Liberoccultos meatus in capitibus fontium a mariexit ⁊ ꝑ manifeſtos trāſitꝰ iteꝝ ī mari redit. vtdicit glo. ſuꝑ Eccͣi. j. vbi dicit̉. Omīa fluminaintrant mare ⁊cͣ. ibi dicit hiero. Dicūt ph̓i aqͣsdulces que mari influūt vel ardore ſolis cōſumi: vel ſalſuginis pabula eſſe maris. Sꝫ noſtereccleſiaſtes aquaꝝ .ſ. conditor: dicit eas per occultas terre venas ad capita fontiuꝫ regredi ⁊de matrice abyſſo in ſua principia ebullire ⁊cͣ.Item eſt conſiderare in flumine quo ad mediūꝓgreſſum inter ſuū finem ⁊ principiū dulcedinis ſaporoſitateꝫ. nam aqua fluuialis in venisfontium ꝑ quas tranſit colatur: vbi a ſua ſalſugine ſpoliata cōtrahit ſaporem potabilem ⁊ indulcedinē cōmutat̉ vt dicit Iſido. Item quoad aſpectum ſpecularem ꝑſpicuitatē. ſubſtantiam enim habet puram luci peruiam ⁊ ad modū ſpeculi dyaphanā vnde reruꝫ imagīes obiectaꝝ fluminis ſuꝑficie repreſentant̉. Iteꝫ eſtconſiderare quo ad fluminis ſubſtantiā mudiciam ⁊ puritatem. quo ad eius curſuꝫ decliueꝫ⁊ precipitem velocitatem. quo ad impetus ſuimaximā virtuoſitatem. quia omīa obſtacula ⁊cunctos obices diruit. cuius rapacitati nihil finaliter reſiſtit. ſua enim impetuoſitate omīa inſe proiecta vel ſecum rapit vel ſaltem ad ripaꝫducit. naues onuſtas ſuo impulſu agitat ⁊ impellit. rotas etiam grauiſſimas celeriter ꝑ violentiam circūuoluit. ſordes etiam in ſe ꝓiectasrecipit. ſed motꝰ ſui impetu receptas diſſipat⁊ diſſoluit. Fluuius enim eſt ſui ⁊ locorū ꝑ quetranſit mundificatiuus. ⁊ aquaꝝ lacualiū ⁊ ſtagnoꝝ ꝑ quas ſubintrat renouatiuus ⁊ a corruptione conſeruatiuus. piſcium diuerſi generisnutritiuus. ⁊ fetoris ⁊ mali ſaporis in piſcibuslacualibus ⁊ paluſtribus abſterſiuꝰ. ⁊ qualitatis eorum immutatiuus. habet etiā flumē ſiuofluuius quo ad effectum multiplicē vtilitateꝫhumanis vſibus congruentē. nulli enī beneficiū ſuū denegat: ſed omībꝰ quantuꝫ eſt de ſe: ſecōmunicat. vnde tam iumentis qͣꝫ homībꝰ taꝫparuis qͣꝫ maioribꝰ equalit̓ admiſtrat. ſordes⁊ immūdicias tam corpoꝝ qͣꝫ veſtiū mūdificat.eſtuantes refrigerat. ſitientes potu reficit ⁊ recreat. loca ſibi adiacentia irrigat ⁊ fecūdat. humoris ſui effluentia radices ⁊ ſemīa humectatingroſſat ⁊ impinguat. vt patet ī egipto: vbi iacto ſemine in ortorū moreꝫ a nilo flumine omīacampeſtria irrigant̉ vt dicit Rab̓. ſuper. xj. ca.deūt̓. Terra tua non ē ſicut terra egipti ⁊cͣ. ſuacircūfluentia ciuitates ⁊ alia habitacula munit ⁊ fortificat. tam victualia qͣꝫ mercimoīa adciuitates deferentes homīes locupletat. arene.XIII.accumulatione ⁊ terre limoſe compoſitōe inſulas format. loca munitōnibꝰ ꝯgrua coadaptatDe aqua ꝟo fluuiali dicit conſtan. ꝙ illa ē melior que tendit ad ortum ſolis: ⁊ que ab altioribus montibus ortum ſumit. que ꝟo tēdit verſus occidentē minus eſt laudabilis. Dicit etiāꝙ flumina quanto ſunt a ciuitatibus remotiora tanto puriora ſunt ⁊ nutriendis piſcibꝰ aptiora. Fluminibus enim influūt ciuitatuꝫ ſordes⁊ lauature balneoꝝ. lutiqꝫ effuſiones ⁊ huiuſmodi ex quibus aqua fluuialis aliqn̄ cōtrahitcorruptelam. vt dicit idem. Aqua fluuialis eſtlaudabilis cuius fluxus eſt velox fortis currensſuper lapides paruos ⁊ fundū arenoſuꝫ ſiue argilloſum ſolidum ſapidū ⁊ mundū. Nā ex qualitate terre per quam fluit colorem contrahit⁊ ſaporem. ⁊ ẜm hoc variant̉ fluuiorum tā nomina qͣꝫ ꝓprietates. vt dic̄ glo. ſuꝑ Gen̄. ſcd̓o.Ꝙͣuis enim flumina cōmuneꝫ a mari ſortiāturoriginem: a locis tn̄ in quibus. oriunt̉ ⁊ per quetranſeunt ſicut colorem contrahūt ⁊ ſaporemſic nomen. Ꝙͣuis enī multas aquas in ſe recipiat fluuius influentes: qͣꝫdiu tn̄ cognoſcit̉ pͥmꝰ⁊ principalis alueus: nomen primū ꝑdere n̄ defacili conſueuit. Aquas enim quas influēdo recipit: re ⁊ noīe ſibi incorporat atqꝫ vnit. vn̄ fluuius qͣꝫuis ſit paruus ⁊ modicus qn̄ de primofonte primo effluere incipit. quāto tn̄ a ſuo pͥncipio plus elongat̉ ꝑ aquarum influentiā pluscreſcit. vt patꝫ in danubio germanie fluuio. dequo dicit Iſi. li. xiiij. c. penl̓. ꝙ a germanicꝭ mōtibus ex parte occidentis orit̉ ex fonte ꝑuo ꝑgens contra orientem. lx. fluuios in ſe recipit. ⁊vij. oſtijs in ponticum mare fluit. Utilis ē aūtomīs fluuius qͣꝫdiu ripaꝝ ſuaꝝ terminos n̄ excedit. Sꝫ qn̄qꝫ ymbriū inundatiōe ſeu niuiumreſolutione terminos aluei ſui egredit̉: tunc vicine terre planiciē deſtruit ſepius ⁊ ſubmergit.Sunt aūt fluminū duo genera vt dicit Iſi. li.xiij. ca. penul. Unū dicit̉ flumē viuū de qͥ ꝟgīlius. Donec me flumine viuo abluero ⁊cͣ. Alid̓eſt torrens aqua .ſ. cum impetu veniens ⁊ recedens. dicit̉ aut torrens quia pluuia creſcit. ſiccitate ꝟo torreſcit .i. areſcit. Eſt autē decurſustorrentis impetuoſus ⁊ fortis. ⁊ ideo quelibetſibi obuiantia diruit ⁊ cum impetu ſecū trahitvbi autem fluit terram concauat ⁊ corrodit. ⁊lapillos ac paleas coaceruans poſt ſe veſtigiaderelinquit. vias deſtruit. vicina mergit. in mare deſcendit.¶ De amne. ¶ Capitulum. iij.