Liberetiam ſtatim ſubditur criſoberillus ſpecies ſcꝫeſt berilli. cuius pallida viriditas in aureū colorem reſplēdet. et hunc etiā india mittit nobis.berilli virtutes deſcribit dyaſc. dicens. Int̓ berillos qui magis pallet melior eſt. virtus eiꝰ cōtra pericula hoſtiū et cōtra lites inuictū redditet mitem. ingeniū bonum adhibet. valet cōtravicia epatis et cōtra ſuſpiria et eructatōes. humidos oculos ſanat. manum geſtantis exurit ſiſolis oculis radio opponat̉. homīem magnificat et amorē cōiungit coniugalem.¶ De calculo.¶ Capitulum. xxij.Alculus ē lapillꝰterre admixtus rotūdus atꝫ duriſſimus. purus et ex om̄i parte leniſſimus atꝫ planus. dictus aūt eſt calculus eo ꝙ ſine moleſtia ſui breuitate et planicie a pedibuscōculcet̉. cui cōtrarius ē ſcrupulus. lapillus ſcꝫaſperrimus et minutus qui ſi int̓ pedem et calceum inciderit valde nocet. hinc ⁊ ſaxa dicūturſcrupea id eſt aſpera atꝫ dura vt dicit yſid̓. li.xv. ca. iij. ſepe aūt lapillus in corꝑe animalis excalidis et viſcoſis humoribꝰ nunc in veſica nūcin renibꝰ generat̉ vt dicit Conſtant̉. quere ſupra libro ſeptīo de paſſionibꝰ renum. ca. de calDe cote.¶ Capitulum. xxiij.Os eſt iapis ſicdictus eo ꝙ ferrū ad incidendū acuat. cotis em̄ greco ſermōe inciſio dr̄vt dicit yſi. Et ex his alie aquarie ſūt alie oleoindigēt in acuendo ſed oleū leneꝫ. aqua ꝟo aciem̄ acerrimā reddit vt dicit yſi. libro eodem ca.iij. hoc aūt cotis ꝓprium habet ꝙ in hoc ꝙ acuendo alteri ſeruit. paulatim ſe cōſumit vt dicitGrego. puluis ꝟo eius ab ip̄ius ſubſtātia reſolutus cōgruit medicine. virtutē habet deſiccatiuā repercuſſiuā. et ſanguīs reſtrictiuā vt dicitConſtantinus.¶ Capitulum. xxiiij.¶ De calce.Alx ē lapis aduſtus ex cuiꝰ admixtione cū arena etaqͣ fit cemētū. Eſt at̄ calx dct̄a viuavt dicit yſid̓. qꝛ dū ſit tactu frigida. intꝰ ī occulto feruētē hꝫ vel cōtinet ignē. Un̄ et ꝑfuſa acſtatim ignis erūpit latens. Cuiꝰ natura aliqd̓mirum hꝫ. poſtqͣꝫ em̄ arſerit aquis incēdit̉. quibus ſolet ignis extingui. oleo ꝟo extīguit̉ quoſolet ignis accendi. Uſus eius eſt fabrice neceſ.XVI.ſarius. nam lapis lapidi nō poteſt herere fortius niſi calce ſit coniunctus. Calcis autem quefit ex lapide albo et duro melior eſt ſtructuris.Ex molli ꝟo vtilior ē in tectis. Hucuſqꝫ yſid̓.lib̓ xvj. ca. iij. Calx autem ẜm Plat̉. calida eſtet ſicca ī quarto gradu. que mixta cum oleo puſtulas et vulnera putrida iuuat et inciſiōes bene conſolidat. carnem ſuꝑfluam corrodit nec īvulnere creſcere ꝑmittit. Calx viua cum auri pigmento ⁊ aqua ad modū pultis decocta piloscadere facit. quia ſuo acumine pͥoros aperit vtdicit Conſtant̉. et Plat̄.¶ De cemento. ¶ Capitulū. xxv.Emētum eſt calcis et arene cum aqua temꝑate cōunctio et mixtura que ad lapidescōiungēdos et parietes liniendos ⁊ dealbandos ſumme eſt neceſſaria. In picturis et coloribus parietū primū ſtramentū ⁊ principium eſtcemētū. Melius aūt adheret humefacto. ⁊ maxime ſi fuerit de plaſtro ſiue gipſo. nam vt dicityſidorus. gipſum calcis eſt cognatum. Optimum autem omnium lapiduꝫ eſt de lapide ſpeculari factum cementum qui lapis tranſlucet ſicut vitrum et multum ſciſſibilis in tenues cruſtas vt dicit yſido. et eſt idem quod plaſtrumquod in greco dicitur gipſum ſed in tentonicoſperetalonum nuncupatur.¶ De carbunculo. ¶ Capitulū. xxvj.Arbunculus lapis eſt p̄cioſiſſimus ſic dictus qꝛ vtcarbo eſt ignitus. cuius fulgor necnocte vincitur. lucet em̄ in tenebris adeo vt flamas ad oculos vibret. Genera eius ſunt duodecim. ſꝫ preſtantiores ſunt qui fulgent et emittunt radios ſicut ignis vt dicit yſidorus libro.xvj. ca. xiij. Ibideꝫ ſubditur carbunculus grece antrax dicitur. gignitur in libia apud trogoditas. Inter has duodecim ſpecies precellitantracites qui ignei eſt coloris. ſed candida vena precinctus. cuius eſt proprium ꝙ proiectusin ignem velut inter mortuos carbones extinguitur. ſed aqua perfuſus exardeſcit. Alia eſtſpecies carbunculi nomine ſcandaſirus a locoindie vbi inuenit̉ ſic dictus. in cuiꝰ ſpecie velutintra lucidos ignes apparēt quedā gutte qͣi auree. et hec gemma eſt precij incomparabilis re