moni vacce. Et pulmo tortuce ſilueſtris ē maior qͣꝫ debet eſſe. qm̄ corpus eiꝰ cōtinet̉ in teſtaſpiſſa. ⁊ ꝓpter hoc nō diſſoluit̉ niſi in carne tm̄.⁊ ꝓpter hoc fuit in tortuca veſica vt reciꝑet ſuperfluitatē ſicut vas. ſꝫ valde parua eſt veſicain om̄ibꝰ aīalibꝰ habentibꝰ pulmonē ſanguineum. et ideo ſola tortuca inter animalia habētiaduros curtices hꝫ veſicam ⁊ renes.¶ Capitulum. cvij.¶De vac̓ca.Acca tauri eſt femina. dicta quaſi bacca vt dic̄ yſid.Ili. vij. Eſt autem animal laſciuum ⁊luxurioſum. quia vt dicit ariſ. li. vj. vacce pꝰ annum mouent̉ ad coitū. ⁊ forte pꝰ octo menſes. ⁊tempꝰ impregnatōnis eſt ꝑ nouē menſes. et fetus erit in decimo. Et vacce coitꝰ aſſimilanturmaribꝰ et efficiunt̉ ſilueſtres. ita ꝙ non pn̄t easdomare paſtores. et deſideriū vaccaꝝ manifeſtatur ꝑ tumore inguinū ⁊ ſuos mugitꝰ cōtinuos. qm̄ vacce mugiunt cōtra coitū. ⁊ ſaliunt ſupra tauros ⁊ ſequunt̉ ipſos. et cū eis ſtant. Itēin eodem dic̄ in fine. Dicūt hoīes ꝙ tempꝰ impregnatōnis eaꝝ eſt decē menſiū. etſi ante hoctp̄s pariat. fetus nō viuet. nec ſue vngule complebunt̉. ⁊ in maiori ꝑte pariet vnū ⁊ forte duos. Femine viuūt in maiori ꝑte. xv. annis. ⁊ mares ſimiliter. ſꝫ qn̄ caſtrant̉ efficiunt̉ fortiores ⁊viuūt viginti annis. ⁊ pꝰ partū hꝫ lac bonuꝫ. an̄aūt nihil hꝫ. et ſi habuerit paruꝫ aūt nihil valet⁊ cū primo coagulat̉ lacͣ vacce. efficit̉ ſic̄ lapis.hoc aūt ei accidit cū miſcet̉ aque. Uacca vniꝰanni raro ſe miſcet tauro niſi poſt annū. Et qn̄vacce multotiens impregnant̉ et faciūt pluresfilios ſignū eſt ẜm ꝙ putāt hoīes ꝙ in hyememulte pluuie erūt. Item grege viuūt etſi a grege receſſerint ſepe pereunt qm̄ a beſtijs comedunt̉. Item oīm aīaliū ſunt voces fortiores etgroſſiores in maſculis exceptis vaccis q̄ voceꝫhabent maſculis groſſiorē. Iteꝫ vt dicit idem.vacca cornua hꝫ fortiora ⁊ groſſiora ⁊ magꝭ nodoſa qͣꝫ maſculꝰ. nō tn̄ ita magna. ſꝫ ſi calefiantpn̄t flecti ī omnē ꝑteꝫ. et qn̄ infirmāt̉ in pedibꝰē eis medicina ſi inter cornua oleo ⁊ pice ⁊ alijsmedicaminibꝰ inungat̉. Iteꝫ dicit ideꝫ ꝙ vacce diligūt bibere aquā clarā. et turbidā vix aūtnunqͣꝫ bibūt. ⁊ eis accidit pōdagra ⁊ ex hac infirmitate moriunt̉. ⁊ ſignū eſt qn̄ ſummittūt aures ſcꝫ ⁊ nō comedūt vt dicit idem. Uacca impinguata iugum abijcit cui conſueta. minꝰ paſta optime eſt ſubiecta. in fimo proprio iacensimpingueſcit. ⁊ quanto plus a labore ei parcit̉tanro torpet̉ amplius ⁊ pigreſcit. pūcta oeſtroid eſt muſca bouina caudam erigit ⁊ miro modo inſaniens ꝑ cāpos licentiꝰ circuit ⁊ diſcurrit¶De vacca agreſti. ¶ Capitulum. cviij.Acca aliquādo ēagreſtis. de qua dicit auicē. et etiamariſt. Eſt inquit vacca in terra parthoꝝ habens crines in collo ſicut equi. ⁊ ē corpus eiꝰ ad quantitatē cerui. vnd̓ a multis equiceruus vocat̉. ⁊ talis vacca carens cornibꝰ habitat in montanis. ⁊ eſt ſilueſtris. ⁊ habent pulcros oculos ⁊ ſunt acuti viſus. et qn̄qꝫ habentcornua vacce hmōi. ſꝫ ſunt parua ad modū innuli ⁊ ſunt curuata verſus terguꝫ ſicut cornuacapri. ⁊ in corde eiꝰ inuenit̉ os ſicut ī corde cerui ⁊ cameli. et illud os qn̄ incaleſcit ſanguis. titillando mouet cordis neruos ⁊ ſubſtantiā et ēcauſa excitans animal ad motū leticie ⁊ exultationis. vnde ex tali titillatione qͣſi ſubito ſe erigit caput mouet. ſalit velocius et diſcurrit. Itēdicit ariſ. li. viij. Animalia inquit qͥ nō pn̄t habere iuuamenta a cornibꝰ habent iuuamentaalia a natura. ſicut dedit velocitatem ceruis etagreſtibꝰ vaccis qͥ cornua habent incuruata. ⁊non poſſunt propter magnitudineꝫ defenderetotum corpusª ⁊ ꝓpter hoc dedit natura agreſti vaccē aliud iuuamentū. ſcꝫ eiectōnem ſtercoris quo exurit canes qui ex vicino ſibi nimiumappropinquant. alij etiaꝫ canes qui ſtercora talium vaccarum inueniunt circa ipſorum odorēſe occupant quouſqꝫ imbelles beſtie fugiāt periculum ⁊ euadunt. De hoc quere ſupra in lr̄aD. de boue ⁊ de bubalo qui ē bos agreſtis.¶ De vitulo. ¶ Capitulum. cix.Itulus a viroreetatis eſt dictus vt dicit yſido. librolxij. Nam ſtatim quando naſcit̉ virtute ꝓpria ad querenda matris vbera erigitur⁊ leuatur matris vberibꝰ ſtatim reficitur et lactatur materna lingua ab omni immūdicia contracta ex vtero abſtergitur ⁊ purgatur. Naſcitur ei ſicut equo in fronte puſtula quedā nigraquam magi fore amoris aſſerunt incentiuum.Hanc puſtulam mater ſtatim amputat et detruncat. nec eum admittit ad vbera niſi predictum virus auferat et preſcindat. Item dicitAriſto. de equa et eius pullo ſimiliter Auicen.quere ſupra in litera. E. de equa. Uitulus matrem diligit. ⁊ eius mugitum ſequitur ⁊ cognoſcit. Ubera que ſugit fronte excutit. ⁊ ſic vbe-