia facit ſaporem inſipidum. qͣlis eſt in albumine oui.Patet ergo tres ſapores ſunt teſtimonia ſb̓tilis ſubſtantie. ſcilicet acutus. vnctuoſus. acetoſus. et ſunt tria teſtimonia groſſe ſubſtantieſcilicet ponticus. amarus et dulcis. Similiterſunt tres ſapores teſtimonia ſubſtantie mediocris. ſtipticus. ſalſus. et inſipidis. De pura dulcedīe eiꝰ effectu Ca. xlj.Ulcis itaqꝫ ſapor generatur ex temꝑata caliditate et groſſa ſubſtantia. vnde dulcedo lingue appoſita moderate aperit. moderatecalefacit. moderate humectat. vnde groſſiciesſubſtantie moderate ſubintrans poros aꝑtosdiu ibi manet. et ideo aīa in tali temꝑantia gaudet. Unde plus delectat̉ natura in dulcedineqͣꝫ in alijs ſaporibꝰ. p̄terea nulla res eſt ita temperata et affinis humane complexioni equaliſicut dulcedo. ideo humana complexio que ēvicina temperātie equali in dulcedine ſibi ſimili delectatur. De ſapore dulci. Capitulum. xlij.Odulcem autēſaporē faciendū quatuor cōueniūtelemēta tn̄ equali ꝓportōe. ignisem̄ et aer ſuꝑabundant. vn̄ ex ignecalor. et ex aere humor innaſcit̉. duo ſcꝫ calor et hūor neceſſaria ſūt ad cuiuſlibet generatōem. calor aūt tēperatꝰ agēs in hūorē ip̄m calefacit diſſoluit et depurat ab hūore terreſtri.ſubſtātia mollificat̉. vn̄ ꝑtes ignee et aeree augmentantur et humiditas inſpiſſat̉. et ſic groſſa ſb̓a in fundat̉ dulcis ſapor generat̉. Un̄dulcis ſapor qn̄ caret om̄i macula acumīs oībꝰſaporibꝰ ſuauior erit vt dicit yſa. qꝛ eiꝰ naturaſanguini ē vicina. et letificat et mūdificat. nocumentū guſtꝰ. humectat temperate ſine labore nature. Eſt at̄ dulcedo aliqn̄ pura qͣtuor qͣlitatū mediocriter cōtētiua vt pꝫ īzucaro. aliqn̄ē viſcoſitati et groſſiciei admixta vt pꝫ ī dactiſaliqn̄ acumī cōiūcta vt in melle. Prīa dulcedomaxīe ꝯueniēs ē nature. ſꝫ aliqn̄ accidētalit̓ no