Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

dicit Areſto. et etiam. Auicen̄. omne inquit animal habens ſemen generat animal ſibi ſimile. et animali valenti ſeruare ſpeciem ſuam ī ſededit natura mēbrum vt ſemen expellat. alid̓mēbrum vt ſemen recipiat ſicut in femina ē matrix et hoc ē generale omnibꝰ aīalibus in quibꝰē diſcretio ſexus. quia maſculus habet ſe mo forme femina modū materie. omne femininū habet matricē vel aliud loco matricis īquo ſuſcipiat fetū ſuum hoc accidit diuerſimode in diuerſis. quia alio in ouātibꝰ alio in alijs aīalibꝰ. interius ꝑfecta animalia ꝯcipientibꝰ ſicut de multis exemplificat. Auicēna.Prefert aūt. Auicen̄. ſequēs. Areſ. omnia aīalia habētia ſanguinē habētibꝰ dicit illaſimpliciter ſunt nobiliora maiora in quantitate virtute exceptis paucis beluis aquaticismarinis. ſubdit omne aīal habēs ſanguinēnobilē quatuor mouet̉ inſtrumētis quia quatuor pedibꝰ vt in brutis. aut duabꝰ manibꝰ duobus pedibꝰ vt patet in hominibꝰ. ſimiliter duabus alis duobo pedibꝰ. vt patet in auibꝰnatis. multa tn̄ inueniunt̉ animantia plures pedes habētia. vt patꝫ ī cācris in erucis et ī alijsſimiliter plures alas. vt patet in papilionibusapibus locuſtis. in iſtis minus viget ſanguis.qui nature ē thezaurus ꝓpter qḋ plus et efficatius oꝑantur quatuor organa in primis qͣꝫ ml̓tiplicia in ſecundis habiliora ſunt mēbra efficaciora multa animaliū ad oꝑandū in ꝑte anteriori qͣꝫ in poſteriori. qꝛ caloris ſanguinis cordis plus ꝑticipāt eis vicinius appropinquāt.generales aūt aīalium ꝓprietates tangit. Auic̄.ſic dicēs. cōmunicāt aūt quēdaꝫ animalia ībris vt homo equus in carne et in neruo. diſcrepāt aūt inter ſe in multis. primo in qualitate habitudine mēbrorū ſimplicium qͣꝫ cōpoſitoꝝ. vt teſtudo habet conchas hericius ſpinas homo. equus habet caudā homo. Itē diſcrepāt in quātitate. vt os ſiue aꝑtura oculi noctue ē magna et aꝑtura oculi aquilepua. Item diſcrepant in numero. qꝛ quedamſunt bipedalia quedā quadrupedalia quedāmultipedalia. vt patet in araneis quarū quedāhabēt pedes octo quedā habēt decē. Iteꝫ inqualitate in calore et in figura. aut in mollicie etduricie. vt pes bouis ē valde durꝰ. pes ꝟo hominis valde mollis. Item diſcrepāt in ſituatione. vt patet in māmillis eque. et elephantis. naꝫmāmille elephātis ſub pectore et eque ſub inguine ſitū habēt. Iteꝫ diſcreꝑant in actōne vtpatꝫ in elephātis naribꝰ quibꝰ pugnat. Itē differūt in paſſione. vt patet in o culis veſpertilio-nis qui ſunt valde debiles yrūdinis ecōuerſoſunt valde fortes vt dicit. Auicen̄. Item differūt animi appetitu. quedā ſunt fortis appetitus ad coitu. quedā debilis vt turt̉ elephaset quedā appetunt omni ſpecie et quedā tm̄cum ſua. quedā ſunt ſemꝑ continētia vt apesItem quedā ſunt magne auiditatis voracitatis in edēdo ideo venant̉ de nocte vt lupi quidicuntur habala. quedā de die vt accipiteraquila. quedā vtroqꝫ tēpore ſcilicet de die etnocte ſicut catti. Item in omni animali neceſſaria ſunt diuerſa mēbra ſibinuicē ſubminiſtrantia ꝓpter diuerſitatē operationum. vnde oſſaſunt neceſſaria vt ſint tocius corporis ſuſtentamentū. cartillagines neceſſarie ſunt ad defenſio carnis ſub oſſiū leſione. nerui etiaꝫ neceſſarijſunt ad membrorū cōiunctionē. ſenſus ac motus membra deportationē ſunt duri ad inciſionem flexibiles ꝓpter incuruatiōꝫ. caro fuit neceſſaria ꝓpter vacui impletionem calorisvitalis conſeruatōnē cor neceſſariū eſt propterprincipiū vite ſpirituū generationem. pulmopropter neceſſitatē reſpirandi frigidi aeris attrahendi ad caloris cordis mitigationē. ſtomachus propter ciborū primā digeſtionē. epatisſubſtantia eſt neceſſaria ad ſanguinis generationeꝫ. vene ſunt neceſſarie ad ſanguinis perbra deportationem. inteſtina fuerunt neceſſaria ad fecis depurationem et euacuationem. renes genitalia ad ſpeciei conſeruationē. fel neceſſarium eſt propter digeſtionis confortationem. ſplen ſuperflui humoris melancolici recollectionem. Caput ſuis contentis fuit neceſſariū ad totius corporis ſuſtentationem gubernationem. collum fuit neceſſarium propter corporis capitis cōiūctionem et ad cibi ac potusad ſtomachū tranſductionem. pectus neceſſariū eſt ad cordis ſpiritalium membrorū defenſionē brachia manus ad operationē latera etcoſte ad naturaliū mēbrorū conſeruationē. crura pedes ad corꝑis ſupportatiōꝫ volūtariāde loco ad locū corꝑis motionē. cutis ē neceſſaria ad oīm interioꝝ ab extrīſeco nocumēto munimē. pili neceſſarij ſūt ad cutis ꝯẜuatiōꝫ. vngule fuer̄t neceſſarie ad extremitatū cuſtoditio. etiā in muitis aīalibꝰ ad defenſionē. Ingeniata ē enī natura in ſingulis animātibus vt aliquid habeat munimenti ꝯtra leſionem. cerui habēt cornua. apri culmos. leones vtunturvnguibꝰ mucrone et ſic patꝫ ī aīalibꝰ nihilſuꝑfluum. nihil diminutum. minora aūt aīalia carent dentibꝰ acutis et vnguibus et cornibꝰagilitate mēbroꝝ abilitate ad fugā muniunt̉