Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Libercolor rei colorate naturā cōplexioneꝫ indicatnam albēdo colores albi in corporibꝰ congelatis ſt̓ niſi in ſubſtantia frigida. nigri ecōtrario. qꝛ frigus albificat ſubſtantiā humidam denigrat ſiccam. Calor ꝟo denigrat humidā albificat ſiccam vt dicit ariſ. auic. Et albedo que ē filia frigiditatis indicat dominiū fleumatis frigidi humidi humoris. Nigredo ſignum eſt melancolice diſpoſitōnis ſicci hūoris in corꝑe dominantis. qn̄qꝫ tn̄ ē ſignum aduſtionis nimie adurentis humores in melancoliam innaturalē ꝯmutantis ſicut poſt dicetur.Item rerum intrinſecas qualitates color extrinſecus manifeſtat. nam vt dicit auic. color ē qualitas que ꝑficitur a luce. Eſt .n. color lux exiſtēsin potentia in corꝑe tenebroſo migrans ī actuꝫ lucidum ſuꝑueniens ab exteriori. Et hoc ptꝫſic. quodlibet .n. corpus cōmixtum hꝫ aliqͥd deigne in potentia ignem hꝫ de lucido. ip̄eignis ſit lucidus a natura. ſed illud lucidū velat̉a ꝑtibꝰ tenebroſis. vnde ſoluꝫ ē in potētia. ſicutcaliditas ſulphuris vl̓ piperis. Unde ſicut eo caliditas potentialis non migrat in actū niſi conſimilem qualitatem actualē extrinſecꝰ interiori cōparatā. ſic lux potentialis in ꝑmixto.tenebroſo non migrat in actū niſi aduentumluminis exterioris. Color itaqꝫ apparens extrīſecus intenſionē vl̓ remiſſionem declarat ignislatitantis potentia in ꝑmixto. ẜm hoc de eiusactione virtute iudicat̉. Item coloris ꝓporcōnalis varietas intuentis aſpectum ad ſui admiratōem intuitum naturaliter excitat vt dicitpli. li. viij. auic. vn̄ dicit quelibet beſtia quātūcunqꝫ ſeua varietatem coloris pulcritudi abmiratur in panthera. Item cuiuſlibet hominis faciem color maxime pulcrificat vl̓ deformat. nam color ordinatus ſuauis cōplexio eſtpulcritudinis forma qn̄ membroꝝ diſpoſitōnidebite correſpondet vt dicit auic̄. Unde dicitaug. Pulcritudo ē elegās corꝑis habitudocoloris ſuauitate. econtrario color confuſusincompoſitus euidēs ē in corꝑe turpitudo. Itēcolor paſſiones accidentia anīe p̄coniſat. ſb̓itus .n. pallor diſcoloratio index ē timoris. naꝫreuocato calore ad īteriora corꝑis ſuꝑficies depauꝑatur a ſanguine. ſic cōſequens diſcolorat̉. Sic ſubitus rubor in facie ſignum ē verecundie ſiue iracundie furoris. hoc acciditpter calorem petentē exteriora cutis ſuꝑficiērubificātem defendere ab illata iniuria cupiētem. Item color materiā ſuā ſeu ſubſtantiā terminat ꝑficit informat. qꝛ ſi calor in ſubiectoeēt qualis foret rei ſubſtantia viſui non appare.XIX.ret. Item color materte ſuꝑficiem ornat eiusdeformitatē palliat occultat. Unde colorpoſitus inter extremos medius. in ſuꝑficie corꝑis ordinate ſuꝑpoſitus informitatis accidentaliter vl̓ naturaliter in materia derelicte ē oꝑculum vt dicit auic. Iteꝫ color luci ſe cōformat velut filia matri ſe eius actui configurat vndecum intenſa luce color acuit̉ intendit̉. remiſſa remittitur hebetatur. De coloris mutatōne. Capitulū. viij.It autem in corporibꝰ coloꝝ mutatio multiplici de vt ptꝫ in fructibꝰ graminibꝰ et īalijs tre naſcentibꝰ. Nam prīo naſcūtur fructꝰvirides vt ptꝫ in vuis in moris. deinde rubeſcunt tandem palleſcunt vl̓ nigreſcunt. illiuscoloris accidit varietas ex varitate caloris naturalis vl̓ ſolaris vario modo ſubſtantiam fructus decoquentis digerentis. Primo .n. caloris actio eſt debilis lenta inſufficiens diſſoluere rarificare ꝑtes terreſtres. in earū ſuꝑficie apparet color viridis indigeſtus ac t̓reſtrisSꝫ paulatim vigoratur calor naturalis adminiculum caloris ſolaris. fortius digerit.ꝓpter eius intenſionem colorem rubeum in fructus ſuꝑficie derelinquit. tandem cōpleto fructu maturo humore pontico ac terreſtrifecte digeſto ex aduſtione color niger in ſuꝑficie generatur. nam calor p̄dominas ſuꝑ terreſtritatem ip̄am diſſoluit decoquit digerit etqͣntū neceſſe ē in ſubſtantiaꝫ fructus accipit acconuertit. qd̓ ꝟo reliquū ē vl̓ conſumit vel a ſerepellens ad extremas ꝑtes ducit tranſmittit talis reiecta fumoſitas cum ſit terreſtris ſuꝑficiem inficit nigredinis vl̓ glaucitatis veſtigiūin fructus generat ſuꝑficie relinquit ſicut dicitur ſuꝑ li. vegetabilium in cōmento. nam talescolores ex ſe actionem naturam frigiditatiscedentes ſepe etiā in rebꝰ calidiſſimis generant̉ex eadem cauſa ſcꝫ ex calore interius dominātefumoſitates terreſtres vl̓ aqueas ad extrinſecarepellēte vt dicit Alphredꝰ ſuꝑ li. ariſ. de vege. plant. In rebus etiā ſenſibilibꝰ fit coloris mutatio. nunc in cute. nunc in oculis. nunc in pilis.nunc in vngue. Nam color cutis fit duobꝰ modis vt dicitur in iohannicio. aut fit ab interioribus. aut ab exterioribꝰ. Ab interioribus aliquando fit ab humoribus. aliquando ab anīepaſſionibꝰ. Ab interioribus itaqꝫ mutaturlor in cute. aliquando humores calidos. aliquando frigidum. nam contingit humorescalidos tam compoſitos qͣꝫ ſimplices frigefieri.