aliqn̄ etiā nūcupemꝰ. Eſt itaqꝫ generalit̓ attēde̓dū ꝙ ꝑs arborꝭ ſiue ꝑs plāte. q̄ qͥdē nobilior ⁊vnctuoſior ē tā ī medulla qͣꝫ ī radice ſolet attrahi naͣlit̓ a calore vt ſuo tꝑe p̄cedēte flore ⁊ fructꝰ originē diſponēte in̄ fructꝰ maͣ generet̉ hūoris ⁊ etiā calorꝭ bn̄ficio nutriat̉ ⁊ folioꝝ etiā cooperculo defēſet̉ ſolis. ⁊ ꝟtutꝭ celeſtꝭ influētiaad ꝑfectū deducat̉. Et tandē maturato fructuet collecto ad vſuꝫ ⁊ eſuꝫ debitū aſſumat̉. fructꝰaūt crudi ⁊ indigeſti corporibꝰ maxīe pueroruꝫ⁊ debiliū ſunt nociui ⁊ inflatiui lūbricoꝝ ⁊ alioꝝvermiū generatiui. hūoꝝ maloꝝ nutritiui guſtnaͣlis corruptiui vt pꝫ ī mulieribꝰ īpregnatis q̄maxīe deſiderāt fructꝰ īmaturatos vt dic̄ pli. ſꝫfructꝰ cōgrui ⁊ maturi tā medicine qͣꝫ eſui eruntapti. ita tn̄ ꝙ qͦlibet fructꝰ qͥlibꝫ mō vtat̉ debito⁊ potus congruus poſt fructum ordine ꝯgruoſubſequatur vt in li. dietarum plenius edocet̉.Fructus primo generaliter ſunt crudi ⁊ indigeſti ſtiptici. pontici vel amari ſed calore exterioriinteriorem confortante ⁊ humorem ponticum.⁊ terreſtrem diſſoluente ac digerente tanto dulciorem ſaporem ⁊ conuentiorem accipiunt quāto maturitatem perfectam plus accedunt. citiꝰautem accedunt ad maturitateꝫ qui altius in ramorum ſummitatibus creſcunt ⁊ calori radioꝝſolarium directius ſe extendunt. maturitatis ſi.gnum eſt mutatio coloris viridis ⁊ terreſtris incolorem pa lidum vel in rubentem Et mutatōſaporis inſipidi pontici aut acidi in ſaporeꝫ ſuauem guſtui atqꝫ dulcem. primo enim naſcūturfructus virides. ſed quando tendunt ad maturitatem vincente calore in ſubſtantia fructuumcolores mutant pariter ⁊ ſapores. tanto etiamſunt meliores ⁊ in ſubſtantia laxiores quāto relaxata vi caloris terreſtri duricia etiam domināte humiditate aquea vel aerea maturitati ſuntpropinquiores. ⁊ ideo probatur fructuū maturitas non ſolum per viſum quo ad colorem necſolum per guſtum ad ſaporem. verūetiam pertactum quando cōpreſſi digito tactui cedunt ⁊ſenſui offerunt ſubſtantiā molliorē vt dicit yſaac. in dietis. Fructus autem arborum creſcentium in montibus ſunt puriores ſapidiores ⁊ etiam ſuauiores quam illarum que in vallibꝰ ſuntcreſcentes ⁊ hoc accidit propter dulcius ⁊ purius ⁊ temperatius quod ibi ſcilicet in montibꝰinueniūt nutrimentum vt dicit ariſ. vt ſupra eodem patet quere de diuerſitate arborū quo adfructus circa finem. Sunt autem quidam fructus primo dulces ⁊ ſapidi ſed poſt efficiunturpontici ⁊ amari ſcilicet mirabolani vt dicit ariſ.tales fructus ⁊ ſi nō fuerint comeſtibiles ſunt tn̄alijs medicinales. Fructus aūt dulces vt̓ ꝯicityſaac in quatuor qualitatibus ſunt temperatiores humidiores ⁊ calidiores ⁊ ceteris nutribiliores. fructus vero frigidi .