Druckschrift 
De proprietatibus rerum
Einzelbild herunterladen
 

Libercolliſione vndaꝝ ſpumaꝝ cōgregās in ſuꝑficieleuitatē tumultuoſitate emittens ſonoritatem. tumultuoſum enim eſt pelagus ſonoruꝫinquietū ꝑiculoſum. ſicut de mare ſuꝑius dictum eſt. Capi. xxiiij. De gutta.Utta eſt miniamaris vel aque ſiue pluuie ꝑticula.a totalitate ſua aliquā violentiaꝫſeꝑata. que quidē vt dicit Iſid̓. gutta diciturqn̄ ſtat aut pendet de tectis aut arboribꝰ ac ſieſſet glutinoſa. Stilla ꝟo dicit̉ cadit. hinc ſtillicidiū dicit̉ quaſi ſtilla cadens. Tam ſtilla ꝟo qͣꝫ gutta a nube aqͦſa vi caloris ſiue impetu venti reſoluta ſuo pōdere inferiora petit. dum in cadendo eſt nomen ſtille: in ſtādo autem vel pendēdo obtinet nomen gutte. Stillaaūt ſiue gutta in ſubſtantia eſt humida clara dyaphana. forma rotunda. quantitate modica. virtute magna. nam terram ſuꝑ quaꝫ cadithumectat fecūdat. radices ſemina nutrit etingroſſat. virorē in herbis arboribꝰ plantisvegetat conſeruat. piſces in mari reficit recreat. oſtrea impinguat ac in eis margaritā generat vt dicit Iſid̓. maxīe gutta roris. cuꝫ ſitin ſe molliſſima: ex frequēti tamē caſu penetratduriſſima. Iuxta illud. Gutta cauat lapidemnon vi ſed ſepe cadēdo. De ſpūma. Capi. xxv.Puma eſt dictaeo ſpūmat̉ vt dicit Iſid̓. ex ſordibus enim aque generat̉. vnde muſtum ea que coquūt̉ ſpūma purgant̉. Fit au ſpūmā ꝓpter intercluſioneꝫ vēti intercluſi inaque ſuꝑficie motu aliqͦ agitate. vnd̓ ꝓpter incluſi aeris leuitatē enatando aque ſuꝑfert̉. cito quippe ex vndaꝝ colliſione gignit̉. ſed tn̄ cito diſꝑgit̉ diſſipat̉. Spuma maris qn̄qꝫ int̓lapides recolligit̉. feruidam ſuꝑueniētis caloris ſolaris actōꝫ qn̄qꝫ in pumicē qn̄qꝫ ī ſpongiam indurat̉. De piſcibus. Cap.xxvj.Iſces apiſcādoſunt dicti vt dicit Iſid̓. li. xij. c. vij.terram herbas aquaticas lambūt ſic ſibi victum querūt. Dicunt̉ reptilia. eo natandi reptandi ſpeciē habeāt. in natando enim repunt qͣꝫuis in ꝓfundū ſe demergāt.vnde ambro. in exameron. Magna inquit int̓piſces aquam vicinitas cognatio eſt. exͣ enī.XIII.aquas diu viuere non poſſunt. nec ſolo aerꝭ ſpiraculo ſine aque attractu diu viuūt. Hn̄t eniꝫquandā reptandi ſpeciem naturaꝫ. quia duꝫpiſcis natat contractione corporis in minoreꝫſe colligit longitudinem. iterum ſe extendensaque innititur. quo niſu repellens aquaꝫ in anterius ſe propellit. vnde vtitur quibuſdaꝫ pennulis ſicut auis in volādo: ſed alio modo. quiapiſcis natans pennulas mouet a parte poſteriori in anterius. quaſi quibuſdam brachijsaut remis aquas amplectens retinens in anterius ſe extendit. Auis ꝟo mouet̉ pennas ſurſum. collectum aerem per expanſam alarumamplitudinem compellit redire per parteꝫ poſteriorem. vnde per violentam aeris propulſionem a parte poſteriori mouetur corpus in anteriorem. Species autem piſcium multiplicit̓variantur. ſcilꝫ quo ad locum vbi/ generantur. quo ad eſcam qua cibantur. quō ad colorē formam variam qua abinuicem diſcernūturquo ad ſubſtantiam qua componuntur. quoad virtutem qua diuerſimode operant̉. Ꝙͣtuꝫigitur ad ſitum ſiue locum vbi procreant̉: magna diuerſitas eſt. quidam enim in ſolis aquis.quidam ꝟo partim in terris partim in aqͥsuerſantur. talia piſcium genera ſunt antiphidia. id eſt dubia ab Iſidero dicta. eo ambulandi in terris vſum natandi in aquis officium retinent a natura. vt foce cocōdrilli. caſtores ypotami .i. fluuiales equi huiuſmodi. anominibus enim animaliuꝫ terreſtrium piſcesnomina ſunt ſortiti. vt canes marini lupi. eoinordeant alios voracitate improba atqꝫ ſedant. Iſido. in ſolis aquis viuentes alij ſunt inſolo mari degentes. alij ꝟo ſunt in fluminibuset in ſtagnis et in alijs aquis dulcibus commorantes. alij ꝟo ſunt inter hos medij nūc addulces nunc ad ſalſas aquas paſtus gratiā diuertentes. Piſces ꝟo a mari ad dulces aquasegredientes: in earum dulcedine delectanturet impinguantur econuerſo. et hi nunc ī mari nunc in aqua dulci conuerſantur. multi autempiſces ſunt fluuiales: qui maris ſalſedinem non ferētes guſtata aqua ſalſa ſubito moriuntur. vnde ſurſuꝫ ventrem eleuant et ſuperaque ſuperficiem natant quod in omnibus piſcibus maris aque dulcis eſt ſignum mortisPiſces ꝟo in mari natantes ſquamas habētduras groſſas propter aque ſalſe ſiccitatem.piſces ꝟo fluuiales ſquamas ſubtiles et ſpīasmolles. ſpine ꝟo in piſcibus neceſſe fuerūt adſuſtentandum carnis eoꝝ ꝓpter fluidam mollicieꝫ naturaleꝫ. Docet aūt Anic̄. elige̓ bonos