¶ De dentibus. ¶ Capitulum. xx.Entes ẜm grecos dicuntur edentes quaſi oīa oppoſita diuidētes ⁊ incidentes vt dicit Iſid̓. Et ſunt dentes ẜm conſtan. quedamplantaria in oſſibus maxillaruꝫ ⁊ menti quibuſdam radicibus inſerti ⁊ ſunt in maribus ẜm cōſtan. xxxij. Sedecī enī in maxillaribꝰ ſunt poſiti quorum quatuor in anteriori parte pares vocantur ⁊ quadrupli. ⁊ hi lati ſunt ⁊ acuti inciſſores vel preciſſores a medicis nuncuꝑantur. adinciſiones cuiuſlibet cibi ſunt apti ⁊ quicquid ineis accipitur in ore conteritur ⁊ mordetur. Sūtiterū duo qui canini ſunt dicti collaterales quadruplis ⁊ in ſummitate acuti duris cibis tamenmolendis apti. Et dicuntur ẜm Iſid̓. canini qꝛad ſimilitudineꝫ caninorum conſiſtunt ⁊ canesper ipſos oſſa rōdunt. preciſſoribus enim dentibus ſunt fortiores acutiores ⁊ rotundiores. ⁊ iōa quibuſdam collum puelle vocantur ⁊ ꝙ priores precidere non poſſunt iſtis tanqͣꝫ fortioribꝰad conſtringendum tradunt. Sunt ⁊ decē alijex vtraqꝫ parte ſuperioris mandibule quini collaterales quadruplis hi ſunt lati atqꝫ groſſi. himolares ſunt vocati ⁊ ad molendum bene ſuntapti. naꝫ que conſciſa ⁊ cōfracta ſunt a prioribꝰmore mole ſubigunt. vt dicit Iſid̓. Sunt quidem in ſuperiori mandibula. xvj. dentes ſcilicetquatuor quadrupli atqꝫ pares. ⁊ duo canini etnouem molares ⁊ totidem etiam dentes numero collocantur in inferiori mandibula ſeu ī mento. dentes igitur qͣꝫtum ad ſuum numerum etetiam ad officium quadripharie diuiduntur.quidam enī ſunt inciſiui ⁊ hi ſunt quatuor. duoſuperiores ⁊ duo inferiores qui primo aſpectuiſe offerunt. quidam vero ſunt pares ⁊ hi ſuntquatuor. duo ſuperiores ⁊ duo inferiores quialterutrum iuxta inciſiuos poſiti mutuo ſe contingunt. Quidam vero dicuntur collaterales.ſeu canini ⁊ hī quatuor ſcilicet duo ſuperiores⁊ duo inferiores ſe mutuo collidentes. quidamvero ſunt molares ⁊ hi. xx. ſcilicet. x. ſuperius ettotidem inferius mutuo ſe tangentes ⁊ que abalijs inchoata ſunt quaſi mole continue concidentes. Hi omnes ſunt mandibulis radicati ⁊⁊ quodammodo furcati ſed diuerſimode qꝛ anteriores .ſ. qͣdrupli ⁊ pares vnā hn̄t furculā ſeuradice. canini vero molares tres vl̓ quatuor habere dicuntur. vt dicit cōſti. Dentiū quoqꝫ numerū diſcernit qualitas ſexuū nam in viris plures. in feminis pautiores inueniūtur. vt dicit cōſtan. ⁊ Iſid̓. Diſtinguūtur ⁊ etium dentes ẜmproceſſum etatis. quoniam ſicut dicit Ariſ. li. ij.ꝙ dentes ſenum generaliter ſunt nigri nō acutivt patet in canibus quorū etas per dentes noſcitur. quia dentes iuuenum ſunt albi ⁊ acuti. ſenum vero econtrario. Excipit tamē Ariſ. ibidēab hac generalitate dentes equorum quos dicit habere proprium ꝙ procedentē etate magꝭalbeſcunt. dicitur etiam ibidē oportet vtiqꝫ ſcire ꝙ animalia que ſunt multorum dentiuꝫ ⁊ cōiunctorum ſunt vite longioris que vero paucorum ſunt dentium ⁊ ſeparatorum ſunt vite breuioris. Item dicitur ibidem omne animal quadrupes generans animal ſibi ſimile habet dentes. Item homo eijcit dentes in iuuentute anteriores non molares ⁊ hoc contingit forſan propter furcularum ⁊ radicum debilitatem. molares autem non eijcit propter cauſam cōtrariaꝫ⁊ eſt generale in alijs animalibus que non eijciunt aliquem dentem priuſqͣꝫ alter ſibi ſimilis inloco oriatur primitus. Item Ariſ. li. xij. omne animal carens dentibus in ſuperiori mandibulaeſt ſiccum ⁊ terreſtris nature. omne animal habens dentes in vtraqꝫ mandibula eſt pinguedini ſimile. Item idem li. xiiij. Natura non facit aliquid niſi quod meliꝰ ⁊ perfectius eſt ⁊ ideo neceſſe eſt vt materia partis terreſtris declinet a qͥbuſdam animalibus ad partem ſuperiorem ſcilicet in dentes ⁊ genuinos prominentes ⁊ ī quibuſdam in cornua. Et propter hoc non poteſthabere dentes in vtraqꝫ mandibula animal habens cornua. Item ibideꝫ li. xvj. Solummodointer alia oſſa creſcunt dentes duꝫ remanet animal et hoc eſt manifeſtum in dentibus ſuperexcreſentibus et declinantibus a locis ſuis cōtingentibus ſe inuicem. Et cauſa incrementi illoꝝeſt propter operationem eorum. Si enim noncreſcerent conſumerentur cito ⁊ propter hoc teruntur cito dentes animalium comedentiū multum ⁊ carentium dentibus magnis. Et ꝓpterhoc ingeniata ē natura ⁊ aggregauit dentes adinuicem propter ſenectutem ⁊ finem. aliter ſi vita duraret per millenarium ſemper dentes plures eſſent qͣꝫ in prima creatione. vnde dicit ideꝫli. ij. dentes qui oriuntur intra gingiuam. nō oriuntur in viris ⁊ mulieribus niſi poſt viginti annos ⁊ forte in quibuſdam mulieribus poſt. lx. etorigo eorum erit cum maximo dolore. Itē ideꝫli. xix. Dentes acuti oriūtur ante latos quoniādentibus acutis indigetur ad abſciſionem cibiprius. quia prius eſt abſcidere qͣꝫ molere. iō etiācitius creſcūt quia minores ſunt quia origo mi-