Liberin viſuꝫ niſi ꝑ lucem. vn̄ ad exiſtentiam colorislux non exigitur. ſed tamen ad eius manifeſtatōem. ⁊ qͣꝫuis non manifeſtetur in tenebris color. ꝓpter hoc non erit ſuꝑfluus vel ocioſus cūſꝑ ꝑficiat ſuam naturam ⁊ ſubſtantiam. Et ꝙnon videtur in tenebris non eſt ex defectu coloris ſed potius ex defectu a ꝑte recipientis eo ꝙnon habeat diſpoſitiōem quā oꝑtꝫ ip̄m habere. Si ergo alicubi dicunt autores colorē noneſſe in actu ſine luce intelligenduꝫ ē de actu manifeſtandi quo ad viſum. non de actu exiſtendiOrnat itaqꝫ lux extrinſeca colores ⁊ decorat. ⁊ip̄os prius exiſtentes in eſſe ſpecifico viſui manifeſtat. non tamen primitus eos cauſat. ⁊ hͦ intelligo de luce infuſa extrinſecus ſuꝑ res Namvirtus lucis celeſtis ad interiora rerum inuiſibiliter penetrans cooꝑantibꝰ quatuor elementorum qualitatibꝰ colores ꝓcreat atqꝫ cauſat ⁊ ſicgeneratos ⁊ exiſtentes in eſſe ſpecifico ſuꝑueniens lux viſibilis clarificat nobilitat ⁊ ocul̓ manifeſtat.¶ De materia coloris. ¶ Capitulum. j.St autē perſpicuum bene terminatum materia coloris. ⁊ hoc eſt ſolum vl̓ maxime humidum qm̄ ſiccum ⁊ terreum inquātum hmōinon eſt ꝑſpicuum. ſiccum ꝟo igneū non deſcendit de ſpera ſua. neqꝫ hic inferius inuenit̉. qm̄ſola forma ignis generatur de potentia alicuiꝰelementi ex quo debet mixtum conſtitui. vt ptꝫex libro de generatōe. Illud ergo ꝑſpicuum hꝫtres differentias materiales. qꝛ aut eſt materiaſubtilis. aut ē groſſa. aut mediocris. Si mediocris. tunc eſt humidum aqua multuꝫ abundāsſuꝑ ſiccum terreum ⁊ ſuꝑ humidum aereū deficiens ab humiditate aerea. vel erit aereum ml̓tum alteratum ꝑ ſiccum terreum ita tamen ꝙexcedat groſſiciem. Si autē ſubtile ſic eſt humidum alteratum ad naturam aeris ſiue humidūalteratum aereum. Si aūt ē groſſum tunc ē alteratum ad groſſiciem ⁊ ſiccitatem terre ita ꝙexcedit mediocritatem.¶ De materia coloris nigri. ¶ Capitulū. ij.Ateria ergo coloris ꝑſpicui aut erit ſicca per dominiū. vl̓ humida ꝑ dominium. vl̓ mediocriter ſicca ⁊ humida. Si ꝟo dominet̉ ſiccitas in materia. tunc ſi eſt actio calidi ꝑ dominiūgenerabitur albedo qꝛ calidum rarefacit ⁊ diſgregat ꝑtes materie ⁊ ſubtiliat ac generat claritate ⁊ ꝑſpicuū. Et ẜm hoc di. ariſ. li. de aīal̓. xix.XIX.ꝙ generatur albedo ex paucitate humoris inmateria ſicca ꝑ dominium calidi agentis ⁊ ſubtiliantis. ſicut patet in calce ⁊ oſſibꝰ combuſtis⁊ alijs comſimilibꝰ. Si ꝟo agat in materia dominans frigiditas tunc generatur nigredo qm̄conſtringit ꝑtes materie ſicce ⁊ cōgregat ac oppilat ſubſtantiam rei ⁊ condenſat ac obſcurat.Obſcuritas autem ē priuatio non ſolum lucis.verūetiam coloris quemadmodū claritas ē differentia coloris ſicut lucis. qm̄ eſt condicio viſibilis ſimpliciter. ⁊ tunc magis terminatur ſiccūquod exigebatur ad generationem albedinis.⁊ ſic inducitur color niger. Si ergo ſit humidamateria tunc a calido dominante generatur nigredo. qꝛ calidum adducit ꝑtes humidas ⁊ cōſumit humidum qd̓ exalat in fumū nigrū vt patet in lignis viridibꝰ ⁊ humidis de quoꝝ extremis exit humor niger qn̄ exuruntur. vnde dicitariſ. li. methe. Uſtibilia ſunt que hn̄t in porishumorē debilem qui n̄ pōt reſiſtere calori ignisnec tamen ſtatim ſuffocat̉. ſed potius alit ignēvnde ptꝫ ꝙ humidum cā ē nigredinis ꝑ calorꝭactionem quam calor agens exalare facit ſubtile ⁊ humidum aquoſum ⁊ euaporare aereuꝫ etremanet ꝙ eſt terreum atqꝫ groſſum. ꝓpter qd̓oꝑtꝫ neceſſario vt nigredo generet̉. Dicit eniꝫariſ. li. methe. iiij. ꝙ natura terreſtris ſubtilis. etclaritas aque. ⁊ natura aeris faciunt albedinemin argento viuo. ⁊ ideo oppoſita iſtorum inducunt nigredinem in ſicco derelicto ex artione calidi in humido. Et ſic dicit ariſ. li. xix. ꝙ nigredo generatur in oculo ꝓpter multitudinem humidi. nam calor naturalis agens in humidū terminando ⁊ digerendo ⁊ exiccando in fine nigredinem derelinquit.¶ De generatione coloris albi. ¶ Cap̄. iij.I vero ſit ī materia humida ⁊ in illud vincat dominans frigiditas tunc albedo generatur vt apparet in niue pruina ⁊ in canicie ⁊ ī humoribꝰ neumaticis. Ꝙͣuis enim frigus aggreget humidum non tn̄ ſicut ſiccum. humidū .n.cum ſit ꝑſpicuum magis eſt aptum natum adnobile eē coloris. Propterea humidum compreſſum paratur ad ſparſionem ⁊ ꝑtium ſeꝑatōem. Sic aūt non ē de ſicco ꝓpter qḋ magꝭ ꝑatur. qͣꝫuis ꝑ compreſſionem ad receptōem clariritatis ⁊ aꝑtōem qͣꝫ ſiccum. ⁊ iō pōt melius frigiduꝫ generare albuꝫ in humido qͣꝫ ī ſicco. Etſic intelligēdū ē qḋ dicit ariſ. li. xix. ꝙ albedo generatur ex aere vaporoſo .i. declinante ad huiditatem aqueā. ⁊ hoc ꝓpter frigidi actōem. Ꝙ