ſ. ⁊ pontici duri ſunt etſtiptici ac opilatiui ſiue cōſtrictiui. ſtomachi tn̄confortatiui ⁊ appetitꝰ excitatiui maxime ſi cōmeſti fuerint a ieiunis. ſed poſt prandiū ſumpticōfortant ſtomachi orificiū in vſum ſumpti cōprimunt cibum aſſumptū ad inferiora ⁊ ſunt cāſolutionis ſed ſi fuerint fructus acetoſi ⁊ aquoſo modico ⁊ terreſtri etiam cōpoſiti acumen colere extinguūt. ſimiliter ⁊ ſitim etiā mitigant ſtomachum cōfortāt. humores groſſos ⁊ frigidosdiſſoluūt. diuidunt non deponūt. dulces veroacuunt eis vim conferentes penetrandi totumcorpus. fructus inſipidi autem in quibus dn̄at̉aquoſa humiditas ceteris minus ſunt laudabiles quia ſtomachum non iuuant ſed abhominatōem ⁊ faſtidiū generant. Fructꝰ itaqꝫ ſi bene maturati fuerint erunt ſaporis boni odorꝭ iocundi ſi non fuerint putridi nō vermiculoſi humore vel corrupto aere nō infecti. ⁊ tales fructꝰin loco ſicco ⁊ mundo melius ⁊ diutius cuſtodiuntur ⁊ maxime ſi in feno vel palea contegāturvt dicit pli. nam iuxta terram ī loco humido citius corrūpuntur. Item fructus maturi citiꝰ cadunt de arbore qͣꝫ non maturi ⁊ faciliꝰ de nocteqͣꝫ de die. quia nocturno rore perfuſi efficiūturponderoſi ⁊ ideo ad caſum magis proni. Hecde fructibus dicta ſufficiant quia multa de fructibus ſupra eodeꝫ ī tractatu de arboribꝰ in generali ſunt dicta. Quere ibi.¶ De germine. ¶ Ca. lxxv.Ermen vt dicitIſi. ē pregnās ſurculus a gerēdo dictꝰ vn̄ ⁊ germinatō. nā ī germine gignit̉ hūor nutrimētal̓ ⁊ rō ſeminal̓ in eo ēt viget⁊ oꝑat̉ calor naͣl̓ ⁊ qͣꝫuis ſit modice quātitatꝭ inſb̓a maxīe tn̄ ꝟtutꝭ ē ⁊ potētie ī efficatia. nā virtꝰ radicꝭ trahit̉ ⁊ tāſit ī ſb̓aꝫ germīs ⁊ iō herbeqͣꝫdiu ſūt ī germīe ⁊ viget ī eis hūor trāſfuſus aradice maxīe ꝯueniūt vſui medicīe itaqꝫ germēdr̄ qd̓ pͦ erūpit de radice arborꝭ aut herbe. namꝯfortato calore naͣli qͥ ī radicꝭ medulla ē īcluſusradix humorē ſibi neceſſariū attrahit vi caloris⁊ qd̓ ſibi n̄ ē ncc̄ariū ex ſe exteriꝰ reijcit. ⁊ illud calore īcluſo ſurſū eleuāte ex aere ītrīſecꝰ deſiccāteī naͣꝫ germīs trāſmutat̉ ⁊ qꝛ n̄ ceſſat attractōisꝯtīuatio ī radice. ⁊ iō n̄ ceſſat augmēti dilatatōin germine quouſqꝫ cōueniat ad debitū cōplemētū. Color itaqꝫ celeſtꝭ penetrās ad medullāradicꝭ ꝑtes eiꝰ liqͥdiores ac puriores ac vnctu
Einzelbild herunterladen
verfügbare Breiten