Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

ꝟo dicit cōmen. albedo generat̉ ex igne claro admixto cum elemento valde dyaphano. intelligendū ē claritate tranſſum ptōem albedo ſepius ab ariſ. nuncupatur. ẜm albedode generari in nubibꝰ ex refulgentia radioꝝ ineis ſi tenues fuerint. Et ſic etiam flamā aliquādo apparet alba qn̄ materia aeris eſt ſubtilis inqua radiat vapor ignis. talis albedo non ē propria ſed potius tranſſumptiua. Poſſemus tn̄extendere verbū cōmen. dicit hoc de igne ratōne ꝑſpicui qd̓ ē materia ꝓpria albedinis. nonrōne ſue actiōis. Unde hoc qd̓ dicit debet intelligi de igne qui debet materia coloris.de efficiēte extra. ẜm hoc intelligitur materialiter. non effectiue. neqꝫ formaliter. De gradibus inter albedinem nigredineꝫ Capitulum.Unt aūt inter albedinem nigredinem multi gradꝰintermedij ẜm intenſioneꝫ dominijtam qualitatum actiuarū qͣꝫ paſſiuaꝝ ẜm debilius fortius multipliciter ẜm multos gradus. Qm̄ quantoplus dn̄atur ſiccitas tātomaiori difficultate ſubtiliatur rarificat̉ elucidat̉. ſic difficilius fit ꝑſpicuum ꝯſequēsalbedo eo ſiccum eſt denſum ac ſolidum inquantū hmōi obſcurum. Quanto ꝟo dominiū ſicci fuerit minus calidi maius fuerit dominiū tanto melius citius poterit albedo ind̓ generari. Similiter qn̄ ſiccitas fuerit maior frigiditas intenſior tant omagis generabit̉ nigredo ex partium cōpactōne extenſione obſcuritatis priuatōne claritatis ſuꝑfluitate terminatōnis ꝑſpicui. Similiter ē de hūido. quantoenī maius fuerit dominiū humidi ꝓporcionabilis cōbuſtioni. dūmodo ſit dominiū calidi tātomaior erit fumus caligo denigratio. quantoꝟo dominium hūidi ſit maius dumō ſit dominiū frigidi ꝓporcionabiliter creſcens erit ſimilit̓intenſio albedinis. Si ꝟo fuerit dominiū hūidi magnū. parū de dominio calidi. remitteturnigredo. Similiter ſi ſit dominiū hūidi magnū. dominiū calidi ꝑuū frigidi ꝑuū. remittet̉ albedo. ſi ꝟo fuerit dominiū huidi aliquātulum.dominiū ꝟo calidi maius nigredo magna poterit generari. qn̄qꝫ tn̄ calidum generat albedi in hūido vt ptꝫ in albedine oui cocti. qn̄qꝫignis in lignis viridibꝰ humidis relinquit cineres albos poſt finalem terminum ſue actiōis. ſꝫtn̄ ē vera illa albēdo qm̄ ſꝑ apparet in eo veſtigium ꝑſpicui male terminati ad modum ſuꝑficiei criſtalli clari. Et apparet ſi ſcīdat̉. lꝫꝓtendat̉. hec ꝑſpicuitas mediū corꝑis ꝑſpicuitate ſimpliciter actuali completa. vnde p̄tꝰ non eſt vera albedo. vn̄ illa albēdo derelinqͥtur ibi ꝓpter debilitatem caloris agentis itavincit frigiditas intrinſeca innata. Eſt aūt albumen coctum albū. qꝛ non tangit̉ ab igne ꝓpt̓teſtā. ſi īmediate tangeret. vtiqꝫ in ip̄o nigredinē generaret. Agens inſuꝑ calidū in hūiduꝫpͥmo generat nigredinem fumū vincēs humiditas inducit ſiccitatē in materia in quā agit ſic in illa inducta ſiccitate facit nouā trāſmutatōem generat nouū colorē in ſubtiliatōe ſicci. Et licet calidum aggreget homogenia ꝓpterqd̓ condēſat obſcurat. tn̄ ſiccuꝫ hꝫ aliqͥd ſibiannexū de hūido rōne cuiꝰ pōt diſgregare. Etlꝫ in prīcipio cōgreget rōe dominij. tn̄ pꝰ aggregatōem ip̄m aggregatū ſubtiliat. qꝛ eius oꝑatio ſpecialis ē ſubtiliare materiā in quā agit ſit ſicca. Qd̓ dico ꝓpter hoc aliqn̄ agit īhūidū exalat illud. frigidū ꝟo non ordinaturad rarefaciendū. ſꝫ ſtat in ip̄o actu ꝯdēſandiqͣꝫ in actu principali aggregat tam homogenia qͣꝫ etherogenia. De actione calidi frigidi. Capi. v.Ivero ſit actiocalidi frigidi mediocriter cōcurrēsin materia ſicca tūc generabit̉ colormedius neceſſario qꝛ calidū ſubtiliabit in generatōeꝫ albedinis. Frigidū ꝟo ecōtrario aggregabit eam in generatōeꝫ nigredīs. Cum ergo īquolibet puncto ſimul agant equaliter oꝑtꝫinducant in quolibet puncto ſil̓ albedine nigredinē. qꝛ oꝑtꝫ fiat color cōpoſitus ex eis.Et iſte plus debet habere de nigredine qꝛ ſiccūminꝰ ſe hꝫ ad album qͣꝫ ad nigrum ꝓpter priuatōnem ꝑſpicui obſcuritatem innatam. plusſe hadet ad aggregatōꝫ innate aggregatiōisconſeruatōem qͣꝫ ad ſubtiliatōeꝫ rarefactōeꝫSi ꝟo ꝯcurrāt mediocrit̓ ī materia hūida perdominiū plus de albo qͣꝫ de nigro. ſiml̓r generabit̉ color medius plus rōne ꝑſpicui puri ſehꝫ ad albū qͣꝫ ad nigrū. reſpectu agētis frigidi facilius ſe habꝫ qͣꝫ reſpectu calidi. qm̄ calidūagit ī hūidū exalando cōſumēdo. frigidū ꝟoſolūmō cōſeruando illud in ſui natura viāſolidatōis cōpactionis. ſi ꝟo ſit materia mediocris tunc erit ſemꝑ color medius. Si ꝟo ſitin tali materia actio calidi dominium tunc qꝛpoteſt facilius humidum tranſmutari in nigredinem qͣꝫ ſiccum in albedinem. generabit̉ colorplus hn̄s de nigredine. ſicut ptꝫ qn̄ humiduꝫ