ficandi ex frigiditate et humiditate. et conglutinandi ex ſua gummoſitate. Ualet ꝯtra viciapectoris in electuarijs et ſiropis. nam pectusſiccum humectat. humorem perditum reſtaurat. tuſſim ſedat. ſciſſuram labiorum et oris vlcerationem conglutinat atqꝫ ſanat. faciem mūdificat ⁊ dealbat artheticos iuuat. cōtra diſſenteriam ꝓdeſt vt dicitur in plat̓.¶ De ebeno.¶ Capitulum. lij.Benus ē lignuꝫethiopicum colorem habens nigꝝtactum lenem ⁊ planum durū ⁊ pōderoſum. Unde ꝓpter pororum ꝯpactionempoſitum in aqua ſtatim ſubmergitur atꝫ petitfundum vt dicitur in libro vegētabiliū. Eſt autem guſtu ſtipticum et mordax quod igni appoſitum citius rapit ignem et ſuauem fumumemittit et odorem. in cōticula ꝯfricatum ruſumoſtendit colorem. Uirtutem habet purgatiuā⁊ confortatiuam. et ideo collirijs vtiliter adhibetur ſicut dicit Pliniꝰ et dyaſ. De ebeno etiam ait Iſidorus lib. xvij. Ebenus inquit in india creſcit et in ethiopia. qui ceſus diu indureſcit in lapidem. Cuius lignum nigrum ⁊ cortexlenis vt lauri. Indicum maculoſum eſt ⁊ variūſed meliꝰ eſt qd̓ in nullo eſt maculoſum ſꝫ nigrūeſt et lene. Solet auteꝫ poni iuxta cre pūdia vtinfantem viſu nigra non terreant vt dicit Iſi.et virgilius. Ebenum cōmendat Plinius libr.xij. ca. v. dicens. ebenum eſſe arborem p̄cioſiſſimam auro et ebori cōparabile. et ideo ſolebātethiopes lignum ebenū cum auro et ebore offerre imperatoribꝰ pro tributo. Unde ⁊ reginaſaba legit̉ talia ligna dediſſe ſalomoni. iiij. Regum. x. ¶ De edera. ¶ Capitulum. liij.Dera ab herendo eſt dicta vt dicit yſi. eo ꝙ arboribus adhereat. vel dicit̉ ab edo. qꝛſumptas ī cibis a capris lac multiplicat vn̄ nutriunt̉ edi. radix eꝰ duriſſima ꝑforat. frigide eſtnature. et frigidā indicat eſſe terram vbi creſcitvirorem diu ſeruat et nō ꝑdit folia que diu virent amari ⁊ ſtiptici ē ſaporis. Edere auteꝫ ẜmPli. li. xvj. ca. xxxiij. ſunt due ſpēs .ſ. alba et nigra ſcꝫ maſculꝰ ⁊ femina. maſculꝰ eſt maior ⁊ infolijs durior et pinguior. edera ꝟo alba fructūhꝫ albū et nigra nigrū. ſolent aūt poete coronari folijs edere in ſignū viuacis ingenij ⁊ ſubtilisqꝛ edera ſemꝑ viret. Similiter edera coronarividebant̉ illi qui in ſacris liberi patris .i. bachiminiſtrabant. vnde hec arbor deo vini ſacratafuit ſimiliter ⁊ marti. Unde et. Alexander magnus ſuos milites coronauit edera qn̄ de indiatriumphauit vt dicit ideꝫ Pli. exemplo liberipatris qui galeas ſuorū tirſo edere adornauit.Eſt aūt arbor vt dicit ideꝫ multū in altū ſe extendens qͣꝫdiu inueniet arborē vel murum perqueꝫ ſerꝑat radicoſa ſeu ramoſa. hn̄s brachia⁊ baccas quaſdā ſed amaras. cuiꝰ vmbra ē nociua ⁊ ſatis inimica frigori. ſerpentū generi gratiſſima rumpens muros ⁊ ſepulcra. vnde miruꝫeſt ꝙ haberi in honore a veteribꝰ fuerit cōſueta. folia hꝫ interciſa et anguloſa grauis odoris⁊ plana ſed amara ſub quoꝝ vmbra latēt vermes. ¶ Iteꝫ capitꝭ. xxxiiij. mira ꝓditur natura edere ad expedienda vina. naꝫ ſi fiat vas exligno eiꝰ vina tranſfluere ⁊ aquaꝫ ſiqua mixtafuerit remanere certū eſt. Hucuſqꝫ Plinius.ẜm dyaſ. aūt edera qͣꝫuis ſit amara vtilis ē medicine. Nam virtus eī ineſt ſtiptica et ꝯſtrictiua et ideo diſſenterijs medetur ſucus eius. naribꝰ inſtillatꝰ caput purgat. dolorē eiꝰ mitigat.ſucus eius cū oleo tepidus auribꝰ immiſſus cōtra ſurditatē iuuat. Item idem. edera ex ꝯtrarijs eſt ꝯpoſita. et ideo in cauſis ꝯtrarijs oꝑat̉.ꝓpter quod virtutē hꝫ maturatiuā attractiuāmundificatiuā et mitigatiuā. et ideo apponi ſepius ſolent eiꝰ folia ad cocturas. eiꝰ gummi diureticū eſt et diſſolutiuū. valet ꝯtra calculū eiꝰfolijs nutritus hircus ſanguinē hꝫ acutioreꝫ ⁊ad frangendū calculū in renibꝰ ⁊ veſica fortiorem. Eſt aūt quedam ſpēs ipſius edere ſuꝑ cuius folia cadit ros et inuiſcat̉ ac in ladonū commutat̉. cuiꝰ virtus magna a medicis experitur.Nam fumus eiꝰ mēſtrua prouocat et educit ſecūdinas expellit. reuma ꝯpeſcit. caput et ſenſꝰꝯfortat. tuſſientes iuuat fluxum ventris ſedatet in multis medicinis adhibetur vtiliter.¶ De elitropio. ¶ Capitulum. liiij.Litropiū ē herbaſic dicta eo ꝙ ſolſticio eſtiuo flore.at. vl̓ ꝙ ſolis motibꝰ folia circumacta ꝯuertat̉: vn̄ ⁊ a latinis ſolſequiū appellat̉ vtdic̄ yſi. li. xvij. Naꝫ ſole oriēte flores ſuos aꝑit⁊ cū ſol occubuerit iteꝝ ſe claudit. ⁊ hec verrucaria dr̄. eo ꝙ extinguat verrucas ⁊ abſtergatſiue potet̉ ſiue cataplaſmet̉ vt dic̄ yſi. ẜm plat.aūt ſolſequiuꝫ ſpōſa ſolis dr̄ et ē herba frigida⁊ huīda in ſcd̓o gradu. cuiꝰ ſuccꝰ valꝫ ꝯtra venenū ſumptū interiꝰ. valꝫ etiā ꝯtra morſuꝫ caninū ⁊ venenoſuꝫ ſi trita ſuꝑ vulnꝰ ponat̉ ꝯtracalefactōeꝫ epatis ⁊ opilatōeꝫ multū valet.¶ Capitulum. lv.¶ De elleboro.