Libergit linguam vt ſic facilius inſtruat loquentemVedicina vtitur vt ad ydoneītatem perducat puerum egrotantem. Nunc manibus nūcgenibus releuat et ſubleuat puerum vagientēcibum primo maſticat et maſticando pueroedentulo preparat vt facilius tranſgluciat cibum ⁊ ſic reficit puerum eſurientem. Sibilis ⁊cantilenis demulcet puerum dormientem. faſcijs et lintheolis conſtringit membra puerilia⁊ rectificat ea ne aliquaꝫ contrahat paruuluscuruitatem ipſum deformantem balneis ⁊ vnguentis refouet paruuli carneꝫ. Quere ſupraeodem de infantulo ⁊cͣ.¶ De obſtetrice. ¶ Capituluꝫ. xj.Uſt etrix aut ē dicitur mulier que habꝫ artem iuuādi mulierem ꝑientē vt facilius pariat et infantulus partus tempore periculū nonincurrat. Hec quibuſdam vnguentis ⁊ fomētis delinire ſolet vterū parientis vt minori difficultate et dolore. fetus de vtero abducatur.Hec etiam ꝑuulum naſcentem de vtero ſuſcipit ⁊ ipſius vmbilicū longitudine quatuor digitorum circumnodat ſanguinem ꝑuuli aquadiluit. ſale et melle ad deſiccationem humoriset membrorum confortationem delinit mēbrapāniculis inuoluit. Quere ſupra libro quintode vmbilico ⁊cͣ.¶ De ancilla.¶ Capitulum. xij.Nc illa ē famulavxoris obſeqͥo deputata. hec laborioſis et vilioribus officijs deputatur. groſſioribus cibis reficitur. vilioribus pānis induitur. ſeruitutis iugo premitur ſi filiumconceperit prius ſeruus qͣꝫ natus redditur etab vtero ſeruituti mancipatur. Ancilla etiamſi ſeruilis fuerit conditionis pro libitū nuberenon permittitur. et qui ſecum contrahit ſi primo liber fuerit ſeruus efficitur poſt cōtractuꝫpecunia venditur et emitur ſicut pecus. Ancilla ſicut et ſeruus propter ingratitudinis viciūreuocatur poſt mariti amiſſionem conuicijs afficitur virgis et verberibus atteritur varijs etcontrarijs vexationibus et angarijs opprimitur. reſpirare inter miſerias vix permittit̉. vnde inter miſerias miſerabilior eſt ꝯditio ſeruitutis vt dicit Rabanus exponendo illud verbum Iere. ix. ſeruietis dijs alienis que nocte ⁊die requiem non dabunt vobis ⁊cͣ. Eſt autemproprium ancillarum et ſeruilium perſonaruꝫvt dicit Rabanꝰ contra ſuas dominas vel do.VI.minos inſoleſcere. Et quando metus eos nonreprimit contra ſuꝑboꝝ imperiū tumido animo ſuꝑbire vt patꝫ in egipciacā ancilla ſare q̄videns ſe concepiſſe contempſit dn̄am ſuam.Gen̄. xvj. nec ad cor reuerſa eſt hec ancilla niſi qn̄ a dn̄a ſua fuit expoſita ad flagella vn̄ ꝯſequit̉ ibi. Affligente eam ſara dn̄a ſua ⁊c̄. Seruiles em̄ perſonas ⁊ ancillares timor humiliat⁊ deprimit. quas benignus amor in ſuꝑbie cōtemptum aliquotiens eleuat ⁊ extollit vt dicitur ibidem. Scriptū eſt. qui delicate nutrit ſeruum ſuū in fine inueniet eū contumace. Quere infra eodem de ſeruo nequaꝫ.¶ De maſculo. ¶ Capitulum. xiij.Aſculus a marediminutiue eſt dictꝰ qui in om̄i genere animaliū quo ad ſexus dignitatem optinet principatuꝫ vt dicit yſi. Maiorem̄ eſt maſculꝰ femina quo ad cōplexiōeꝫ quoad oꝑationē ⁊ quo ad ſenſus diſcretōꝫ ⁊ quoad poteſtatē ⁊ dn̄ationeꝫ. Quo ad ꝯplexionēpatet ꝙ vir ſiue maſculus reſpectu femine calidus eſt ⁊ ſiccus. ipſa ꝟo ecōuerſo. In maſculo vigent virtutes formales ⁊ actiue. in feminaꝟo materiales et paſſiue. vnde dicit Ariſto. li.xv. ꝙ vir ſe habet ad modū forme. mulier permoduꝫ patientis. Item p̄ualet maſculus quoad naturalem oꝑationē. quia naturalis operatio plus viget in maſculo generaliter qͣꝫ in femina. in eo em̄ maior eſt virtus ⁊ ideo vir a virium eminentia eſt dictus. vt dicit yſi. Neruienim virorum ⁊ lacerti maiori robore ſunt fundati et ideo fortioribus actionibus erunt aptiOſſa em̄ maſculoruꝫ ſunt fortiora groſſiora ⁊iniuncturis ſolidiora et ideo ad omnia fortiora opera naturaliter ſunt fortiores. In maſculis etiam ẜm conſt. ſunt corda ampliora ⁊ maiora ⁊ ideo ad receptionem abundantie maioris ſpiritus et ſanguinis ſunt abiliora et ideopropter abundantiam ſpirituum ⁊ calidi ſanguinis audatior ē naturaliter mēs viri qͣꝫ mulieris in qua cauſa eſt contraria. ꝓpter calorisfortitudinem et complexionis ſicce vigorem.nulli viro accidit paſſio menſtrualis ſicut mulieribus accidere cōſueuit. Quicquid in maſculorum corporibus ſuperfluitatis gignitur autper intenſum calorem conſumitur aut in pilosreſoluitur aūt per exercitium euacuatur. Iteꝫdiſtat cōditio viri et mulieris in ſenſus diſcretione. In om̄i eī genere aīaliuꝫ maſculꝰ in p̄cauendis inſidijs et in fugiēdis nociuis ſolliciorēhꝫ aīm feminis et prucētiorē vt dīc. Ariſt. li. v.