Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Liberbus virtus motiua ſenſitiua. ſed ẜm magis etminus. ẜm puriorem ſanguinem ſubtiliorem. quedam ſunt viuacioris ſenſus fortioriseſtimatōnis pluris ſagacitatis hinc eſt bospiger ē ſtabilis. aſinus ſtolidus. equus feruēsin cōcupiſcentia feminarum. lupus indomitusleo audax. vulpes aſtuta doloſa. canis gratificus et memor amicicie ſic de alijs. vnde bonitas vel malicia moris in animalibus bonitateꝫvel maliciam ſequitur cōplexionis vt dicit baſilius. Idem etiam affirmat. Areſto. in li. de anīalibus. dicit em̄ differunt animalia ẜm mores.quia quedam ſunt magne manſuetudīs vt vacca ouis. et quedam indomite feritatis vt tigris aper agreſtis. quedā magne audacie et magnanimitatis vt leo quedam magne fortitudinis et aſtucie malarum oꝑatōnum vt lupus.vulpes et hmōi. et iſta diuerſitas accidit ex diuerſitate virtutis agentis diſſimiliter in diuerẜ vt dicit idem in li. j. animalia quedaꝫ habētſanguinem quedam vt apes et omne animal rugoſi corporis ſed aliquādo habent humoreꝫ loco ſanguinis. habentia aūt ſanguineꝫſunt maioris corporis virtutis. hinc ē quedam animalia diligunt ſocietatem et gregatimincedunt vt cerui et onagri et cameli. et quedaꝫſocietatem fugiūt et ſimul ſocialiter habitarepoſſunt vt aues vncorum vnguium. et beſtisque preda viuunt. ad hoc dicit Auicē. pͥmoli. animalia quedam ſunt vrbana. quedā agreſtia et inter omnia animalia homo non poteſtviuere ſolus et grues et apes formice cōmunicāt homini in hoc. Diſcrepant etiam animalia plurimum. et in nutrimēto vt dicit ideꝫ. quedam veſcuntur ſoluꝫ carnibus. ſicut leo. tigris.lupus hmōi. quedā veſcunt̉ indifferēter omnibus. vt canis. muriceps hmōi. quedam graminibus frugibus nutriuntur. vt equi. ceruihmōi. Et vt dicit Areſ. li. j. quedā animalia habent ꝓprium guſtabile ſicut apes quarum guſtabile eſt mel. et pauca quedam numero dulcium ſicut aranee guſtabile ē muſca. viuit enimde venatōe muſcarum quedam ſunt venātiaalia animalia. vt leo lupus et ſimilia. quedamſunt accumulantia ſuum nutrimentuꝫ ſicut hericius formica. Cauſa quare omne animal indiget nutrimento vt dicit. Auic. eſt humiditasſubſtantie calor diſſoluens humiditatē aercalidus circūſtans. vn̄ quia ꝯtinua ſit caloreꝫhumidi diſꝑditio neceſſaria eſt beneficio nutrimēti deperditi reſtitutio. quedam querunt victum ſuum de nocte vt aues lucifuge et quedāde die. Dicit aūt. Areſ. ſicut et Auicen̄. que.XVIII. animalia omni tꝑe ſunt ſulueſtria. et quedāſemꝑ domeſtica vt homo mulus et capra.daꝫ cito domeſticant̉ vt elephas. De omni at̄genere animalium domeſticorum inueniunturagreſtia ſicut ſilueſtris homo ſilueſtris bos ſilueſtris equus ſilueſtris canis agreſtis porcus.quedā animalia ſunt magne impetuoſitatis etmaxime tꝑe coitus amoris. In oībus em̄ ammalibus ē appetitus delectatōnis tunc maſculi zelant et pugnant pro feminis et quedaꝫ animalia ingeniant. vt ſint illo tꝑe eorū cornua dura vt porci agreſtes qui cōfricantes ſe arboribꝰintrant lutuꝫ et deſiccant tunc pugnant vtdicit Areſ. Et quedam aīalia ſunt magne refrenatōis. quedam magne ire tenacis memorieſicut canis. camelus aſinus quedam ſunt debilis memorie. vt ſtrutio et colūba. et ſolus homo memorat oblita vt dicit. Auic̄. multa tamēanimalia retinent memoriam eoꝝ que videntaddiſcunt. vt dicit areſ. li. j. In ſolis aūt hominibus ē memoria prout memoria ſubiacet ratōni. Et ideo dicit. Aug. li. de ciui. dei. xi. eſt inquitadmirāda quedam in brutis prudentia in quibus tamē nulla ſit ꝓprie loquendo ſcientia. quedam tamen in eis ſimilitudo ſciētie reꝑitur. euidentē em̄ habent ſollerciam in educatiōe fetuūin edificatōne latibulorum et manſionum. in inquiſitōne nutrimētorum. in medicatione vulnerum. in fuga nociuorum. in pſagio mutationistꝑum futurum. in cognitōne et amore pariū ſuorum. nam ceruus ceruam diligit et leo leenam vrſus vrſam et ſic de alijs. Dicit aūt. Areſto. in omni animali eſt radicabile mēbruꝫ quodprincipium eſt omnium virtutum naturaliumet ſpiritalium animalium. hoc ē cor vel aliquid loco eius. a cuius radice vt dicit. Auic. incipit omnium animalium creatio. formatio et figuratio. formato aninali bruto ꝑfecto. faciemhabet reflexam ad ſuum materiale originaleprincipium .ſ. ad ip̄am terram. Sola em̄ ſtatura erecta eſt a nature principio homini reſeruata in quo natura hominis ſupra cuncta animātia eſt nobilitata mirabiliter ſublimata vt dicit poeta. Os homini ſublime dedit celumqꝫtueri ⁊cͣ. Propter quod dicit Baſilius ſi homo corꝑis voluptate fedatur obediendo ventris luxurijs cōparatus ē iumentis inſipientibꝰet ſimilis factus ē illis. Itē dicit Baſiliꝰ. omniafere terre animātia genitali calore ſtimulāte adꝓpagatōem ſui gneris ſucceſſionē ꝓlis animātur hoc potiſſime accidit tēpore vernali quādo virtus caloris celeſtis incipit in animantium corporibus quodāmodo domīari. Simile