plaſtri ſuꝑponat̉. Dicit̉ etiā ꝙ valet ꝯtra morſus canis rabioſi ſi puluis eius in potu aſſumatur. Si cōburat̉ puluis eius mūdificat denteset deſiccat vulnera ⁊ confert ſcabiei ⁊ prohibetlachrymas.¶ Ca. lxxxvij.De ſaphiro.Aphirus eſt gema cerulea celo ſereno in colore ſimilima. optima eſt inter gēmas ⁊ ſūmep̄cioſa ⁊ regū digitis magis apta. In multis locis inuenit̉. ſed orientalis ſiue indica melior iudicat̉ ⁊ maxime qn̄ habet quaſi quoſdam pulueres aureos int̓mixtos. et eſt hic ſaphirꝰ denſus nō ꝑlucidus vt dicit Iſid̓. Hic lapis maxime cōmendat̉ in lapidario. ita vt pre ſui excellentia gemmaꝝ gemma vocat̉. nam corpus vegetat ⁊ integra mēbra preſeruat. ſtellam habetrelucentē ꝑ cuius refulgentiaꝫ eius virtus indicatur. alia eſt ſpēs ſaphiri que ſirtites dicitur q̄iuxta ſirtes inter arenas maris libici inuenitur.vt dicit dyaſc. Inuenit̉ aūt aliqn̄ in venis minerarū vbi laſuriū etiam inuenit̉ et in eiſdm venisſaphiri in medio velut in ventre quedā ſpeciescarbunculi inuenit̉. ⁊ ideo a multis ſaphirꝰ mater carbunculi credit̉ eo ꝙ in eius venis gigni apluribus ꝑhibetur. ⁊ ex natura ſaphiri carbūculus quaſi quadā fauilla cerulea vt multi aſſerunt credit̉ aliquātulū obumbrari. vt Dyaſc.dicit. Saphirus itaqꝫ ẜm dyaſc. hꝫ ꝟtutē diſcordiaꝝ reconciliatiuā. multuꝫ em̄ vꝫ vt dr̄ adpacē reformandā. Itē habꝫ ꝟtutē caloris innatural̓ repreſſiuā. vn̄ de ſaphiro dr̄ in lapida.Corporis ardorē refrigerat interiorē Nam infe bribus multum caumaticis et incenſiuis refrigerium prebet ſaphirus ſi iuxta venas cordispulſabiles ſuſpendatur. Und̓ dicit dyaſco. q̄valet ꝯtra ꝑiodicas febres tꝑe acceſſionis. Itēvirtutē hꝫ ꝯfortatiuā. cordis letificatiuā. ⁊ id̓odr̄ vale̓ ꝯtra cardiacā ⁊ quālibꝫ paſſionē melācolicaꝫ. vn̄ ⁊ cardiacū ⁊ dyaforeticū fluorē repͥmit ⁊ ſudorē ſicut ſcribit̉ in lapida. Sudoremſtringit nimio torrente fluente ⁊cͣ. Itē di. dyaſco. Itē ꝟtutē hꝫ fluxus ſanguinis reſtrictiuā.Un et ſaphirus oriental̓ ſi tꝑibꝰ apponat̉ ſolet reſtringere ſanguineꝫ de naribꝰ ꝑfluentem.Itē ꝟtutē hꝫ ſingulare tumoris ⁊ inſlature ſedatiuā. Certū em̄ eſt ꝙ apoſtematū reprimitinflaturā ſi in principio collectōnis nociue citiꝰapponat̉. Item valꝫ ꝯtra antracē. naꝫ ꝟtutemhabet malicie ⁊ venenoſitatis antracis expulſiuam. eius em̄ furioſitatē reprimit ⁊ expellit neeius malicia ſpūs inficiat. ipſius fumum ad coraſcendere non ꝑmittit. vt dicit dyaſc. Itē vimhabet veneno ꝯtrariam ⁊ ipſius penitus extinctiuā. vnde etſi araneā infra pixideꝫ poſueris ⁊vnuꝫ ſaphiruꝫ indicū ſiue aliū ſupͣ pixidis orificiū aliquantulū diu retinueris aranea eiꝰ ꝟtute victa quaſi ſubito moriet̉. vt dicit dyaſc. ⁊ hͦidem vidi ſepius ⁊ in diuerſis ac pl̓ibus exꝑiri.Item hꝫ vim viſus ꝯſeruatiuā ⁊ ſordiū oculorum ſine grauamine purgatiuā. vnde ſcriptumē. tollit ex ocul̓ ſordes de fronte dolorē. in lapidario. Item habet vim vlcerū curatiuā. nā vtdicit dyaſc. pulueriſatus ⁊ lacte admixtus vlcera ſanat. ⁊ hoc etiam in vulne̓ibꝰ ē exꝑtū. It̄ tāte autoritatis fuit lapis iſte apud veteres ꝙ et̄apud deum non modicū putauerūt valere. vnde ⁊ appollini fuit ſingulariter ꝯſecratus. qꝛ cūgentiles ꝓ reſponſis appollineꝫ ſacrificioꝝ tꝑeconſuluerunt certificari citius putauerūt ſi ſaphirum tunc in preſentia haberent vt di. dyaſ.⁊ hoc tangitur in lapidario vbi dicitur. Et pl̓ꝰqͣꝫ reliquas amat hanc ydromancia gemmas.Ut diuina queant ꝑ eam reſponſa mereri ⁊cͣ.Itē hunc lapidem magi ſingulariter diligunt.qꝛ ẜm eorum opinionem ꝑ ip̄ius ꝟtutē ꝗdammirabilia operari poſſunt. ⁊ hoc tangit̉ ſimilit̓in lapidario vbi dicitur. Hic lapis vt perhibēteducere carcere vinctos. Obſtruſaſqꝫ fores etvincula tacta reſoluit. hec ⁊ multa alia d̓ ſingulari ꝟtute ſaphiri ab autoribꝰ ſunt conſcripta.⁊ in hoc generaliter oēs ꝯſentiūt ꝙ ſaphirꝰ eſtgemma amatrix caſtitatis ⁊ ideo ne eꝰ effectusper immundiciam portantis aliqͦ mō impediatur oportꝫ vt ille ꝗ eā portat caſte viuat. iuxͣ illd̓Sed qui geſtat eū caſtiſſimus eſſe iubetur. Itēdicit̉ ī lapidario. ꝙ tollit inuidiam et expellit timorem ⁊ facit audacē ⁊ victorē. firmat ī bonisanimū. ⁊ mitem facit ⁊ hūilem ⁊ benignū q̄ oīaputo eſſe dicta diſpoſitiue potius qͣꝫ effectiue.Sed hec nunc ſufficiant.Ca. lxxxviij.¶ De ſmaragdoMaragdus ẜmIſi. gemmarum omniū virentiū obtinꝫ prīcipatū cui veteres poſt margaritas et vniones tribuūt terciaꝫ dignitatem.Smaragdus a viriditate eſt dictus vt di. ibideꝫ. nā oē viride amarū dr̄. nullis aūt gēmis ſiue herbis maior ineſt viriditas qͣꝫ ſmaragdo.Nam herbas virentes ⁊ frondes ſuperat inficiens circa ſe viriditate nimia aerem reꝑcuſſuꝫIſi. nec eius viror in ſole aliqͦ mō obumbraturSculpentiū ocul̓ nulla gratioſior refectio eſt.Cuius corpus ſi extēſuꝫ fuerit ⁊ exterſum ſiue